
ଈଶ୍ୱର ଦେବୀଙ୍କୁ କହନ୍ତି ଯେ ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡର ଈଶାନ (ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ) ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଭୈରବେଶ୍ୱର ଏକ ପରମ ପ୍ରକାଶ—ସେ ତୀର୍ଥର ରକ୍ଷକ ଓ ପାପନାଶକ। ତାଙ୍କୁ ଚତୁର୍ବକ୍ତ୍ର ରୂପେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇ, ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଆଚାର-ଅଧିକାରକୁ ଉଦ୍ଧାଟିତ କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ଯାତ୍ରା-ବିଧି ସଂକ୍ଷେପରେ—ମହାକୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟସଂଯମ ସହିତ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପଞ୍ଚୋପଚାରରେ ପୂଜା କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ଫଳଶ୍ରୁତିରେ ଉପାସକ ପୂର୍ବ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ବଂଶକୁ ‘ତାରୟେତ’—ଉଦ୍ଧାର କରେ, ଏବଂ ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୌଣସି ହାନି କିମ୍ବା ନାଶ ହୁଏନାହିଁ ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ ଦିଆଯାଇଛି। ଦୀପ୍ତିମାନ ବିମାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ପ୍ରଭାରେ ନିରନ୍ତର ଗତି, ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ ଆଦି ଫଳ ଭାବେ କୁହାଯାଇ, ଏହି ଚତୁର୍ବକ୍ତ୍ର ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ସର୍ବପାପମୋଚନ ହୁଏ ବୋଲି ନିଷ୍କର୍ଷ ଦିଆଯାଇଛି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि भैरवेश्वरमुत्तमम् । ब्रह्मकुण्डस्य ईशाने स्थितं पापप्रणाशनम् । चतुर्वक्त्रं महादेवं संस्थितं तीर्थरक्षणे
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡର ଈଶାନ କୋଣରେ ଅବସ୍ଥିତ, ପାପନାଶକ ଉତ୍ତମ ଭୈରବେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ। ସେଠାରେ ତୀର୍ଥରକ୍ଷାର୍ଥେ ଚତୁର୍ମୁଖ ମହାଦେବ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଛନ୍ତି।
Verse 2
तत्र स्नात्वा महाकुण्डे यस्तं पूजयते नरः । पंचोपचारविधिना भक्तियुक्तो यतेन्द्रियः
ସେଠାରେ ମହାକୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି, ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିଗ୍ରହୀ ହୋଇ ପଞ୍ଚୋପଚାର ବିଧିରେ ଯେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ।
Verse 3
कुलानि यान्यतीतानि भविष्याणि च यानि वै । तारयेत्स नरो देवि नात्र कार्या विचारणा
ହେ ଦେବୀ! ଯେ ଏପରି କରେ, ସେ ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ—ଦୁହିଁ କାଳର କୁଳମାନଙ୍କୁ ତାରେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ କିମ୍ବା ବିଚାର ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।
Verse 4
न चात्र संभवस्तस्य विनाशो नैव जायते । विमानैश्चरते नित्यं दिवाकरसमप्रभैः
ତାହା ପାଇଁ ସେଠାରେ ବିନାଶର କୌଣସି ସମ୍ଭାବନା ନାହିଁ; ସେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ନିତ୍ୟ ବିଚରଣ କରେ।
Verse 5
स्त्रीसहस्रैर्वृतो नित्यं क्रीडते देवव द्दिवि
ସେ ନିତ୍ୟ ସହସ୍ର ଦିବ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ, ଦେବତା ପରି ସ୍ୱର୍ଗରେ କ୍ରୀଡା କରେ।
Verse 6
एतल्लिंगं महादेवि चतुर्वक्त्रं महाप्रभम् । दृष्ट्वापि तद्विमुच्येत सर्वपापैस्तु मानवः
ହେ ମହାଦେବୀ! ଏହା ମହାପ୍ରଭାମୟ ଚତୁର୍ମୁଖ ଲିଙ୍ଗ; ଏହାର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।