Adhyaya 119

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि महादेवीं महाप्रभाम् । बलातिबलदैत्यघ्नीं नाम्नेति प्रथितां क्षितौ

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ତତଃ, ହେ ମହାଦେବୀ, ମହାପ୍ରଭାମୟୀ ସେଇ ମହାଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଯିଏ ପୃଥିବୀରେ ‘ବଲାତିବଲ ଦୈତ୍ୟଘ୍ନୀ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 2

अनादिनिधनां देवीं तत्र क्षेत्रे व्यवस्थिताम् । कोटिभूतपरीवारां सर्वदैत्यनिबर्हिणीम्

ସେଇ ଦେବୀ ଅନାଦି ଓ ଅନନ୍ତ; ସେ ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ। କୋଟି ଭୂତପରିବାର ତାଙ୍କ ସହିତ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ନିବାରଣ କରୁଥିବା ଦେବୀ।

Verse 3

देव्युवाच । बलातिबलदैत्यघ्नी कथमुक्ता त्वया प्रभो । बलातिबलनामानौ कथं दैत्यौ निपातितौ

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୋ, ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ‘ବଲାତିବଲ ଦୈତ୍ୟଘ୍ନୀ’ ବୋଲି କାହିଁକି କହିଲେ? ଏବଂ ବଲ ଓ ଅତିବଲ ନାମକ ସେଇ ଦୁଇ ଦୈତ୍ୟ କିପରି ନିପାତିତ ହେଲେ?

Verse 4

कुत्र तिष्ठति सा देवी किंप्रभावा महेश्वर । माहात्म्यमखिलं तस्याः सर्वं विस्तरतो वद

ହେ ମହେଶ୍ୱର, ସେଇ ଦେବୀ କେଉଁଠି ବସନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ କ’ଣ? ତାଙ୍କର ସମଗ୍ର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ସବୁ ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ।

Verse 5

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशनीम् । यां श्रुत्वा मानवो भक्त्या मुच्यते सर्वपातकैः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ଶୁଣ; ମୁଁ ପାପନାଶିନୀ କଥା କହିବି। ଯାହାକୁ ଭକ୍ତିସହିତ ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାତକରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 6

आसीद्रक्तासुरोनाम महिषस्य सुतो बली । महाकायो महाबाहुर्हिरण्याक्ष इवापरः

ମହିଷର ପରାକ୍ରମୀ ପୁତ୍ର ‘ରକ୍ତାସୁର’ ନାମକ ଏକ ଅସୁର ଥିଲା। ସେ ମହାକାୟ, ମହାବାହୁ—ଯେନ ଅନ୍ୟ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ।

Verse 7

बलातिबल नामानौ तस्य पुत्रौ बभूवतुः । तौ विजित्य सुरान्सर्वान्देवेन्द्राग्निपुरोगमान्

ତାହାର ‘ବଳ’ ଓ ‘ଅତିବଳ’ ନାମରେ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ହେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ପ୍ରମୁଖ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ବଶରେ କରିଲେ।

Verse 8

त्रैलोक्येऽस्मिन्निरातंकौ चक्रतू राज्यमञ्जसा । तयोः सेना मुखे वीरास्त्रयस्त्रिंशत्प्रकीर्तिताः

ଏହି ତ୍ରିଲୋକରେ ସେମାନେ ଭୟରହିତ ହୋଇ ସହଜରେ ରାଜ୍ୟ କଲେ। ତାଙ୍କ ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ତେତ୍ରିଶ ଜଣ ବୀର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

Verse 9

रौद्रात्मानो महायोधाः सहस्राक्षौहिणीमुखाः । सिंहस्कन्धा महाकाया दुरात्मानो महाबलाः

ସେମାନେ ରୌଦ୍ର ସ୍ୱଭାବର ମହାଯୋଦ୍ଧା, ସହସ୍ର ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାର ନାୟକ। ସିଂହସଦୃଶ ସ୍କନ୍ଧ, ମହାକାୟ, ଦୁରାତ୍ମା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମହାବଳୀ—ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ।

Verse 10

धूम्राक्षो भीमदंष्ट्रश्च कालवश्यो महाहनुः । ब्रह्मघ्नो यज्ञकोपश्च स्त्रीघ्नः पापनिकेतनः

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ, ଭୀମଦଂଷ୍ଟ୍ର, କାଳବଶ୍ୟ, ମହାହନୁ; ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନ, ଯଜ୍ଞକୋପ; ସ୍ତ୍ରୀଘ୍ନ ଓ ପାପନିକେତନ—ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା।

