
ଅଧ୍ୟାୟ ୧୬୮ ଈଶ୍ୱରବଚନରୂପେ ପ୍ରାଭାସକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେବୀ ଶାଳକଟଙ୍କଟାଙ୍କ ତୀର୍ଥ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ। ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ଥାନ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣେ ଓ ରୈବତା-ତୀର୍ଥର ପୂର୍ବେ ବୋଲି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭୂଗୋଳିକ ସଙ୍କେତ ଦେଇ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଜାଲରେ ତାଙ୍କ ପୂଜାକୁ ଯୋଡ଼ିଦିଏ। ସେ ମହାପାପହାରିଣୀ, ସର୍ବଦୁଃଖନାଶିନୀ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦିତା; ସ୍ଫୁରଦ୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ସହ ଭୟଙ୍କର ରୂପେ କୀର୍ତ୍ତିତା। ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ଏବଂ ‘ମହିଷଘ୍ନୀ’ ଭାବେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରୁଥିବା ଶକ୍ତି ଭାବେ ପ୍ରଶଂସିତ। ମାଘମାସର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ତାଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ସମୃଦ୍ଧି, ବୁଦ୍ଧି ଓ କୁଳସନ୍ତତିର ସ୍ଥିରତା ମିଳେ—ଏହି ଫଳଶ୍ରୁତି ଦିଆଯାଇଛି। ଆଉ ବଳି, ପୂଜା, ଉପହାର ସହ ‘ପଶୁ-ପ୍ରଦାନ’ କରି ଦେବୀଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ ଶତ୍ରୁଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏହି ଦାନପ୍ରଧାନ ବିଧି ଅଧ୍ୟାୟର ମୁଖ୍ୟ ଉପଦେଶ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवीं शालकटंकटाम् । सावित्र्या दक्षिणे भागे रैवतात्पूर्वतः स्थिताम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତତ୍ପରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ଏବଂ ରୈବତର ପୂର୍ବଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେବୀ ଶାଲକଟଙ୍କଟାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 2
महापापोपशमनीं सर्वदुःखविनाशनीम् पूजितां सर्वगन्धर्वैः स्फुरद्दंष्ट्रोग्रभीषणाम्
ସେ ମହାପାପକୁ ଶମନ କରୁଥିବା ଓ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖକୁ ନାଶ କରୁଥିବା ଦେବୀ; ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତା, ସ୍ଫୁରିତ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯୁକ୍ତ, ଉଗ୍ର ଓ ଭୀଷଣ ରୂପିଣୀ।
Verse 3
महाप्रचण्डदैत्यघ्नीं पौलस्त्येन प्रतिष्ठिताम् । महिषघ्नीं महाकायां क्षेत्रे प्राभासिके स्थिताम्
ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଦୈତ୍ୟନାଶିନୀ, ପୌଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା; ମହିଷାସୁରଘ୍ନୀ, ମହାକାୟା ଦେବୀ ପ୍ରାଭାସିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 4
माघे मासे चतुर्दश्यां यस्ता माराधयेन्नरः । स भवेत्पशुमान्धीमांल्लक्ष्मीवान्पुत्रवान्सुधीः
ମାଘ ମାସର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ ଯେ ନର ଭକ୍ତିସହିତ ତାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରେ, ସେ ପଶୁଧନସମ୍ପନ୍ନ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଲକ୍ଷ୍ମୀବାନ, ପୁତ୍ରବାନ ଓ ସୁବିବେକୀ ହୁଏ।
Verse 5
यस्तां पशुप्रदानेन सन्तर्पयति भक्तितः । बलिपूजोपहारैश्च स स्याच्छत्रु विवर्जितः
ଯେ ଭକ୍ତିସହିତ ପଶୁଦାନ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ବଳି, ପୂଜା, ଉପହାର ଆଦିରେ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ, ସେ ଶତ୍ରୁବିହୀନ ହୁଏ।
Verse 168
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिताया सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये शालकटंकटा माहात्म्यवर्णनंनामाष्टषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭାଗରେ ‘ଶାଲକଟଙ୍କଟା-ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ଅଠଷଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।