
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଛାୟା-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଶାପର ପ୍ରଭାବରେ ଧର୍ମରାଜ ଯମ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ନିଜର ଗୋଟିଏ ପାଦ ହରାଇ ଭୟଙ୍କର କଷ୍ଟ ଭୋଗନ୍ତି। ସେ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରରେ ତପସ୍ୟା କରି ଶୂଳଧାରୀ ଶିବଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତି। ଶିବ ସାକ୍ଷାତ୍ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ବର ମାଗିବାକୁ କହିଲେ; ଯମ ନିଜ ପତିତ ପାଦ ପୁନଃପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ପୁଣି ସେ ନିବେଦନ କଲେ—ଭକ୍ତିରେ ଯମେଶ୍ୱର-ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପାପବିମୋଚନ ମିଳୁ। ଶିବ ବରଦାନ ଦେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ; ଯମଙ୍କ ପାଦ ଫେରିଲା ଏବଂ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ। ତୀର୍ଥୋପଦେଶରେ କୁହାଯାଇଛି—ଭ୍ରାତୃଦ୍ୱିତୀୟା ସଂଯୋଗକାଳରେ ସରୋବରେ ସ୍ନାନ କରି ମନ୍ଦିର ସମୀପରେ ଯମେଶ୍ୱର ଦର୍ଶନ କର; ତିଳପାତ୍ର, ଦୀପ, ଗାଈ ଓ କାଞ୍ଚନ ଯମଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ ସର୍ବପାତକ ନାଶ ହୁଏ—ଭକ୍ତି, ତପସ୍ୟା ଓ ବିଧିକର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଭୟ ଶମିତ ହୁଏ।
Verse 1
।ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि धर्मराजप्रतिष्ठितम् । यमेश्वरं महादेवं तस्यै वोत्तरतः स्थितम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ଧର୍ମରାଜ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଯମେଶ୍ୱର ନାମକ ମହାଦେବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେ ଏହି ସ୍ଥାନର ଉତ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 2
यदा शप्तो धर्मराजश्छायया वरवर्णिनि । तदा तस्यापतत्पादः स च दुःखान्वितोऽभवत्
ହେ ବରବର୍ଣ୍ଣିନୀ! ଛାୟା ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ପାଦ ଖସି ପଡ଼ିଲା ଏବଂ ସେ ଦୁଃଖାକୁଳ ହେଲେ।
Verse 3
ततः प्राभासिके क्षेत्रे तपस्तेपे महातपाः । स्थापयामास लिंगं तु तत्र देवस्य शूलिनः
ତାପରେ ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ପ୍ରାଭାସିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତପ କଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଶୂଳଧାରୀ ଦେବଙ୍କ ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।
Verse 4
तस्य तुष्टो महादेवस्ततः प्रत्यक्षतां गतः । अब्रवीद्धर्म भद्रं ते वरं वरय चेप्सितम्
ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମହାଦେବ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ— “ହେ ଧର୍ମ, ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଯେ ଇଚ୍ଛିତ ବର ଅଛି, ତାହା ବରଣ କର।”
Verse 5
तदाऽब्रवीद्धर्मराजः पादः प्रपतितो मम । प्रसादात्तव देवेश जायतां पुनरेव हि
ତେବେ ଧର୍ମରାଜ କହିଲେ— “ମୋର ପାଦ ଖସି ପଡ଼ିଛି। ହେ ଦେବେଶ, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତାହା ପୁନର୍ବାର ପୂର୍ବବତ୍ ହେଉ।”
Verse 6
एतल्लिंगं सुरश्रेष्ठ यन्मया निर्मितं तव । एतद्ये भक्तिसंयुक्ताः पश्यंति प्राणिनो भुवि
“ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ମାଣ କରିଥିବା ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ—ଭୂମିରେ ଯେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭକ୍ତିସହିତ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି…”
Verse 7
तेषां तव प्रसादेन भूयात्पापविमोक्षणम्
“ତାଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ପାପବିମୋଚନ ହେଉ।”
Verse 8
एवं भविष्यतीत्युक्ता ह्यन्तर्धानं गतो हरः । यमोऽपि लब्धपादस्तु पुनरेव दिवं ययौ
“ଏମିତି ହେବ” ବୋଲି କହି ହର ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ; ଯମ ମଧ୍ୟ ପାଦ ପୁନଃ ପାଇ ଆଉଥରେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଗଲେ।
Verse 9
तस्मिन्दृष्टे सुरश्रेष्ठ यमलोकसमुद्भवम् । न भयं विद्यते नृणामपि दुष्कृतकारिणाम्
ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯମଲୋକସମ୍ବନ୍ଧରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ସେହି ଦିବ୍ୟ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦର୍ଶନ କଲେ, ଦୁଷ୍କୃତ କରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଭୟ ରହେନାହିଁ।
Verse 10
भ्रातृद्वितीयासंयोगे स्नात्वा पुष्करिणीजले । यमेश्वरसमीपस्थो यमेशमवलोकयेत्
ଭ୍ରାତୃଦ୍ୱିତୀୟାର ପୁଣ୍ୟଯୋଗେ ପୁଷ୍କରିଣୀଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଯମେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମୀପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଧର୍ମରାଜ ଯମଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 11
तिलपात्रं प्रदातव्यं दीपं गाः कांचना दिकम् । यमदेवं समुद्दिश्य मुच्यते सर्वपातकैः
ତିଳପାତ୍ର, ଦୀପ, ଗାଈ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଯମଦେବଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଦାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।