
ଈଶ୍ୱର ଦେବୀଙ୍କୁ କହନ୍ତି—ହିରଣ୍ୟେଶ୍ୱରର ବାୟବ୍ୟ ଦିଗରେ ‘ତିନି ଧନୁଷ’ ଦୂରେ ଏକ ପାପ-ବିମୋଚନ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ତାହାର ଦର୍ଶନ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାପ ନାଶ କରେ। ଏହା ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର/ପରମ୍ପରା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ‘ଆଦି-ଲିଙ୍ଗ’ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଶୁଚି ହୋଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ସେଠାକୁ ଯାଇ ଗାୟତ୍ରୀ-ଜପ କରେ, ତେବେ ସେ ଦୁଷ୍ପ୍ରତିଗ୍ରହ (ଅନୁଚିତ ଦାନ ଗ୍ରହଣ) ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀରେ ଯେ ଯଥାଶକ୍ତି ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରେ, ତାହାର ଦୌର୍ଭାଗ୍ୟ ଦୂର ହୁଏ। ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦିନ ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ, ନୈବେଦ୍ୟ ଆଦିରେ ପୂଜା କଲେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ। ଶେଷରେ ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡର କୃପାରେ ଲଭ୍ୟ ଏହି ବର୍ଣ୍ଣନାକୁ ‘ସାରରୁ ସାରତର’ ବୋଲି ସଂକ୍ଷେପେ ଉପସଂହାର କରାଯାଇଛି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं पापविमोचनम् । हिरण्येश्वरवायव्ये धनुषां त्रितये स्थितम्
ईश्वर କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ପାପବିମୋଚନକାରୀ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ହିରଣ୍ୟେଶ୍ୱରର ବାୟବ୍ୟ (ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗରେ ତିନି ଧନୁ ଦୂରେ ତାହା ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 2
पापघ्नं सर्वजंतूनां दर्शनात्स्पर्शनादपि । आद्यं लिंगं महादेवि गायत्र्या संप्रतिष्ठितम्
ହେ ମହାଦେବୀ, ଏହି ଲିଙ୍ଗ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାପ ନାଶ କରେ—କେବଳ ଦର୍ଶନରେ ମଧ୍ୟ ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶରେ ମଧ୍ୟ। ଏହା ଆଦ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ; ଗାୟତ୍ରୀ ଏଠାରେ ଏହାକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛନ୍ତି।
Verse 3
तल्लिंगं समनुप्राप्य गायत्रीं जपते तु यः । ब्राह्मणस्तु शुचिर्भूत्वा मुच्यते दुष्प्रतिग्रहात्
ଯେ ଲୋକ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ନିକଟେ ଯାଇ ଗାୟତ୍ରୀ ଜପ କରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁଚି ହୋଇ ଦୁଷ୍ପ୍ରତିଗ୍ରହ (ଅଯୋଗ୍ୟ ଦାନ ଗ୍ରହଣ) ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 4
ज्येष्ठस्य पूर्णिमायां तु दंपती यस्तु भोजयेत् । परिधाप्य यथाशक्त्या दौर्भाग्यैर्मुच्यते नरः
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ଯେ ପୁରୁଷ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଏ ଏବଂ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ପରିଧାନ କରାଏ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 5
गंधपुष्पोपहारैश्च पौर्णमास्यां तु योऽर्चयेत् । ब्राह्मण्यं जायते तस्य सप्त जन्मानि सुंदरि
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ଯେ ଲୋକ ସେଠାରେ ଗନ୍ଧ ଓ ପୁଷ୍ପ-ଉପହାରଦ୍ୱାରା ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ତାହାର ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ (ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱର ପୁଣ୍ୟ) ଜନ୍ମେ।
Verse 6
इत्येवं कथितं देवि माहात्म्यं पापनाशनम् । ब्रह्मकुण्डप्रसादेन सारात्सारतरं प्रिये
ହେ ଦେବୀ, ଏଭଳି ପାପନାଶକ ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ କଥିତ ହେଲା। ହେ ପ୍ରିୟେ, ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡର ପ୍ରସାଦରେ ଏହା ସାରମଧ୍ୟରୁ ପରମ ସାର।
Verse 154
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मकुण्डमाहात्म्ये गायत्रीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुःपञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟରେ, ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡମାହାତ୍ମ୍ୟାନ୍ତର୍ଗତ ‘ଗାୟତ୍ରୀଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ଚୁଆନ୍ନତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।