
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଈଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରର ଦିଗ‑ସ୍ଥାନ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦୂରତା ଦେଖାଇ ଦେବପ୍ରିୟ ‘ମହାଲିଙ୍ଗ’ର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହିଛନ୍ତି। ଏହା କାମପ୍ରଦ ଓ ସର୍ବପାତକ‑ନାଶକ; ପୌଲୋମୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବାରୁ ‘ପୌଲୋମୀଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତାରକ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ପରାଜିତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ର ଶୋକ‑ଭୟରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୁଅନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଲେ, ମହାଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ କଲେ—ଷଣ୍ମୁଖ (ଛଅମୁଖୀ) ମହାବଳୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମି ତାରକକୁ ବଧ କରିବ। ଯେ କେହି ଭକ୍ତିରେ ପୌଲୋମୀଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜେ, ସେ ଶିବଗଣ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପାଏ। ଶେଷରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସେଠାରେ ନିବାସ କରି ଶୋକ‑ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଏହି ତୀର୍ଥ ଶରଣ ଓ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महालिंगं महादेवि सुरप्रियम् । रावणेश्वरवायव्ये धनुषां त्रिंशकेऽन्तरे
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତତଃ, ହେ ମହାଦେବୀ, ସୁରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ସେଇ ମହାଲିଙ୍ଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ତାହା ରାବଣେଶ୍ୱରର ବାୟବ୍ୟ (ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗରେ ତିରିଶ ଧନୁ ଦୂରେ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 2
स्थितं कामप्रदं लिंगं सर्वपातकनाशनम् । पौलोमीश्वरनामाढचं पौलोम्या संप्रतिष्ठितम्
ସେଠାରେ କାମନା ପୂରଣକାରୀ, ସର୍ବ ପାତକନାଶକ ଲିଙ୍ଗ ଅବସ୍ଥିତ; ତାହା ‘ପୌଲୋମୀଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ପୌଲୋମୀ (ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ) ଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
Verse 3
तारकेण यदा ध्वस्तास्त्रिदशाः संगरे स्थिताः । त्रैलोक्यं विहृतं सर्वं स्वयमिन्द्रत्वमागतः
ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାରକ ତ୍ରିଦଶମାନଙ୍କୁ (ଦେବମାନଙ୍କୁ) ଧ୍ୱଂସ କଲା ଏବଂ ସମଗ୍ର ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟକୁ ଉଜାଡ଼ିଦେଲା, ସେ ନିଜେ ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ୱ ଅଧିକାର କଲା।
Verse 4
तदा शक्रः सुदुःखार्तो भयोद्विग्नो ननाश वै । तदा तद्भार्यया देवि इन्द्राण्या शोककर्षया
ତେବେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ଭୟରେ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ପଳାଇଗଲା; ସେ ସମୟରେ, ହେ ଦେବୀ, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଶୋକରେ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ (ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ)।
Verse 5
इन्द्रस्य जयमिच्छन्त्या शंभुराराधितस्तया । ततस्तुष्टो महादेवस्तामुवाच शुभेक्षणाम्
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟ ଇଚ୍ଛା କରି ସେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ। ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମହାଦେବ ସେ ଶୁଭନୟନାଙ୍କୁ କହିଲେ।
Verse 6
भगवानुवाच । उत्पत्स्यति सुतोऽस्माकं षण्मुखस्तु महाबलः । तारकं दैत्यराजानं स चैनं घातयिष्यति
ଭଗବାନ କହିଲେ— ଆମର ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେବ—ମହାବଳୀ ଷଣ୍ମୁଖ। ସେ ଦୈତ୍ୟରାଜ ତାରକକୁ ବଧ କରିବ।
Verse 7
गच्छ त्वं विज्वरा भूत्वा शृणु भूयो वचश्च मे
ଏବେ ତୁମେ ଜ୍ୱର-କ୍ଲେଶରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଯାଅ; ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ମୋ ବଚନ ଶୁଣ।
Verse 8
अत्र स्थितमिदं लिंगं योऽस्माकं पूजयिष्यति । स नूनं मे गणो भूत्वा मत्सकाशमुपेष्यति
ଏଠାରେ ସ୍ଥାପିତ ଏହି ଆମ ଲିଙ୍ଗକୁ ଯେ କେହି ପୂଜା କରିବ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ଗଣ ହୋଇ ମୋ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଆସିବ।
Verse 9
एवमुक्ता गता साध्वी देवराड्यत्र संस्थितः । सर्वद्दुःखविनिर्मुक्ता सर्वदैत्यभयोज्झिता
ଏଭଳି କୁହାଯାଇ ସେ ସାଧ୍ବୀ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ଏବଂ ଦେବରାଜ ସେଠାରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ—ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟଭୟରୁ ନିର୍ଭୟ।
Verse 125
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पौलोमोश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ନାମକ ପ୍ରଥମ ବିଭାଗରେ ‘ପୌଲୋମୋଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ପଚିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।