Verse 11

विद्युन्माली च बन्धूकः शंकुकर्णो विभावसुः । देवांतको विकर्मा च दुर्भिक्ष क्रूर एव च

ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ, ବନ୍ଧୂକ, ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିଭାବସୁ; ଏବଂ ଦେବାନ୍ତକ, ବିକର୍ମା, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, କ୍ରୂର—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ସର୍ଦ୍ଦାର ଥିଲେ।

Verse 12

हयग्रीवोऽश्वकर्णश्च केतुमान्वृषभो द्विजः । शरभः शलभो व्याघ्रो निकुंभो मणिको बकः

ହୟଗ୍ରୀବ ଓ ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ; କେତୁମାନ, ବୃଷଭ ଓ ଦ୍ୱିଜ; ଶରଭ, ଶଲଭ, ବ୍ୟାଘ୍ର, ନିକୁମ୍ଭ, ମଣିକ ଓ ବକ—ଏହି ନାମମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଲା।

Verse 13

शूर्पको विक्षरो माली कालो दण्डककेरलः । एते दैत्या महाकायास्तयोः सेनाधिकारिणः

ଶୂର୍ପକ, ବିକ୍ଷର, ମାଳୀ, କାଳ ଓ ଦଣ୍ଡକ-କେରଳ—ଏହି ମହାକାୟ ଦୈତ୍ୟମାନେ ସେଇ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କ ସେନାର ସେନାଧିକାରୀ ଥିଲେ।

Verse 14

एवं तैः पृथिवी व्याप्ता पञ्चाशत्कोटि विस्तरा । एवं ज्ञात्वा तदा देवा भयेनोद्विग्नमानसाः

ଏଭଳି ପଞ୍ଚାଶ କୋଟି ବିସ୍ତାର ଥିବା ପୃଥିବୀ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଗଲା। ଏହା ଜାଣି ଦେବମାନେ ଭୟରେ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୃଦୟ ହେଲେ।

Verse 15

सर्वैर्देवर्षिभिः सार्धं जग्मुस्ते हिमवद्वनम् । स्तोत्रेणानेन तां देवीं तुष्टुवुः प्रयतास्तदा

ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ହିମବତ୍‌ର ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ତାପରେ ସଂଯତ ମନରେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 16

देवा ऊचुः । जयाक्षरे जयाऽनंते जयाऽव्यक्ते निरामये । जय देवि महामाये जय देवर्षिवंदिते

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ଜୟ ହେ ଅକ୍ଷରେ! ଜୟ ହେ ଅନନ୍ତେ! ଜୟ ହେ ଅବ୍ୟକ୍ତେ, ହେ ନିରାମୟେ! ଜୟ ହେ ଦେବି ମହାମାୟେ! ଜୟ ହେ ଦେବର୍ଷିବନ୍ଦିତେ!

Verse 17

जय विश्वेश्वरे गंगे जय सर्वार्थसिद्धिदे । जय ब्रह्माणि कौमारि जय नारायणीश्वरि

ଜୟ ହେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରୀ ଗଙ୍ଗେ! ଜୟ ହେ ସର୍ବାର୍ଥସିଦ୍ଧିଦେ! ଜୟ ହେ ବ୍ରହ୍ମାଣି, ହେ କୌମାରି! ଜୟ ହେ ନାରାୟଣୀଶ୍ୱରି!

Verse 18

जय ब्रह्माणि चामुंडे जयेन्द्राणि महेश्वरि । जय मातर्महालक्ष्मि जय पार्वति सर्वगे

ଜୟ ହେ ବ୍ରହ୍ମାଣି! ଜୟ ହେ ଚାମୁଣ୍ଡେ! ଜୟ ହେ ଇନ୍ଦ୍ରାଣି! ଜୟ ହେ ମହେଶ୍ୱରି! ଜୟ ହେ ମାତା ମହାଲକ୍ଷ୍ମି! ଜୟ ହେ ସର୍ବଗେ ପାର୍ବତି!

Verse 19

जय देवि जगत्सृष्टे जयैरावति भारति । जयानंते जय जये जय देवि जलाविले

ଜୟ ହେ ଦେବି, ଜଗତ୍ସୃଷ୍ଟିକାରିଣୀ! ଜୟ ହେ ଐରାବତୀ! ଜୟ ହେ ଭାରତୀ! ଜୟ ହେ ଅନନ୍ତେ—ଜୟ ଜୟ! ଜୟ ହେ ଦେବି, ଜଳରୂପିଣୀ!

