
ଈଶ୍ୱର ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଭାସ କ୍ଷେତ୍ରର ନୈଋତ (ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗରେ, ମୁଖ୍ୟ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରୁ ଅଳ୍ପ ଦୂରେ ଅବସ୍ଥିତ ହରିଙ୍କ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ରୂପ ‘ମୋକ୍ଷସ୍ୱାମୀ’ ବିଷୟରେ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଜିତାହାର (ସଂଯମିତ ଆହାର) ରଖି ଭକ୍ତ ନିୟମପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବାକୁ, ବିଶେଷତଃ ମାଘ ମାସରେ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ଉପାସନାର ଫଳ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞଫଳ ସମାନ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ପୁଣି ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଅନଶନ ଓ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣାଦି ବ୍ରତ ଆଚରଣ କଲେ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥଠାରୁ କୋଟି-ଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ଇଚ୍ଛିତ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରେ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା ମିଳେ। ଶେଷରେ ଏହା ସ୍କନ୍ଦପୁରାଣର ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡ, ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟର ଅଂଶ ବୋଲି କଲୋଫନ ଦିଆଯାଇଛି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तत्र मुक्तिप्रदं हरिम् । प्रभासान्नैरृते भागे नातिदूरे व्यवस्थितम्
ଇଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ପ୍ରଭାସର ନୈଋତ୍ୟ (ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ) ଭାଗରେ, ଅତିଦୂର ନୁହେଁ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି ମୁକ୍ତିପ୍ରଦ ହରି, ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 2
एकादश्यां जिताहारो यस्तं देवि प्रपूजयेत् । माघेमासे विशेषेण सोऽग्निष्टोमफलं लभेत्
ହେ ଦେବୀ! ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଆହାରସଂୟମ ରଖି ଯେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ବିଶେଷକରି ମାଘ ମାସରେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
Verse 3
यस्तत्रानशनं कुर्याद्व्रतं चान्द्रायणादिकम् । सोऽन्य तीर्थात्कोटिगुणं प्राप्नुयात्फलमीप्सितम्
ଯେ ସେଠାରେ ଅନଶନ କରେ ଏବଂ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଆଦି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ, ସେ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ କୋଟିଗୁଣ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 190
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्र माहात्म्ये मोक्षस्वामिमाहात्म्यवर्णनंनाम नवत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀ ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ର-ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ମୋକ୍ଷସ୍ୱାମି-ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ନବ୍ବେତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।