Adhyaya 220

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं त्रैलोक्यपूजितम् । वृषध्वजेश्वरं नाम स्थितं दक्षिणतस्तथा

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ତାପରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ତ୍ରିଲୋକପୂଜିତ ‘ବୃଷଧ୍ୱଜେଶ୍ୱର’ ଦେବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 2

यत्तदक्षरमव्यक्तं परं यस्मान्न विद्यते । योगगम्यमनाद्यंतं वृषभध्वज संमितम्

ଯେ ଅକ୍ଷର, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ—ଯାହାଠାରୁ ପରେ କିଛି ନାହିଁ; ଯୋଗଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଗମ୍ୟ, ଅନାଦି ଓ ଅନନ୍ତ—ସେହିଁ ‘ବୃଷଭଧ୍ୱଜ’ (ଶିବ) ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ।

Verse 3

सर्वाश्चर्यमयं देवि बुद्धिग्राह्यं निरामयम् । विश्वतः पाणिपादं च विश्वतोऽक्षिशिरोमुखम्

ହେ ଦେବୀ, ସେ ସର୍ବାଶ୍ଚର୍ୟମୟ—ଶୁଦ୍ଧ ବୁଦ୍ଧିରେ ଗ୍ରାହ୍ୟ, ନିରାମୟ; ତାଙ୍କର ହାତପା ଜଗତ୍‌ସର୍ବତ୍ର, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ, ଶିର ଓ ମୁଖ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅଛି।

Verse 4

तं च देवं चिरं स्थाणुं वृषभध्वजसंज्ञितम् । पृथुर्मरुच्च भरतः शशबिन्दुर्गयः शिबिः

ସେ ପ୍ରାଚୀନ, ଅଚଳ ଦେବ ‘ବୃଷଭଧ୍ୱଜ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ପୃଥୁ, ମରୁତ୍ତ, ଭରତ, ଶଶବିନ୍ଦୁ, ଗୟ ଓ ଶିବି ତାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଥିଲେ।

Verse 5

रामोंऽबरीषो मांधाता दिलीपोऽथ भगीरथः । सुहोत्रो रंतिदेवश्च ययातिः सगरस्तथा

ସେହିପରି ରାମ, ଅମ୍ବରୀଷ, ମାନ୍ଧାତା, ଦିଲୀପ ଓ ଭଗୀରଥ; ସୁହୋତ୍ର, ରନ୍ତିଦେବ, ଯୟାତି ଏବଂ ସଗର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।

Verse 6

षोडशैते नृपा धन्याः प्रभासं क्षेत्रमाश्रिताः । वृषध्वजेशमाराध्य यज्ञैरिष्ट्वा दिवं गताः

ଏହି ଷୋଳଜଣ ଧନ୍ୟ ରାଜା ପ୍ରଭାସ କ୍ଷେତ୍ରର ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ବୃଷଧ୍ୱଜେଶ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ଯଜ୍ଞ କରି ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 7

सत्यं वच्मि हितं वच्मि सारं वच्मि पुनःपुनः । असारे दग्धसंसारे सारं तत्र शिवार्चनम्

ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ହିତକର କହୁଛି, ପୁନଃପୁନଃ ସାର କହୁଛି। ଏହି ଅସାର, ଦଗ୍ଧ ସଂସାରରେ ପ୍ରକୃତ ସାର ହେଉଛି ଶିବାର୍ଚ୍ଚନ।

Verse 8

पुनर्जन्म पुनर्मृत्युः पुनः क्लेशः पुनर्जरा । अहरहर्घटीन्यायो न कदाचिदपीदृशः

ପୁନଃ ଜନ୍ମ, ପୁନଃ ମୃତ୍ୟୁ; ପୁନଃ କ୍ଲେଶ, ପୁନଃ ଜରା—ପ୍ରତିଦିନ, ପ୍ରତିକ୍ଷଣ ଏହି ପୁନରାବୃତ୍ତି କେବେ ଅନ୍ୟଥା ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 9

तदा श्वेतस्य संसारग्रन्थेरत्यन्तदुर्भिदः । परं निर्मूलविच्छेदि क्रियतां तद्भवार्चनम्

ଏହେତୁ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଭେଦ୍ୟ ସଂସାର-ଗ୍ରନ୍ଥିକୁ ମୂଳସହିତ ଛେଦ କରୁଥିବା ପରମ କାର୍ଯ୍ୟ—ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କ ଆର୍ଚ୍ଚନ—କରାଯାଉ।

Verse 10

तस्य चिन्तामणिर्गेहे तस्य कल्पद्रुमः कुले । कुबेरः किंकरस्तस्य भक्तिर्यस्य शिवे स्थिता

ଯାହାର ଭକ୍ତି ଶିବରେ ସ୍ଥିର, ତାହାର ଘରେ ଚିନ୍ତାମଣି ଅଛି; ତାହାର କୁଳେ କଳ୍ପଦ୍ରୁମ ଅଛି; ଏବଂ କୁବେର ମଧ୍ୟ ତାହାର ସେବକ ହୋଇଯାଏ।

Verse 11

सेयं लक्ष्मीः पुरा पुंसां सेयं भक्तिः समीहिता । सेयं श्रेयस्करी मूर्तिर्भक्तिर्या वृषभध्वजे

ଏହିଏ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ; ଏହିଏ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ଭକ୍ତି। ଏହିଏ ଶ୍ରେୟସ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି—ବୃଷଭଧ୍ୱଜ (ଶିବ) ପ୍ରତି ଭକ୍ତି।

Verse 12

पुष्पैः पंचभिरप्यत्र पूजयित्वा महेश्वरम् । दशानामश्वमेधानां फलं प्राप्नोति मानवः

ଏଠାରେ କେବଳ ପାଞ୍ଚଟି ପୁଷ୍ପରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଦଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମାନ ଫଳ ପାଏ।

Verse 13

वृषभस्तत्र दातव्यो वृषभध्वज संनिधौ । सर्वपातकनाशार्थं सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

ବୃଷଭଧ୍ୱଜ (ଶିବ)ଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ସେଠାରେ ବୃଷଭ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ—ଯାତ୍ରାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଚାହୁଁଥିବାମାନେ—ସମସ୍ତ ପାପନାଶ ପାଇଁ।

Verse 220

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वृषभध्वजेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम विंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭାଗରେ ‘ବୃଷଭଧ୍ୱଜେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଦ୍ୱିଶତ-ବିଂଶତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।