
ଅଧ୍ୟାୟ ୧୬୨ରେ ଶିବ ଦେବୀଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରର ପବିତ୍ର ବିନ୍ୟାସରେ ଅଷ୍ଟକୁଲେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗର ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତି—ଏକ ଉଲ୍ଲିଖିତ ବିନ୍ଦୁର ଦକ୍ଷିଣେ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣେଶର ପୂର୍ବେ। ପରେ ଏହି ତୀର୍ଥର ତତ୍ତ୍ୱ କୁହାଯାଏ: ଏହା ସର୍ବପାପ-ପ୍ରଶମନକାରୀ ଓ ଘୋର ଦୁଃଖ-ବ୍ୟାଧିନାଶକ; ‘ମହାବିଷ’ ପରି ଭୟଙ୍କର ଆପଦ-ରୂପ ଦୋଷକୁ ମଧ୍ୟ ଶମନ କରେ। ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ଆଦି ଦିବ୍ୟ ଉପାସକମାନେ ଏଠାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି ବୋଲି କହି ମନ୍ଦିରର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଏ। ଏହା ବାଞ୍ଛିତାର୍ଥ ପ୍ରଦାନକାରୀ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀ ଦିନ ବିଧାନପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବାକୁ ବିଶେଷ ବ୍ରତବିଧି ଦିଆଯାଇଛି। ଫଳଶ୍ରୁତିରେ ମହାପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଓ ନାଗଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପ୍ରାପ୍ତି କୁହାଯାଏ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तस्माद्दक्षिणतः स्थितम् । लक्ष्मणेशाच्च पूर्वस्मिंल्लिंगमष्टकुलेश्वरम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ସେହି ସ୍ଥାନର ଦକ୍ଷିଣଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣେଶର ପୂର୍ବଦିଗରେ ଥିବା ‘ଅଷ୍ଟକୁଲେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 2
सर्वपापप्रशमनं महाविषप्रणाशनम् । पूजितं सिद्धगन्धर्वैर्वाञ्छितार्थप्रदायकम्
ସେ (ଅଷ୍ଟକୁଲେଶ୍ୱର) ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଶମନ କରନ୍ତି, ମହାବିଷକୁ ନାଶ କରନ୍ତି; ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।
Verse 3
यस्तं पूजयते मर्त्यः कृष्णाष्टम्यां विधानतः । स मुक्तः पातकैर्घोरैर्नागलोके महीयते
ଯେ ମର୍ତ୍ୟ କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀ ଦିନେ ବିଧିପୂର୍ବକ ତାଙ୍କୁ ପୂଜେ, ସେ ଘୋର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ନାଗଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
Verse 162
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्येऽष्टकुलेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विषष्ट्युत्तर शततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀ ସହସ୍ର ଶ୍ଲୋକସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ଅଷ୍ଟକୁଲେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ବାଷଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।