
ଈଶ୍ୱର ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନିଲେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥକୁ ଅଗ୍ରସର ହେବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ତିନି ଧନୁଷ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି। ସେଠାର ଲିଙ୍ଗ ‘ମହାପ୍ରଭାବ’ ଓ ତାହାର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ପାପନାଶ ହୁଏ। କଥାନୁସାରେ ଅନିଲ ବସୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚମ ବସୁ। ସେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କରାଇ, ବିଧିପୂର୍ବକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲା। ଈଶଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମନୋଜବ ବଳବାନ ଓ ଅତିଶୀଘ୍ରଗାମୀ ହେଲା; ତାହାର ଗତି ଅନୁସରଣ ଅସମ୍ଭବ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଯେମାନେ ସେହି ମୂର୍ତ୍ତି/ସ୍ଥାନକୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ସେମାନେ କ୍ଲେଶମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଅଙ୍ଗବିକଳତା ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ଅଭାବ ସହ ଶୁଭଫଳ ପ୍ରାପ୍ତି କଥିତ। ଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ଗୋଟିଏ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସୁଖ, ଶ୍ରୀ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ମିଳେ। ଏହି ପାପନାଶକ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣି ଅନୁମୋଦନ କଲେ ଅଭୀଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ—ଏହି ଫଳଶ୍ରୁତି।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि अनिलेश्वरमुत्तमम् । तस्योत्तरेशानदिक्स्थं धनुषां त्रितये प्रिये
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ତାପରେ ଉତ୍ତମ ଅନିଲେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରିୟେ, ସେ ତାହାର ଉତ୍ତରେ ଈଶାନ ଦିଗରେ ତିନି ଧନୁଷ ଦୂରେ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 2
लिंगं महाप्रभावं हि दर्शनात्पापनाशनम् । वसूनां पञ्चमो योऽसावनिलः परिकीर्तितः
ସେହି ଲିଙ୍ଗ ନିଶ୍ଚୟ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ; ତାହାର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ପ୍ରସିଦ୍ଧ ‘ଅନିଲ’ ବସୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚମ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ।
Verse 3
स चाऽराध्य महादेवं प्रत्यक्षीकृतवान्भवम् । लिंगं प्रतिष्ठयामास सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः
ଏବଂ ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କରିଲେ। ସମ୍ୟକ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।
Verse 4
एवमीशप्रभावेन सुतस्तस्याऽप्यभूद्बली । मनोजवेति विख्यातो ह्यविज्ञातगतिस्तथा
ଏଭଳି ଈଶ୍ୱରପ୍ରଭାବରେ ତାହାର ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ମହାବଳୀ ହେଲା। ସେ ‘ମନୋଜବ’ ନାମେ ବିଖ୍ୟାତ, ତାହାର ଗତି ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞେୟ ଥିଲା।
Verse 5
तं दृष्ट्वा व्याधिना मर्त्यो पीड्यते न कदाचन । नान्धो न बधिरो मूको न रोगी न च निर्धनः । कदाचिज्जायते मर्त्यस्तेन दृष्टेन भूतले
ତାଙ୍କୁ (ସେହି ପବିତ୍ରସ୍ଥଳର ଶିବଙ୍କୁ) ଦର୍ଶନ କଲେ ମର୍ତ୍ୟ କେବେ ବ୍ୟାଧିରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛି, ସେ ଏ ପୃଥିବୀରେ କେବେ ଅନ୍ଧ, ବଧିର, ମୂକ, ରୋଗୀ କିମ୍ବା ନିର୍ଧନ ହୋଇ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ।
Verse 6
पुष्पमेकं तु यो दद्यात्तस्य लिंगस्य चोपरि । सुखसौभाग्यसंपन्नः स सदा रूपवान्भवेत्
ଯେ ଲୋକ ସେହି ଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ଗୋଟିଏ ପୁଷ୍ପ ମାତ୍ର ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ସୁଖ ଓ ସୌଭାଗ୍ୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ସଦା ରୂପବାନ ରହେ।
Verse 7
इत्येवं कथितं देवि माहात्म्यं पापनाशनम् । श्रुत्वाऽनुमोद्य भावेन सर्वकामैः समृद्ध्यते
ହେ ଦେବୀ, ଏଭଳି ପାପନାଶକ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କଥିତ ହେଲା। ଯେ ଏହାକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶୁଣି ଅନୁମୋଦନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ କାମନାରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୁଏ।
Verse 109
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ऽनिलेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम नवोत्तरशतत मोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ‘ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ଭିତରେ ‘ଅନିଲେଶ୍ୱରମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶ ନବମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।