
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଈଶ୍ୱର ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ‘ଅର୍କସ୍ଥଳ’ ନାମକ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଛନ୍ତି। ପୂର୍ବୋକ୍ତ ସ୍ଥାନରୁ ଆଗ୍ନେୟ (ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ) ଦିଗରେ ଥିବା ଏହି ସ୍ଥାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ଏବଂ ‘ସର୍ବ-ପାତକ-ନାଶକ’ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସିତ। କେବଳ ଦର୍ଶନରେ ଶୋକ ନାଶ ହୁଏ, ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଆସେ ନାହିଁ; କୁଷ୍ଠାଦି ରୋଗ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ଭାବେ ନଶେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଦର୍ଶନଫଳକୁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଶତ ଗୋଦାନର ଫଳ ସମାନ ବୋଲି ଗଣାଯାଇଛି। ନିୟମ ଭାବେ—ତ୍ରିସଙ୍ଗମ ତୀର୍ଥରେ ସାତଟି ରବିବାର ସ୍ନାନ, ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନ, ଏବଂ ମହିଷୀ (ଭଏଁସ) ଦାନ—ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କ୍ରମ ଦିଆଯାଇଛି। ଫଳଶ୍ରୁତିରେ ସହସ୍ର ଦିବ୍ୟବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗବାସ ଓ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କଥା କହି, ତୀର୍ଥ, ବ୍ରତ ଓ ଦାନକୁ ଏକ ଯାତ୍ରାବିଧିରେ ଏକତ୍ର କରାଯାଇଛି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि पुण्यमर्कस्थलं शुभम् । तस्मादाग्नेयकोणस्थं सर्वपातकनाशनम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ଶୁଭ ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ ଅର୍କସ୍ଥଳକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରୁ ଆଗ୍ନେୟ କୋଣରେ ଥିବା ସେହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ପାତକକୁ ନାଶ କରେ।
Verse 2
तं दृष्ट्वा मानुषो देवि न शोच्यः संप्रजायते । सप्त जन्मानि देवेशि दारिद्र्यं नैव जायते
ହେ ଦେବୀ! ତାହାକୁ ଦେଖିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୟନୀୟ ହୁଏ ନାହିଁ। ହେ ଦେବେଶୀ! ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 3
कुष्ठानि नाशमायांति तं दृष्ट्वा दशधा प्रिये । गोशतस्य प्रदत्तस्य कुरुक्षेत्रेषु यत्फलम्
ପ୍ରିୟେ, ସେହି ପବିତ୍ର ଧାମ/ଦେବତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିଲେ କୁଷ୍ଠରୋଗ ଦଶଗୁଣ ନଶିଯାଏ। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଶତ ଗୋଦାନର ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ, ସେହି ଫଳ ଏଠାରେ ଦର୍ଶନରେ ମିଳେ।
Verse 4
तत्फलं समवाप्नोति दृष्ट्वा वार्कस्थलं रविम् । स्नात्वा त्रिसंगमे तीर्थे सप्तैव रविवासरान्
ଅର୍କସ୍ଥଳରେ ରବିଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ ସେହି ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ। ତ୍ରିସଙ୍ଗମ ତୀର୍ଥରେ ସାତଟି ରବିବାର ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 5
ब्राह्मणान्भोजयित्वा तु महिषीं तत्र दापयेत् । दिव्यं वर्षसहस्रं तु स्वर्गलोके महीयते
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ ସେଠାରେ ମହିଷୀ (ମହିଷ) ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ତେବେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
Verse 175
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्येऽर्कस्थलमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭାଗରେ ‘ଅର୍କସ୍ଥଲମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶ ପଚହତ୍ତରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।