Adhyaya 195

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो वृद्धप्रभासं तु गच्छेच्च नियतात्मवान् । आदिप्रभासाद्दक्षिणतो नातिदूरे व्यवस्थितम्

ଇଶ୍ୱର କହିଲେ—ତାପରେ ନିୟତାତ୍ମା ହୋଇ ବୃଦ୍ଧ-ପ୍ରଭାସକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏହା ଆଦି-ପ୍ରଭାସର ଦକ୍ଷିଣେ ଅତିଦୂର ନୁହେଁ।

Verse 2

चतुर्मुखं महालिंगं दर्शनात्पापनाशनम्

ଚତୁର୍ମୁଖ ମହାଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ପାପନାଶ କରେ।

Verse 3

श्रीदेव्युवाच । कथं वृद्धप्रभासं तु नाम तस्याभवत्प्रभो । तस्मिन्दृष्टे फलं किं स्यात्स्तुते संपूजिते तथा

ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୋ, ତାହାର ‘ବୃଦ୍ଧ-ପ୍ରଭାସ’ ନାମ କିପରି ହେଲା? ତାହାକୁ ଦେଖିଲେ କେଉଁ ଫଳ, ଏବଂ ସ୍ତୁତି କରି ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ କେଉଁ ଫଳ ମିଳେ?

Verse 4

एतत्कथय मे देव संक्षेपान्नातिविस्तरात्

ହେ ଦେବ, ଏହା ମୋତେ ସଂକ୍ଷେପରେ କହ; ଅତିବିସ୍ତାରରେ ନୁହେଁ।

Verse 5

ईश्वर उवाच । आदौ स्वायंभुवे देवि पूर्वमन्वन्तरे पुरा । त्रेतायुगे चतुर्थे तु प्रभासे क्षेत्र उत्तमे

ଇଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ଆଦିକାଳରେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବଙ୍କ ପୂର୍ବ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ; ତ୍ରେତାୟୁଗର ଚତୁର୍ଥ ଭାଗରେ, ଉତ୍ତମ ପ୍ରଭାସ କ୍ଷେତ୍ରରେ…

Verse 6

तस्मिन्काले महादेवि पूर्वमन्वंतरे पुरा । त्रेतायुगे चतुर्थे तु ऋषयस्तत्र संगताः

ସେହି ସମୟରେ, ହେ ମହାଦେବୀ! ପୂର୍ବତନ ସେହି ମନ୍ୱନ୍ତରରେ, ଚତୁର୍ଥ ତ୍ରେତାୟୁଗରେ, ସେଠାରେ ଋଷିମାନେ ସମବେତ ହେଲେ।

Verse 7

दर्शनार्थं प्रभासस्य उत्तरापथगामिनः । तं दृष्ट्वाऽच्छादितं देवं वज्रेण तु महेश्वरि

ପ୍ରଭାସର ଦର୍ଶନାର୍ଥେ ଉତ୍ତରାପଥରୁ ଆସିଥିବାମାନେ—ହେ ମହେଶ୍ୱରୀ!—ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ ଦେଖିଲେ।

Verse 8

विषादं परमं जग्मुर्वाक्यं चेदमथाबुवन् । अदृष्ट्वा शांकरं लिगं न यास्यामो वयं गृहम्

ସେମାନେ ଗଭୀର ବିଷାଦରେ ପଡ଼ି କହିଲେ: “ଶଙ୍କରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ ନ କରି ଆମେ ଘରକୁ ଫେରିବୁ ନାହିଁ।”

Verse 9

स्वर्गार्थिनो वयं प्राप्ता महदध्वानमेव हि । तस्मादत्रैव तिष्ठामो यावल्लिंगस्य दर्शनम्

“ସ୍ୱର୍ଗଲାଭ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଆମେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ପଥ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆସିଛୁ; ତେଣୁ ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ ହେଉଅବଧି ଏଠିଏ ରହିବୁ।”

Verse 10

एवं ते निश्चयं कृत्वा परस्मिंस्तपसि स्थिताः । वर्षास्वाकाशगा भूत्वा हेमंते सलिलाश्रयाः

ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି ସେମାନେ ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ଲଗ୍ନ ହେଲେ; ବର୍ଷାକାଳେ ଖୋଲା ଆକାଶତଳେ ରହିଲେ ଏବଂ ହେମନ୍ତରେ ଜଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।

Verse 11

पञ्चाग्निसाधना ग्रीष्मे नियता ब्रह्मचारिणः । बहून्वर्षगणान्विप्रा जराग्रस्तास्तदाऽभवन्

ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ନିୟତ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ବିପ୍ରମାନେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି-ସାଧନା କରୁଥିଲେ। ବହୁ ବର୍ଷ ଅତିବାହିତ ହେଲାପରେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନେ ତେବେ ଜରାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ।

Verse 12

एवं वृद्धत्वमापन्ना यदा ते वरवर्णिनि । छन्द्यमाना वरैस्ते तु शंकरेण महात्मना

ହେ ବରବର୍ଣ୍ଣିନୀ! ସେ ଋଷିମାନେ ଏଭଳି ଭାବେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ମହାତ୍ମା ଶଙ୍କର ତାଙ୍କୁ ବର ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଯାହା ଚାହୁଁଛନ୍ତି ତାହା ବାଛିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।

Verse 13

लिंगस्य दर्शनं मुक्त्वा न तेऽन्यं वव्रिरे वरम्

ଲିଙ୍ଗଦର୍ଶନ ବ୍ୟତୀତ ସେମାନେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବର ମାଗିଲେ ନାହିଁ।

Verse 14

तेषां तु निश्चयं ज्ञात्वा सर्वेषां वृषभध्वजः । अनुकम्पापरो भूत्वा स्वलिंगं तानदर्शयत्

ସମସ୍ତଙ୍କ ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣି ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ ଶିବ କରୁଣାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ୱଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କରାଇଲେ।

Verse 15

एतस्मिन्नेव काले तु भित्त्वा चैव वसुन्धराम् । उत्थितं सहसा लिंगं तदेव वरवर्णिनि

ସେହି ସମୟରେ, ହେ ବରବର୍ଣ୍ଣିନୀ! ପୃଥିବୀକୁ ଭେଦି ସେହି ଲିଙ୍ଗ ହଠାତ୍ ଉଦ୍ଭୂତ ହୋଇ ଉପରକୁ ଉଠିଲା।

Verse 16

ऋषयस्ते च तं दृष्ट्वा सर्वे च त्रिदिवं गताः । अथ तेषु प्रयातेषु शक्रस्तप्तमना ह्यभूत्

ସେ ଋଷିମାନେ ତାହା ଦେଖି ସମସ୍ତେ ତ୍ରିଦିବକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ପରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ହୃଦୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ।

Verse 17

तमपि च्छादयामास वज्रेण शतपर्वणा

ସେ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଶତପର୍ବ ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ସେହି (ଲିଙ୍ଗ)କୁ ମଧ୍ୟ ଆବୃତ କଲେ।

Verse 18

वृद्धभावे यतस्तेषामृषीणां दर्शनं गतः । अतो वृद्धप्रभासं तत्कीर्त्यते वसुधातले

ଯେହେତୁ ସେ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଦର୍ଶନ ଦେଲା, ତେଣୁ ପୃଥିବୀତଳେ ତାହା ‘ବୃଦ୍ଧ-ପ୍ରଭାସ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 19

तस्मिन्दृष्टे वरारोहे अद्यापि लभते फलम् । राजसूयाश्वमेधानां नरो भक्तिसमन्वितः

ହେ ବରାରୋହେ, ତାହାକୁ ଦେଖିଲେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିସମନ୍ୱିତ ନର ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।

Verse 20

एवं तत्र समुत्पन्नं प्रभासं वृद्धसंज्ञकम् । तत्रोक्षा ब्राह्मणे देयः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

ଏଭଳି ସେଠାରେ ‘ବୃଦ୍ଧ’ ସଞ୍ଜ୍ଞାରେ ପ୍ରଭାସ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଯେମାନେ ଯାତ୍ରାର ସମ୍ୟକ୍ ଫଳ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ବଳଦ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 195

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वृद्धप्रभासमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ମଧ୍ୟରେ ‘ବୃଦ୍ଧପ୍ରଭାସମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶ ପଞ୍ଚାନବ୍ବେତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।