Verse 20

जयेशानि शिवे शर्वे जय नित्यं जयार्चिते । मोक्षदे जय सर्वज्ञे जय धर्मार्थकामदे

ଜୟ ହେ ଈଶାନୀ! ଜୟ ହେ ଶିବେ, ହେ ଶର୍ବେ! ନିତ୍ୟ ଜୟ ହେ, ‘ଜୟ’ ଧ୍ୱନିରେ ଅର୍ଚ୍ଚିତେ! ଜୟ ହେ ମୋକ୍ଷଦେ! ଜୟ ହେ ସର୍ବଜ୍ଞେ! ଜୟ ହେ ଧର୍ମାର୍ଥକାମଦେ!

Verse 21

जय गायत्रि कल्याणि जय सह्ये विभावरि । जय दुर्गे महाकालि शिव दूति जयाऽजये

ଜୟ ତୁମକୁ, ହେ ଗାୟତ୍ରୀ କଲ୍ୟାଣୀ; ଜୟ ତୁମକୁ, ହେ ସହ୍ୟା ବିଭାବରୀ। ଜୟ ତୁମକୁ, ହେ ଦୁର୍ଗେ ମହାକାଳୀ; ହେ ଶିବଦୂତୀ, ହେ ଅଜୟେ, ଜୟ ତୁମକୁ॥

Verse 22

जय चण्डे महामुण्डे जय नन्दे शिवप्रिये । जय क्षेमंकरि शिवे जय कल्याणि रेवति

ଜୟ ତୁମକୁ, ହେ ଚଣ୍ଡେ ମହାମୁଣ୍ଡେ; ଜୟ ତୁମକୁ, ହେ ନନ୍ଦା ଶିବପ୍ରିୟେ। ଜୟ ତୁମକୁ, ହେ କ୍ଷେମଂକରୀ ଶିବେ; ଜୟ ତୁମକୁ, ହେ କଲ୍ୟାଣୀ; ହେ ରେବତୀ, ଜୟ ତୁମକୁ॥

Verse 23

जयोमे सिद्धिमांगल्ये हरसिद्धे नमोस्तु ते । जयापर्णे जयानन्दे महिषाऽसुरघातिनि

ଜୟ ତୁମକୁ, ହେ ସିଦ୍ଧି-ମାଙ୍ଗଲ୍ୟଦାୟିନୀ; ହେ ହରସିଦ୍ଧେ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଜୟ ତୁମକୁ, ହେ ଜୟାପର୍ଣ୍ଣେ; ଜୟ ତୁମକୁ, ହେ ଜୟାନନ୍ଦେ; ହେ ମହିଷାସୁରଘାତିନୀ, ଜୟ ତୁମକୁ॥

Verse 24

जय मेधे विशालाक्षि जयानंगे सरस्वति । जयाशेषगुणावासे जयावर्ते सुरान्तके

ଜୟ ତୁମକୁ, ହେ ମେଧା; ଜୟ ତୁମକୁ, ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷୀ। ଜୟ ତୁମକୁ, ହେ ନିରଙ୍ଗ ସରସ୍ୱତୀ। ଜୟ ତୁମକୁ, ହେ ଅଶେଷଗୁଣାବାସେ; ଜୟ ତୁମକୁ, ହେ ଜୟାବର୍ତ୍ତେ; ହେ ସୁରାନ୍ତକେ, ଜୟ ତୁମକୁ॥

Verse 25

जय संकल्पसंसिद्धे जय त्रैलोक्यसुंदरि । जय शुंभनिशुंभघ्ने जय पद्मेऽद्रिसंभवे

ଜୟ ତୁମକୁ, ହେ ସଙ୍କଳ୍ପସଂସିଦ୍ଧେ; ଜୟ ତୁମକୁ, ହେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟସୁନ୍ଦରୀ। ଜୟ ତୁମକୁ, ହେ ଶୁମ୍ଭ-ନିଶୁମ୍ଭ-ଘ୍ନୀ; ଜୟ ତୁମକୁ, ହେ ପଦ୍ମା, ଅଦ୍ରିସମ୍ଭବେ॥

Verse 26

जय कौशिकि कौमारि जय वारुणि कामदे । नमोनमस्ते शर्वाणि भूयोभूयो जयाम्बिके

ଜୟ କୌଶିକୀ, ଜୟ କୌମାରୀ, ଜୟ ବାରୁଣୀ, ହେ କାମନା-ପ୍ରଦାୟିନୀ। ହେ ଶର୍ବାଣୀ, ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର; ହେ ଅମ୍ବିକେ, ପୁନଃପୁନଃ ଜୟ॥

