
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଈଶ୍ୱର ଦେବୀଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହନ୍ତି—ଦୁଃଖାନ୍ତକାରିଣୀ ତୀର୍ଥର ପୂର୍ବଦିଗରେ, ‘ଧନୁଷାଂ ସପ୍ତକେ’ ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ପରମ ତୀର୍ଥ ଲୋମଶେଶ୍ୱରକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଗୁହାମଧ୍ୟରେ ମହାଲିଙ୍ଗକୁ ଋଷି ଲୋମଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପ କରି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଛି। ପରେ ଦୀର୍ଘାୟୁର ତତ୍ତ୍ୱ କୁହାଯାଏ—ଦେହରେ ଯେତେ ରୋମ, ସେତେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା; ଇନ୍ଦ୍ରମାନେ କ୍ରମେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ ସେହି ଅନୁପାତରେ ରୋମପାତ ହୁଏ। ଈଶ୍ୱରଙ୍କ କୃପାରେ ଲୋମଶ ମୁନି ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବିତ ରହନ୍ତି। ଯେ ଭକ୍ତିରେ ଲୋମଶପୂଜିତ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଆରାଧନା କରେ, ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ନିର୍ବ୍ୟାଧି, ନୀରୁଜ ଓ ସୁଖୀ ହୁଏ—ଏହି ଫଳଶ୍ରୁତି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लोमशेश्वरमुत्तमम् । दुःखान्तकारिणीपूर्वे धनुषां सप्तके स्थितम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ଦୁଃଖାନ୍ତକାରିଣୀଙ୍କ ପୂର୍ବଦିଗରେ ସାତ ଧନୁଷ ଦୂରତାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଉତ୍ତମ ଲୋମଶେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 2
स्थापितं तत्र देवेशि लोमशेन महर्षिणा । गुहामध्ये महालिंगं तपः कृत्वा सुदुश्चरम्
ହେ ଦେବେଶି! ସେଠାରେ ମହର୍ଷି ଲୋମଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର ତପ କରି ଗୁହାମଧ୍ୟରେ ଏକ ମହାଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।
Verse 3
कोटीनां त्रितयं सार्धमिंद्राद्याः स्वर्भुजः प्रिये । यदा नाशं गमिष्यंति तदा तस्य क्षयो ध्रुवम्
ପ୍ରିୟେ, ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ସ୍ୱର୍ଗଭୋଗୀମାନେ ସାଢେ ତିନି କୋଟି (ବର୍ଷ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟିକି ରହନ୍ତି; ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ନାଶକୁ ଗମନ କରିବେ, ସେତେବେଳେ ସେହି ବ୍ୟବସ୍ଥାର କ୍ଷୟ ନିଶ୍ଚିତ।
Verse 4
यावंति देहरोमाणि इन्द्रास्तावन्त एव च । क्रमादिन्द्रे विनष्टे तु तल्लोमपतनं भवेत्
ଦେହରେ ଯେତେ ରୋମ ଅଛି, ସେତେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅଛନ୍ତି; ଏବଂ କ୍ରମକ୍ରମେ ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ନଶିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ତଦନୁସାରେ ଗୋଟିଏ ରୋମ ପଡ଼ିଯାଏ।
Verse 5
एवमीशप्रसादेन चिरायुर्लोमशोऽभवत् । ब्रह्माणः षड्विनश्यन्ति समग्रायुषि लोमशे
ଏଭଳି ଈଶ (ଶିବ)ଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଲୋମଶ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଲେ; ଲୋମଶଙ୍କ ସମଗ୍ର ଆୟୁଷ୍ୟକାଳରେ ଛଅଜଣ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଲୟ ପାଆନ୍ତି।
Verse 6
य एवं पूजयेद्भक्त्या तल्लिंगं लोमशार्चितम् । सोऽपि दीर्घायुराप्नोति निर्व्याधिर्नीरुजः सुखी
ଯେ ଭକ୍ତିରେ ଲୋମଶ ଆରାଧିତ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଏ; ରୋଗହୀନ, ବେଦନାହୀନ ଓ ସୁଖୀ ହୁଏ।
Verse 136
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये लोमशेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्त्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭିତରେ ‘ଲୋମଶେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ଛତ୍ତିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।