Adhyaya 186

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि नागस्थानमनुत्तमम् । मंकीशात्पश्चिमे भागे संगमत्रितयं गतम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ମଂକୀଶର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ତ୍ରିସଙ୍ଗମଯୁକ୍ତ ସେହି ଅନୁତ୍ତମ ନାଗସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 2

पापघ्नं सर्वजंतूनां पातालविवरं महत्

ଏହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାପ ନାଶ କରେ; ଏବଂ ପାତାଳ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ଏକ ମହାନ ବିବର ଅଟେ।

Verse 3

बलभद्रः पुरा देवि श्रुत्वा कृष्णस्य पंचताम् । भल्लतीर्थे तु भल्लेन ततः प्रभासमागतः

ହେ ଦେବୀ, ପୂର୍ବକାଳରେ ବଳଭଦ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିଧନ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ଭଲ୍ଲତୀର୍ଥରେ ବାଣବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେଠାରୁ ପ୍ରଭାସକୁ ଆସିଥିଲେ।

Verse 4

क्षेत्रं महाप्रभावं हि ज्ञात्वा सर्वार्थसिद्धिदम् । यादवानां क्षयं कृत्वा ततो वैराग्यमेयिवान्

ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ସର୍ବାର୍ଥସିଦ୍ଧିଦାୟକ ବୋଲି ଜାଣି, ଯାଦବମାନଙ୍କ କ୍ଷୟ କରି, ପରେ ସେ ବୈରାଗ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 5

शेषनागेशरूपेण निष्क्रम्य च शरीरतः । गच्छन्गच्छंस्तदा प्राप्य तीर्थं त्रैसंगमं परम्

ତେବେ ସେ ନାଗାଧିପତି ଶେଷଙ୍କ ରୂପେ ଶରୀରରୁ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କରି ଆଗକୁ ଆଗକୁ ଯାଇ ପରମ ‘ତ୍ରୈସଙ୍ଗମ’ ତୀର୍ଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 6

पातालस्य तदा दृष्ट्वा द्वारं विवररूपकम् । प्रविष्टोऽथ जगामाशु यत्रानंतः स्वयं स्थितः

ତାପରେ ପାତାଳର ବିବର-ରୂପ ଦ୍ୱାର ଦେଖି ସେ ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଶୀଘ୍ର ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ଅନନ୍ତ (ଶେଷ) ଅବସ୍ଥିତ, ସେଠାକୁ ଗଲେ।

Verse 7

यतो नागस्वरूपेण स्थानेऽस्मिंश्च समाविशत् । तत्प्रभृत्येव देवेशि नागस्थानमिति श्रुतम्

ଯେହେତୁ ସେ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ନାଗସ୍ୱରୂପେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ହେ ଦେବେଶୀ, ସେହି ସମୟରୁ ଏହା ‘ନାଗସ୍ଥାନ’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଶ୍ରୁତ ହେଲା।

Verse 8

नागरादित्यपूर्वेण यत्र कायो विसर्जितः । तदद्यापि प्रसिद्धं वै शेषस्थानमिति श्रुतम्

ନାଗରାଦିତ୍ୟର ପୂର୍ବଦିଗରେ ଯେଉଁଠାରେ ଶରୀର ବିସର୍ଜିତ ହୋଇଥିଲା, ସେ ସ୍ଥାନ ଆଜି ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ‘ଶେଷସ୍ଥାନ’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଶ୍ରୁତ।

Verse 9

अतः स्नात्वा महादेवि तत्र तीर्थे त्रिसंगमे । नागस्थानं समभ्यर्च्य पञ्चम्यामकृताशनः

ଅତଏବ, ହେ ମହାଦେବୀ, ତ୍ରିସଙ୍ଗମ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ନାଗସ୍ଥାନକୁ ଯଥାବିଧି ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି, ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ ନିରାହାର (ଉପବାସ) ରହିବା ଉଚିତ।

Verse 10

श्राद्धं कृत्वा यथाशक्त्या दत्त्वा विप्राय दक्षिणाम् । विमुक्तः सर्वदुःखेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति

ଯଥାଶକ୍ତି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ଦକ୍ଷିଣା ଦାନ କଲେ, ସେ ସର୍ବ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ରୁଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 11

पायसं मधुसंमिश्रं भक्ष्यभोज्यैः समन्वितम् । शेषनागं समुद्दिश्य विप्रं यस्तत्र भोजयेत् । कोटिभोज्यं कृतं तेन जायते नात्र संशयः

ଯେ ଲୋକ ସେଠାରେ ଶେଷନାଗଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ମଧୁମିଶ୍ରିତ ପାୟସ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଭକ୍ଷ୍ୟ-ଭୋଜ୍ୟ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଏ, ସେ କୋଟି ଲୋକଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଥିବା ପୁଣ୍ୟ ପାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 186

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये नाग स्थानमाहात्म्यवर्णनंनाम षडशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ନାଗସ୍ଥାନମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ଛିୟାଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।