Verse 27

त्राहि नस्त्राहि नो देवि शरण्ये शरणागतान्

ହେ ଦେବୀ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର; ହେ ଶରଣ୍ୟେ, ଶରଣାଗତ ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କର॥

Verse 28

सैवं स्तुता भगवती देवैः सर्वैर्वरानने । आत्मानं दर्शयामास भाभासितदिगन्तरम्

ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ, ବରମୁଖୀ ଭଗବତୀ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶ କଲେ; ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଦିଗନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଲୋକିତ ହେଲା॥

Verse 29

नमस्कृत्य तु तामूचुः सुरास्ते भयनाशनीम् । बलातिबलनामानौ हत्वा दैत्यौ महाबलौ । तेषां चैव महत्सैन्यं पाह्यतो महतो भयात्

ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ସେ ଦେବମାନେ ଭୟନାଶିନୀ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“ବଲାତିବଲ ନାମକ ମହାବଳୀ ଦୈତ୍ୟଦ୍ୱୟକୁ ଆମେ ବଧ କରିଛୁ; ଏବେ ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ସେନାଠାରୁ, ଏହି ମହାଭୟଠାରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।”

Verse 30

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा दत्त्वा तेभ्योऽभयं ततः । बभूवाद्भुतरूपा सा त्रिनेत्रा चेन्दुशेखरा

ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେମାନଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦେଇ, ସେ ଦେବୀ ତତ୍ପରେ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ—ତ୍ରିନେତ୍ରୀ ଓ ଇନ୍ଦୁଶେଖରା॥

Verse 31

सिंहारूढा महादेवि नानाशस्त्रास्त्रधारिणी । सुवक्त्रा विंशतिभुजा स्फूर्जद्विद्युल्लतोपमा

ସିଂହାରୂଢା ମହାଦେବୀ, ନାନା ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ, ସୁମୁଖୀ, ବିଂଶତିଭୁଜା—ବିଦ୍ୟୁତ୍ଲତା ପରି ଝଲମଲ କଲେ।

Verse 32

ततों ऽबिका निनादोच्चैः साट्टहासं मुहुर्मुहुः

ତାପରେ ଅମ୍ବିକା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଅଟ୍ଟହାସ ସହିତ ପୁନଃପୁନଃ ଗର୍ଜନ କଲେ।

Verse 33

तस्या नादेन घोरेण कृत्स्नमापूरितं नभः । प्रकंपिताखिला चोर्वी सरिद्वारिधिमेखला

ତାଙ୍କର ଘୋର ନାଦରେ ସମଗ୍ର ଆକାଶ ପୂରିଗଲା; ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ରର ମେଖଳାରେ ଘେରା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ କମ୍ପିଲା।

Verse 34

शैलतुंगस्तनी रम्या प्रमदेव भयातुरा । तेऽपि तत्रासुराः प्राप्ताश्चतुरंगबलान्विताः

ପର୍ବତଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ତନଯୁକ୍ତା ରମ୍ୟା ପ୍ରମଦା-ଦେବୀ ଭୟାତୁର ହେଲେ। ସେଠାକୁ ଚତୁରଙ୍ଗ ବଳସହିତ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 35

सम्यग्विदितविक्रान्ताः कालान्तकयमोपमाः । रक्षो दानवदैत्याश्च पाताले येऽपि संस्थिताः

ପରାକ୍ରମରେ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ, କାଳାନ୍ତକ ଯମ ସଦୃଶ—ସେଇ ରାକ୍ଷସ, ଦାନବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ପାତାଳରେ ଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ, ବାହାରି ଆସିଲେ।

Verse 36

ते सर्व एव दैत्येन्द्राः कोटिशः समुपागताः । ततोऽभवन्महायुद्धं देव्यास्तत्रासुरैः सह

ସେ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର କୋଟିକୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ ସମାଗତ ହେଲେ। ତାପରେ ସେଠାରେ ଦେବୀ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

Verse 37

बभूव सर्वब्रह्माण्डे ह्यकाण्डक्षयकारणम् । अक्षौहिणीसहस्राणि त्रयस्त्रिंशत्सुरेश्वरि

ହେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ! ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ତାହା ଅକସ୍ମାତ୍ କ୍ଷୟର କାରଣ ହେଲା; ତ୍ରୟସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ ସହସ୍ର ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ତାହାରେ ଲିପ୍ତ/ବିନଷ୍ଟ ହେଲା।

Verse 38

एकविंशत्सहस्राणि शतान्यष्टौ च सप्ततिः । सानुगानां सयोधानां रथानां वातरंहसाम्

ଏକବିଂଶତି ସହସ୍ର, ଆଠଶେ ଓ ସତରି—ବାତବେଗରେ ଧାଉଥିବା ରଥ, ଅନୁଚର ଓ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ସହିତ।

