
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱୋପଦେଶ ରୂପେ ପ୍ରଭାସ-କ୍ଷେତ୍ରର ଏକ ବିଶେଷ ଲିଙ୍ଗର ପରିଚୟ ମିଳେ। ମନୁ ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ, ସେହି ଲିଙ୍ଗ “ମାନବ-ଲିଙ୍ଗ” ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ନିଜ ପୁତ୍ରବଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପାପଦୋଷଭାରରେ ପୀଡିତ ମନୁ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ପାପହର ବୋଲି ଜାଣି, ବିଧିପୂର୍ବକ ଅଭିଷେକ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ସେଠାରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ତାହାର ଫଳରେ ସେ ଦୋଷଭାରରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ପରେ ସାଧାରଣ ଫଳ ଭାବେ—ଯେକୌଣସି ମାନବଭକ୍ତ ଭକ୍ତିରେ ଏହି ମାନବ-ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କଲେ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଶେଷରେ ଏହା ସ୍କନ୍ଦମହାପୁରାଣର ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡ, ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ “ମାନବେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟ” ନାମକ 218ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ବୋଲି କଲୋଫନରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । तत्रैव मानवं लिंगं मनुना संप्रतिष्ठितम् । पूर्वं हत्वा सुतं देवि मनुः पापसमन्वितः
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ସେଠାରେ ମନୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ‘ମାନବ’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ପୂର୍ବେ, ହେ ଦେବୀ, ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ହତ୍ୟା କରି ମନୁ ପାପଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।
Verse 2
क्षेत्रं पापहरं ज्ञात्वा तत्र प्रातिष्ठदीश्वरम् । मुक्तश्चैवाभवत्पापात्तस्मात्पुत्रवधोद्भवात्
ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ପାପହର ବୋଲି ଜାଣି ସେ ତାହାଁରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲା। ତାପରେ ପୁତ୍ରବଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପାପରୁ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ହେଲା।
Verse 3
पूजयेन्मानवो यस्तु स मुक्तः पातकैर्भवेत्
ଯେ ମାନବ ସେଠାରେ ପୂଜା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାତକରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 218
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एका शीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मानवेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टादशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭାଗରେ ‘ମାନବେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ 218ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।