
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରର ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ମହିମା ଶୈବ ସ୍ଥଳପୁରାଣ ରୂପେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଈଶ୍ୱର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର କ୍ରମ କହନ୍ତି; ତାହାରେ ରାମଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ (ପରଶୁରାମ) ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରାମେଶ୍ୱରର ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି, ଏବଂ ଗୋପୀଶ୍ୱର ସମୀପରେ ଦୂରତା-ଚିହ୍ନ ସହିତ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପାପନାଶକ ଲିଙ୍ଗର ସ୍ଥାନ ଦର୍ଶାଯାଇଛି। କଥାରେ ପରଶୁରାମଙ୍କ ଗଭୀର ନୈତିକ ସଙ୍କଟ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ—ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମାତୃବଧ, ପରେ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ, ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରସାଦନ ଓ ବରଦାନରେ ରେଣୁକାଙ୍କ ପୁନର୍ଜୀବନ। ବର ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ପରଶୁରାମ ପ୍ରଭାସରେ ଅସାଧାରଣ ତପ କରି ମହାଦେବ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତି ଓ ଦିବ୍ୟ ସନ୍ତୋଷ ସହ ଇଷ୍ଟଫଳ ପାଆନ୍ତି; ମହେଶ୍ୱର ସେଠାରେ ସନ୍ନିଧ ରହନ୍ତି। ପରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ପରଶୁରାମଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧଯାତ୍ରା, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଓ ପଞ୍ଚନଦରେ କୃତ କ୍ରିୟା, ପିତୃଋଣ-ନିବାରଣ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଫଳଶ୍ରୁତି କହେ—ଏହି ଲିଙ୍ଗପୂଜାରେ ମହାପାପୀ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଉମାପତିଙ୍କ ଲୋକ ପାଏ; କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଜାଗରଣ କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ସମ ଫଳ ଓ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि रामेश्वरमनुत्तमम् । जामदग्न्येन रामेण स्वयं तत्र प्रतिष्ठितम्
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ତାପରେ ଅନୁତ୍ତମ ରାମେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମ ସ୍ୱୟଂ ସେଠାରେ ତାହା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।
Verse 2
गोपीश्वराच्च वायव्ये धनुषां त्रिंशकेऽन्तरे । स्थितं महाप्रभावं हि लिंगं पातकनाशनम्
ଗୋପୀଶ୍ୱରରୁ ବାୟବ୍ୟ ଦିଗରେ, ତିରିଶ ଧନୁଷ ଦୂରତାରେ, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପାତକନାଶକ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି।
Verse 3
यदा रामेण देवेशि जमदग्निसुतेन वै । कृतो मातृवधो घोरः पितुराज्ञानुवर्तिना
ହେ ଦେବେଶୀ! ଯେତେବେଳେ ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ରାମ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅନୁସରି ଭୟଙ୍କର ମାତୃବଧ କଲେ,
Verse 4
तदा मनसि संतापं कृत्वा निर्वेदमागतः । ततः प्रसन्नतां यातो जमदग्निर्महातपाः
ତେବେ ମନରେ ସନ୍ତାପ ଧାରଣ କରି ସେ ନିର୍ବେଦ ଓ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା; ତାପରେ ମହାତପସ୍ବୀ ଜମଦଗ୍ନି ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଶାନ୍ତ ହେଲେ।
Verse 5
ददौ वरं ततस्तुष्टो रेणुकायाश्च जीवितम् । एवं यद्यपि सा तत्र जीविता वरवर्णिनी
ତେବେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେ ରେଣୁକାଙ୍କୁ ଜୀବନର ବର ଦେଲେ। ଏଭଳି ସେଠାରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠବର୍ଣ୍ଣା ଦେବୀ ଯଦ୍ୟପି ପୁନର୍ଜୀବିତ ହେଲେ।
Verse 6
तथापि सघृणो देवि जामदग्न्यो महाप्रभः । प्रभासं क्षेत्रमासाद्य तपश्चक्रे ततोऽद्भुतम्
ତଥାପି, ହେ ଦେବୀ, କରୁଣାମୟ ମହାପ୍ରଭ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ପ୍ରଭାସ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସି ସେଠାରେ ଅଦ୍ଭୁତ ତପ କଲେ।
Verse 7
प्रतिष्ठाप्य महादेवं शंकरं लोकशंकरम् । दिव्यं वर्षशतं साग्रं ततस्तुष्टो महेश्वरः
ଲୋକମଙ୍ଗଳକାରୀ ଶଙ୍କର ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ସେ ସାଗ୍ର ଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ତପ କଲେ; ତାପରେ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
Verse 8
ददौ तस्येप्सितं सर्वं स्वयं तत्रैव संस्थितः । ततः कृतार्थतां प्राप्तो जामदग्न्यो महाऋषिः
ସେ ତାଙ୍କୁ ଇପ୍ସିତ ସବୁକିଛି ଦେଲେ ଏବଂ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ହିଁ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ। ତାପରେ ମହାଋଷି ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ କୃତାର୍ଥ ହେଲେ।
Verse 9
त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं जित्वा हत्वा च क्षत्रियान् । कृत्वा पंचनदं तत्र कुरुक्षेत्रे महामनाः
ଏକୋଇଶିଥର ପୃଥିବୀକୁ ଜୟ କରି ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ସେ ମହାମନା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସେଠାରେ ପଞ୍ଚନଦ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
Verse 10
रक्तैः संपूर्णतां नीत्वा क्षत्रियाणां वरानने । आनृण्यं समनु प्राप्तः पितॄणां यो महाबलः
ହେ ସୁମୁଖୀ! କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ରକ୍ତରେ ତାହାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ସେ ମହାବଳୀ ପିତୃଋଣରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲା।
Verse 11
एवं क्षत्त्रान्तकं कृत्वा दत्त्वा विप्रेषु मेदिनीम् । कृतार्थतामनुप्राप्तस्त्रैलोक्ये ख्यातपौरुषः
ଏଭଳି କ୍ଷତ୍ରିୟାନ୍ତକ ହୋଇ, ପୃଥିବୀକୁ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରି ସେ କୃତାର୍ଥ ହେଲା; ତାହାର ପୌରୁଷ ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
Verse 12
तेन तत्स्थापितं लिंगं क्षेत्रे प्राभासिके शुभे । यस्तं पूजयते भक्त्या पापयुक्तोऽपि मानवः । स मुक्तः पातकैः सर्वैर्याति लोकमुमापतेः
ସେ ଶୁଭ ପ୍ରାଭାସ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କଲା। ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ପାପଯୁକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ତାହାକୁ ପୂଜେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାତକରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଉମାପତିଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଏ।
Verse 13
ज्येष्ठकृष्णचतुर्दश्यां जागृयात्तत्र यो नरः । सोऽश्वमेधफलं प्राप्य मोदते दिवि देववत्
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଯେ ନର ସେଠାରେ ଜାଗରଣ କରେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତୁଲ୍ୟ ଆନନ୍ଦ କରେ।
Verse 121
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये जामदग्न्येश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାରେ, ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶେ ଏକୋଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।