Verse 39

हत्वा सा लीलया देवी निन्ये क्षयमनाकुला

ସେ ଦେବୀ ଲୀଳାମାତ୍ରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଅନାକୁଳ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କୁ କ୍ଷୟକୁ ନେଲେ।

Verse 40

ततो देव्या हतानां च दानवानां महौजसाम् । गजवाजिरथानां च शरीरैरावृता मही

ତାପରେ ଦେବୀଙ୍କ ହାତରେ ହତ ମହାବଳୀ ଦାନବମାନଙ୍କ ଓ ହାତୀ-ଘୋଡ଼ା-ରଥମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ପୃଥିବୀ ଆବୃତ ହୋଇଗଲା।

Verse 41

कबंधनृत्यसंकुले स्रवद्वसास्थिकर्द्दमे । रणाजिरे निशाचरास्ततो विचेरुरूर्जिताः

ସେହି ରଣଭୂମିରେ—ଶିରୋହୀନ କବନ୍ଧମାନଙ୍କ ‘ନୃତ୍ୟ’ରେ ସଙ୍କୁଳ ଏବଂ ବହୁଥିବା ମେଦ ଓ ଅସ୍ଥିର କାଦରେ ଲେପିତ—ତେବେ ପ୍ରବଳ ନିଶାଚରମାନେ ଏଠିସେଠି ବିଚରିଲେ।

Verse 42

शृगाल गृधवायसाः परं प्रपातमादधुः । क्वचित्परे निशाचराः प्रपीतशोणितोत्कटाः । प्रतर्प्य चात्मनः पितॄन्समर्चयंस्तथा ऋषीन्

ଶିଆଳ, ଗିଧ ଓ କାଉମାନେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଝାପି ପଡ଼ିଲେ। କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଅନ୍ୟ ନିଶାଚରମାନେ—ରକ୍ତପାନରେ ଉଗ୍ର—ନିଜ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣେ ତୃପ୍ତ କରି, ସେହିପରି ଋଷିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଚ୍ଚନା କଲେ।

Verse 43

गजान्नरांस्तुरंगमान्बभक्षिरे सुनिर्घृणाः । रथोडुपैस्तथा परे तरंति शोणितार्णवम्

ସେମାନେ ନିର୍ଦୟଭାବେ ହାତୀ, ମଣିଷ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କଲେ। ଅନ୍ୟେ ରଥକୁ ନୌକା କରି ରକ୍ତ-ସମୁଦ୍ରକୁ ତରିଗଲେ।

Verse 44

इति प्रगाढसंगरे सुरारिसंघसंकुले । विराजतेऽम्बिका धनुः शराऽसिशूलधारिणी

ଏପରି ଦେବଶତ୍ରୁ-ସେନାସମୂହରେ ସଙ୍କୁଳ ଘୋର ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ଅମ୍ବିକା ଧନୁ, ବାଣ, ଖଡ୍ଗ ଓ ଶୂଳ ଧାରଣ କରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ବିରାଜିଲେ।

Verse 45

गजेन्द्रदर्पमर्द्दनी तुरंगयूथपोथिनी । सुरारिसैन्यनाशिनी इतस्ततः प्रपश्यती

ଗଜେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ଦର୍ପ ମର୍ଦ୍ଦନକାରିଣୀ, ଘୋଡ଼ାଦଳକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିବା, ଦେବଶତ୍ରୁ ସେନାନାଶିନୀ ସେ ଦେବୀ ଏଠିସେଠି ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇଲେ।

Verse 46

सिंहाष्टकयुक्ते महा प्रेतके भूधरहंसशुभ्रोज्जलद्भास्वराभे वृषभसमाने मानिनीमथो ते दैत्येन्द्रवीराः पश्यंतः समुद्भूतरोषास्ततोऽपि जग्मुर्नदन्तो रवन्तो रवं मेघनादाः

ତାକୁ ଦେଖି—ଆଠ ସିଂହଯୁକ୍ତ ମହା ପ୍ରେତକ-ବାହନରେ ଆରୂଢା, ପର୍ବତ ଉପରେ ଶୁଭ୍ର ହଂସ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦୀପ୍ତିମତୀ ଏବଂ ବୃଷଭସମ ଗର୍ବିତା—ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ବୀରମାନେ ରୋଷୋଦ୍ଭୂତ ହୋଇ ଆହୁରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ମେଘନାଦ ପରି ଗର୍ଜନ କରି।

