
ଅଧ୍ୟାୟ ୧୮୨ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତୀର୍ଥ-ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଏ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅର୍କ-ସ୍ଥଳର ନିକଟେ ‘ବସୁନନ୍ଦା’ ନାମକୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ପରିଚିତ ମାତୃଗଣ ଅଛନ୍ତି; ଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ନବମୀ ତିଥିରେ ସଂଯମୀ ଭକ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ବିଧିରେ, ଶାନ୍ତ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ସେହି ମାତାମାନଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହାର ଫଳ ‘ସମୃଦ୍ଧି’, ଯାହା ଅସଂଯମୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ପରେ ସମୀପସ୍ଥ ‘ଶ୍ରୀମୁଖ’ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ପବିତ୍ର ବିବର (ଚିର/ଗୁହାମୁଖ) ଉଲ୍ଲେଖ କରି, ସିଦ୍ଧିକାମୀମାନେ ସେହି ଦିନେ ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳେ।
Verse 1
ततो मातृगणान्पश्येद्वसुनन्दादिनामतः । अर्क स्थलसमीपस्थान्दक्षिणे नातिदूरतः
ତାପରେ ବସୁନନ୍ଦା ଆଦି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମାତୃଗଣଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ; ସେମାନେ ଅର୍କସ୍ଥଳ ସମୀପରେ, ଦକ୍ଷିଣେ ଅତିଦୂର ନୁହେଁ।
Verse 2
आश्वयुक्छुक्लपक्षे तु नवम्यां नियतात्मवान् । यस्ताः पूजयते मातॄर्विधिना भावितात्मवान्
ଆଶ୍ୱୟୁଜ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ନବମୀ ଦିନେ ଯେ ନିୟତାତ୍ମା ପୁରୁଷ ବିଧିଅନୁସାରେ, ଶୁଦ୍ଧ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ସେଇ ମାତୃଦେବୀମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ—
Verse 3
स समृद्धिमवाप्नोति दुरापामकृतात्मभिः । तत्रैव संस्थितं पश्येच्छ्रीमुखं विवरप्रियम्
ସେ ଅନିୟମୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ଏମିତି ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ସେଠାରେଇ ଅବସ୍ଥିତ, ବିବର-ପ୍ରିୟ ଶ୍ରୀମୁଖ ଦେବତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 4
तस्मिन्नेव दिने पूज्यं सिद्धिकामैर्नरैः सदा । एतत्पूर्वं मयाख्यातं तव विस्तरतः प्रिये
ସେଇ ଦିନେ ସିଦ୍ଧିକାମୀ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସଦା ଏହାକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ହେ ପ୍ରିୟେ, ଏହା ମୁଁ ତୁମକୁ ପୂର୍ବରୁ ବିସ୍ତାରରେ କହିଛି।
Verse 5
तस्मिन्नेव दिने पूज्यं तीर्थयात्राप्रसंगतः
ସେଇ ଦିନେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ (ତୀର୍ଥଭ୍ରମଣ ସହିତ) ଏହାକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 182
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वसुनन्दामातृगणश्रीमुखविवर माहात्म्यवर्णनंनाम द्व्यशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀ ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକ-ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ମଧ୍ୟରେ ‘ବସୁନନ୍ଦା ମାତୃଗଣ ଓ ଶ୍ରୀମୁଖ-ବିବର ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ବୟାଶୀତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।