
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପବିତ୍ର ଯାତ୍ରା-ବିଧିକ୍ରମ ଈଶ୍ୱର–ଦେବୀ ସମ୍ବାଦରୂପେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଈଶ୍ୱର ଦେବୀଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ, ଦେବୀଙ୍କ ଦିଗ୍ବିଭାଗ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ଧନୁ-ପରିମିତ ଦୂରତାରେ ଅବସ୍ଥିତ ‘ବୈବସ୍ୱତେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ଏହି ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବୈବସ୍ୱତ ମନୁ କରିଥିବା ଓ ଏହା ସର୍ବକାମଦ—ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେବାଳା—ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ମନ୍ଦିର ସମୀପରେ ‘ଦେବଖାତ’ ନାମରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଜଳସ୍ଥାନ ଅଛି; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ପୂର୍ବଶୁଦ୍ଧି କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ। ପରେ ବିଧିଅନୁସାରେ ଭକ୍ତିସହ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସଂଯମରେ ପଞ୍ଚୋପଚାର ପୂଜା କରି, ଅଘୋର-ବିଧିରେ ସ୍ତୋତ୍ରପାଠ କରିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳେ। ଏହି କ୍ରମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ ବୋଲି ଫଳଶ୍ରୁତି ଦେଇ, ଏହା ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଧ୍ୟାୟ ବୋଲି ସମାପ୍ତ କରାଯାଏ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं वैवस्वतेश्वरम् । देव्या दक्षिणदिग्भागे धनुस्त्रिंशकसंस्थितम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ‘ବୈବସ୍ୱତେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ଥାନର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗଭାଗରେ, ତିରିଶ ଧନୁଷ ଦୂରେ ତାହା ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 2
वैवस्वतेन मनुना स्थापितं सर्वकामदम् । तत्समीपे देवखातं तिष्ठते तु महाद्भुतम्
ବୈବସ୍ୱତ ମନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ଏହି ତୀର୍ଥ ସର୍ବକାମଦାୟକ। ଏହାର ସମୀପରେ ‘ଦେବଖାତ’ ନାମକ ଅତ୍ୟଦ୍ଭୁତ ଜଳାଶୟ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 3
स्नात्वा तत्र वरारोहे यस्तं पूजयते नरः । पञ्चोपचारैर्विधिना भक्तिप्रह्वो जितेन्द्रियः । जपेदघोरविधिना स्तोत्रं सिद्धिं स चाप्नुयात्
ହେ ବରାରୋହେ! ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଭକ୍ତିରେ ନମ୍ର ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୋଇ, ବିଧିପୂର୍ବକ ପଞ୍ଚୋପଚାରରେ ସେ (ଲିଙ୍ଗ)ଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ ଏବଂ ପରେ ଅଘୋରବିଧିରେ ସ୍ତୋତ୍ର ଜପ କରେ, ସେ ସିଦ୍ଧି ପାଏ।
Verse 169
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वैवस्वतेश्वरमाहात्म्य वर्णनंनामैकोनसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭିତରେ ‘ବୈବସ୍ୱତେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶ ଉଣସତ୍ତରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।