Verse 47

हाहाकारं विकुर्वाणा हन्यमानास्ततोऽसुराः । केचित्समुद्रं विविशुरद्रीन्केचिच्च दानवाः

ତେବେ ଆଘାତ ପାଇ ହତାହତ ହେଉଥିବା ଅସୁରମାନେ ହାହାକାର କଲେ। କେହି ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଆଉ କେହି ଦାନବ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ଭିତରକୁ ପଳାଇଗଲେ।

Verse 48

केचिल्लुञ्चितमूर्धानो जाल्मा भूत्वा वनेऽवसन् । दयाधर्मं ब्रुवाणाश्च निर्ग्रंथव्रतमास्थिताः

କେହି ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ବନରେ ବାସ କଲେ; ଏବଂ ‘ଦୟା’ ‘ଧର୍ମ’ କହି କହି ନିର୍ଗ୍ରନ୍ଥମାନଙ୍କ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 49

केचित्प्राणपरा भीताः पाखण्डाश्रममास्थिताः । हेतुवादपरा मूढा निःशौचा निरपेक्षकाः

କେହି ପ୍ରାଣକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପାଖଣ୍ଡ ଆଶ୍ରମରେ ପଡ଼ିଲେ; ସେମାନେ ମୂଢ ହୋଇ କେବଳ ହେତୁବାଦରେ ଲୀନ, ଅଶୁଚି ଏବଂ ନିୟମାଚାର ପ୍ରତି ନିରପେକ୍ଷ ହେଲେ।

Verse 50

ते चाद्यापीह दृश्यन्ते लोके क्षपणकाः किल । तथैव भिन्दकाश्चान्ये शिवशास्त्रबहिष्कृताः

ସେମାନେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଏହି ଲୋକରେ ‘କ୍ଷପଣକ’ ବୋଲି କୁହାଯାଇ ଦେଖାଯାନ୍ତି; ଏହିପରି ‘ଭିନ୍ଦକ’ ନାମର ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି—ଯେମାନେ ଶିବଶାସ୍ତ୍ରରୁ ବହିଷ୍କୃତ।

Verse 51

केचित्कौलव्रता ह्यस्मिन्दृश्यन्ते सकलैर्जनैः । सुरास्त्रीमांसभूयिष्ठा विकर्मस्थाश्च लिङ्गिनः

ଏଠାରେ କେତେକ ଲୋକ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୌଳବ୍ରତଧାରୀ ବୋଲି ଦେଖାଯାନ୍ତି—ସୁରା, ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ମାଂସରେ ଅଧିକ ଆସକ୍ତ; ଧାର୍ମିକ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରି ମଧ୍ୟ ନିଷିଦ୍ଧ କର୍ମରେ ରତ।

Verse 52

प्रायो नैष्कृतिकाः पापा जिह्वोपस्थपरायणा । एवं देव्या हताः सर्वे बलातिबलसंयुताः

ଅଧିକାଂଶେ ସେମାନେ ପାପୀ ଓ କପଟ, ଜିହ୍ୱା ଓ କାମେନ୍ଦ୍ରିୟର ଲୋଭରେ ପରାୟଣ। ଏଭଳି ବଲାତିବଲ ସମ ମହାବଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ।

Verse 53

प्रभासं क्षेत्रमासाद्य संस्थिता सा तदाम्बिका । योगिनीनां चतुःषष्ट्या संयुता पापनाशिनी । बलातिबलनाशीति प्रभासे प्रथिता क्षितौ

ପ୍ରଭାସ ନାମ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି ସେଇ ଅମ୍ବିକା ସେଠାରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହେଲେ—ଚଉଷଠି ଯୋଗିନୀଙ୍କ ସହିତ, ପାପନାଶିନୀ। ପ୍ରଭାସରେ ସେ ପୃଥିବୀରେ ‘ବଲାତିବଲନାଶିନୀ’—ବଲାତିବଲଙ୍କ ସଂହାରିଣୀ—ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 54

देव्युवाच । चतुःषष्टिस्त्वया प्रोक्ता योगिन्यो याः सुरेश्वर । तासां नामानि मे ब्रूहि सर्वपापहराणि च

ଦେବୀ କହିଲେ—ହେ ସୁରେଶ୍ୱର! ଆପଣ ଚଉଷଠି ଯୋଗିନୀଙ୍କ କଥା କହିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ନାମମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ କହନ୍ତୁ—ଯେ ନାମ ସମସ୍ତ ପାପ ହରେ।

