
ଈଶ୍ୱର ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ‘କ୍ଷେତ୍ରପାଲେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥଧାମର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହନ୍ତି। ଏହା ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମୀପରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଳ୍ପ ଦୂରେ ଅବସ୍ଥିତ—ଏମିତି ଜଣାଇ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ସେଠାରେ ଦର୍ଶନ କରି, ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ପୁଷ୍ପାଦିରେ କ୍ରମବଦ୍ଧ ଭାବେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ପରେ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ଅନ୍ନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା—ଏହି ଦାନଧର୍ମ ଭକ୍ତିକୁ ଲୋକଧର୍ମ ସହ ଯୋଡ଼େ। ଶେଷରେ ଏହା ସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ପ୍ରଭାସ ଖଣ୍ଡସ୍ଥ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟର 181ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि क्षेत्रपेश्वरमुत्तमम् । सिद्धेश्वर समीपस्थं पूर्वस्मिन्नातिदूरतः
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ଉତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରପେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ; ସେ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମୀପରେ, ପୂର୍ବଦିଗରେ ଅତିଦୂର ନୁହେଁ।
Verse 2
तं दृष्ट्वा शुक्लपञ्चम्यां न च नागैः स दश्यते
ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ, ସେ ନାଗଦଂଶରେ ମଧ୍ୟ ପୀଡିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 3
पूजयेत्तं विधानेन गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् । भोजयेद्ब्राह्मणाञ्छक्त्या भक्ष्यभोज्यैरनेकशः
ବିଧିଅନୁସାରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଆଦିଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ; ଏବଂ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ବହୁ ପ୍ରକାର ଭକ୍ଷ୍ୟ-ଭୋଜ୍ୟ ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବ।
Verse 181
इतिश्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्र माहात्म्ये क्षेत्रपालेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकाशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀ ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକ-ସଂହିତାର ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡାନ୍ତର୍ଗତ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ର-ମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭିତରେ ‘କ୍ଷେତ୍ରପାଲେଶ୍ୱର ମାହାତ୍ମ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ଏକାଶୀତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।