Adhyaya 134

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि पुष्करावर्तकां नदीम् । ब्रह्मकुंडादुत्तरतो नातिदूरे व्यवस्थिताम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ମହାଦେବୀ! ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡର ଉତ୍ତରେ ଅତିଦୂର ନୁହେଁ ଯେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ପୁଷ୍କରାବର୍ତ୍ତକା ନାମକ ନଦୀକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 2

पुरा यज्ञे वर्तमाने सोमस्य तु महात्मनः । ब्रह्मा सुरगणैः सार्धं प्रभासं क्षेत्रमागतः

ପୁରାତନ କାଳରେ, ମହାତ୍ମା ସୋମଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବଗଣଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରଭାସର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଥିଲେ।

Verse 3

सोमनाथप्रतिष्ठार्थमृक्षराजनिमंत्रितः । प्रतिज्ञातं पुरा तेन ब्रह्मणा लोककारिणा

ସୋମନାଥଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର୍ଥେ ନକ୍ଷତ୍ରରାଜ ଦ୍ୱାରା ନିମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ, ଲୋକହିତକାରୀ ସେହି ବ୍ରହ୍ମା ପୁରା ଏକ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲେ।

Verse 4

यावत्स्थास्याम्यहं मर्त्ये कस्मिंश्चित्कारणांतरे । तावत्संध्यात्रयं वंद्यं नित्यमेव त्रिपुष्करे

‘ମୁଁ କୌଣସି କାରଣାନ୍ତରେ ଯେତେଦିନ ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ରହିବି, ସେତେଦିନ ତ୍ରିପୁଷ୍କରରେ ପ୍ରତିଦିନ ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ବନ୍ଦନା-ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।’

Verse 5

एतस्मिन्नेव काले तु लग्नकाल उपस्थिते । आदिष्टं शोभनं कालं ब्राह्मणैर्दैवचिन्तकैः

ସେହି ସମୟରେ, ଶୁଭ ଲଗ୍ନକାଳ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲାବେଳେ, ଦୈବଚିନ୍ତକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେ କାଳକୁ ଶୋଭନ ଓ ଅନୁକୂଳ ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ।

Verse 6

ततस्तं प्रस्थितं ज्ञात्वा पुष्करे तु पितामहम् । संध्यार्थं रात्रिनाथो वै वाक्यमेतदुवाच ह

ତାପରେ, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ପୁଷ୍କରକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ସନ୍ଧ୍ୟା-ଉପାସନା ସମୟରେ ରାତ୍ରିନାଥ ଚନ୍ଦ୍ର ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 7

दैवज्ञैः कलितः काल एष एव शुभोदयः । यथा कालात्ययो न स्यात्तथा नीतिर्विधीयताम्

ଦୈବଜ୍ଞମାନେ ଗଣନା କରିଥିବା ଏହି କାଳଟି ହିଁ ଶୁଭୋଦୟକାରୀ; ତେଣୁ କାଳାତ୍ୟୟ ନ ହେବା ପାଇଁ ଯଥୋଚିତ ନୀତି ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଉ।

Verse 8

तं ज्ञात्वा सांप्रतं कालं ब्रह्मा लोकपितामहः । मनसा चिन्तयामास पुष्कराणि समाहितः

ବର୍ତ୍ତମାନ କାଳ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି ବୋଲି ଜାଣି, ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ସମାହିତ ମନରେ ପୁଷ୍କରମାନଙ୍କୁ ମନସା ଚିନ୍ତନ କଲେ।

Verse 9

तानि वै स्मृतमात्राणि ब्रह्मणा वरवर्णिनि । प्रादुर्भूतानि तत्रैव नद्यास्तीरे सुशोभने

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ! ବ୍ରହ୍ମା କେବଳ ସ୍ମରଣ କରିବାମାତ୍ରେ, ସେହି ପୁଷ୍କରମାନେ ସେଠାରେଇ, ସୁଶୋଭିତ ନଦୀତୀରରେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ।

Verse 10

आवर्तास्तत्र सञ्जाता ज्येष्ठमध्यकनीयसः । अथ नामाकरोत्तस्या ब्रह्मा लोकपितामहः

ସେଠାରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ମଧ୍ୟ ଓ କନିଷ୍ଠ—ଏମିତି ତିନିଟି ଆବର୍ତ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତାପରେ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ସେ (ନଦୀ/ସ୍ଥାନ)ର ନାମକରଣ କଲେ।

Verse 11

पुष्करावर्तका नाम्ना अद्यप्रभृति शोभना । नदी प्रयास्यते लोके ख्यातिं मम प्रसादतः

ଆଜିଠାରୁ ଏହି ଶୋଭନ ନଦୀ ‘ପୁଷ୍କରାବର୍ତ୍ତକା’ ନାମରେ ଲୋକେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ; ମୋ ପ୍ରସାଦରୁ ଏହା ଖ୍ୟାତି ଲଭିବ।

Verse 12

अत्र स्नात्वा नरो भक्त्या तर्पयिष्यति यः पितॄन् । त्रिपुष्करसमं पुण्यं लप्स्यते स तथेप्सितम्

ଯେ ନର ଭକ୍ତିରେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରେ, ସେ ତ୍ରିପୁଷ୍କର ସମ ପୁଣ୍ୟ ଲଭି ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ମଧ୍ୟ ପାଏ।

Verse 13

श्रावणे शुक्लपक्षस्य तृतीयायां नरोत्तमः । यः पितॄंस्तर्पयेत्तत्र तृप्तिः कल्पायुतं भवेत्

ହେ ନରୋତ୍ତମ! ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତୃତୀୟା ଦିନ ଯେ ତାହାଁ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରେ, ସେମାନଙ୍କର ତୃପ୍ତି ଦଶସହସ୍ର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ।

Verse 134

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्करावर्तकानदीमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुस्त्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭାଗରେ ‘ପୁଷ୍କରାବର୍ତ୍ତକା-ନଦୀମାହାତ୍ମ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୧୩୪ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।