Verse 55

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि योगिनीनां महोदयम् । सर्वरक्षाकरं दिव्यं महाभयविनाशनम्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ଶୁଣ; ମୁଁ ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କ ମହୋଦୟକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବି—ଏହା ଦିବ୍ୟ, ସର୍ବରକ୍ଷାକାରୀ ଏବଂ ମହାଭୟବିନାଶକ।

Verse 56

आदौ तत्र महालक्ष्मीर्नंदा क्षेमंकरी तथा । शिवदूती महाभद्रा भ्रामरी चन्द्रमण्डला

ତାଙ୍କମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ନନ୍ଦା ଓ କ୍ଷେମଂକରୀ; ତଥା ଶିବଦୂତୀ, ମହାଭଦ୍ରା, ଭ୍ରାମରୀ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳା।

Verse 57

रेवती हरसिद्धिश्च दुर्गा विषमलोचना । सहजा कुलजा कुब्जा मायावी शांभवी क्रिया

ସେ ରେବତୀ ଓ ହରସିଦ୍ଧି; ସେ ଦୁର୍ଗା—ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଅନୁପମ ଦୃଷ୍ଟିଧାରିଣୀ। ସେ ସହଜା, କୁଲଜା ଓ କୁବ୍ଜା; ସେ ମାୟାବୀ ଏବଂ ଶାମ୍ଭବୀ କ୍ରିୟା—ଶିବସମ୍ଭୂତ ପବିତ୍ର ସାଧନାଶକ୍ତି।

Verse 58

आद्या सर्वगता शुद्धा भावगम्या मनोतिगा । विद्याविद्या महामाया सुषुम्ना सर्वमंगला

ସେ ଆଦ୍ୟା, ସର୍ବଗତା ଓ ଶୁଦ୍ଧା—ଭାବଭକ୍ତିରେ ଗମ୍ୟ, ମନକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା। ସେ ବିଦ୍ୟା ଓ ଅବିଦ୍ୟା ଉଭୟ, ମହାମାୟା; ସେ ସୁଷୁମ୍ନା ଏବଂ ସର୍ବମଙ୍ଗଳର ମୂଳ।

Verse 59

ओंकारात्मा महादेवि वेदार्थजननी शिवा । पुराणान्वीक्षिकी दीक्षा चामुण्डा शंकरप्रिया

ହେ ମହାଦେବୀ! ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଓଂକାର; ଆପଣ ଶିବା—ବେଦାର୍ଥଜନନୀ। ଆପଣ ପୁରାଣ ଓ ପବିତ୍ର ଅନ୍ୱୀକ୍ଷିକୀ, ଆପଣେ ଦୀକ୍ଷା; ଆପଣ ଚାମୁଣ୍ଡା, ଶଙ୍କରପ୍ରିୟା।

Verse 60

ब्राह्मी शांतिकरी गौरी ब्रह्मण्या ब्राह्मणप्रिया । भद्रा भगवती कृष्णा ग्रहनक्षत्रमालिनी

ସେ ବ୍ରାହ୍ମୀ—ଶାନ୍ତିକରୀ; ସେ ଗୌରୀ—ଧର୍ମରକ୍ଷିକା, ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରିୟା। ସେ ଭଦ୍ରା, ଭଗବତୀ; ସେ କୃଷ୍ଣା, ଏବଂ ଗ୍ରହ-ନକ୍ଷତ୍ରମାଳିନୀ।

Verse 61

त्रिपुरा त्वरिता नित्या सांख्या कुंडलिनी ध्रुवा । कल्याणी शोभना निरया निष्कला परमा कला

ସେ ତ୍ରିପୁରା ଓ ତ୍ୱରିତା; ସେ ନିତ୍ୟା, ସାଂଖ୍ୟା, କୁଣ୍ଡଲିନୀ ଓ ଧ୍ରୁବା। ସେ କଲ୍ୟାଣୀ, ଶୋଭନା, ନିରୟା, ନିଷ୍କଳା—ପରମ କଳା-ଶକ୍ତିସ୍ୱରୂପା।

Verse 62

योगिनी योगसद्भावा योगगम्या गुहाशया । कात्यायनी उमा शर्वा ह्यपर्णेति प्रकीर्तिता

ସେ ଯୋଗିନୀ; ଯୋଗ ହିଁ ତାଙ୍କର ସଦ୍ଭାବ। ଯୋଗଦ୍ୱାରା ସେ ପ୍ରାପ୍ୟା ଏବଂ ହୃଦୟ-ଗୁହାରେ ନିବାସିନୀ। ସେ କାତ୍ୟାୟନୀ, ଉମା, ଶର୍ବା; ‘ଅପର୍ଣା’ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧା।

Verse 63

चतुःषष्टिर्महादेवि एवं ते परिकीर्तिताः । स्तोत्रेणानेन दिव्येन भक्त्या यः स्तौति चंडिकाम्

ହେ ମହାଦେବୀ, ଏହିପରି ତୁମର ଚଉଷଠି ନାମ କୀର୍ତ୍ତିତ ହେଲା। ଯେ ଭକ୍ତ ଏହି ଦିବ୍ୟ ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିସହ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରେ—

Verse 64

तं पुत्रमिव शर्वाणी सर्वापत्स्वभिरक्षति । चतुर्दश्यामथाष्टम्यां नवम्यां च विशेषतः

ଶର୍ବାଣୀ ତାକୁ ପୁତ୍ରସମ ଭାବି ସମସ୍ତ ଆପଦରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି—ବିଶେଷତଃ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ନବମୀ ତିଥିରେ।

Verse 65

उपवासैकभक्तेन तथैवायाचितेन च । गृहीतनियमा देवि ये जपंति च चंडिकाम्

ହେ ଦେବୀ, ଯେମାନେ ନିୟମ ଗ୍ରହଣ କରି ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କ ଜପ କରନ୍ତି—ଉପବାସ କରି, ଏକଭକ୍ତ (ଏକବାର ଭୋଜନ) ପାଳନ କରି, ଏବଂ ଅୟାଚିତ (ନ ମାଗି ପ୍ରାପ୍ତ) ଅନ୍ନରେ ନିର୍ବାହ କରି—

Verse 66

वर्षार्धं वर्षमेकं वा सिद्धास्ते तत्त्वचारिणः । आश्वयुक्छुक्लपक्षे च मन्वादिष्वष्टकासु च

ଅର୍ଧବର୍ଷ କିମ୍ବା ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ତତ୍ତ୍ୱନିଷ୍ଠ ସାଧକମାନେ ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି। ବିଶେଷତଃ ଆଶ୍ୱୟୁଜ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଏବଂ ମନ୍ୱାଦି ଆଦି ଅଷ୍ଟକା ଦିନମାନଙ୍କରେ।

Verse 67

कृत्वा महोत्सवं देवीं यजेच्छ्रेयोऽभिवृद्धये । पादुके धारयेद्देव्या दुर्गाभक्तो हिरण्मये

ଦେବୀଙ୍କ ମହୋତ୍ସବ କରି କଲ୍ୟାଣ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଦୁର୍ଗାଭକ୍ତ ଦେବୀଙ୍କ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାଦୁକାକୁ ପବିତ୍ର ଚିହ୍ନରୂପେ ଧାରଣ କରୁ।

Verse 68

प्रमादविघ्नशांत्यर्थं क्षुरिकां च सदा पुमान् । पशुमांसासवैश्चैवमासुरं भावमाश्रिताः

ପ୍ରମାଦ ଓ ବିଘ୍ନଶାନ୍ତି ପାଇଁ ମଣିଷ ସଦା ଏକ ଛୋଟ ଛୁରୀ ରଖୁ। କିନ୍ତୁ ପଶୁମାଂସ ଓ ମଦ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକେ ଆସୁର ଭାବ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।

Verse 69

ये यजन्त्यम्बिकां ते स्युर्दैत्या ऐश्वर्यभोगिनः । देवत्वं सात्त्विका यांति सात्त्विकीं भक्तिमास्थिताः

ଯେମାନେ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି ସେମାନେ ଐଶ୍ୱର୍ୟଭୋଗୀ ଦୈତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠ ଥିବା ସାତ୍ତ୍ୱିକମାନେ ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

Verse 70

एतत्ते कथितं देवि माहात्म्यं पापनाशनम् । बलातिबलनाशिन्या देव्या सर्वार्थसाधकम् । प्रभासक्षेत्रसंस्थायाः संक्षेपात्कीर्तिवर्धनम्

ହେ ଦେବୀ, ପାପନାଶକ ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ ତୁମକୁ କହିଲି—ବଲାତିବଲନାଶିନୀ ଦେବୀଙ୍କର, ଯାହା ସମସ୍ତ ଅର୍ଥ ସାଧନ କରେ। ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣନା କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼ାଏ।

Verse 119

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये बलातिबलदैत्यघ्नीमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ର୍ୟ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ମଧ୍ୟରେ ‘ବଲାତିବଲ ଦୈତ୍ୟଘ୍ନୀ ଦେବୀଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୧୧୯ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।