Adhyaya 37

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । कृष्णकृष्णेति कृष्णेति श्वपचो जागरन्निशि । जपेदपि कलौ नित्यं कृष्णरूपी भवेद्धि सः

ଶ୍ରୀ ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—କଳିଯୁଗରେ ଶ୍ୱପଚ (ଚାଣ୍ଡାଳ) ମଧ୍ୟ ରାତିରେ ଜାଗି ନିତ୍ୟ ‘କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ’ ବୋଲି ଜପ କଲେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ କୃଷ୍ଣରୂପ ଲାଭ କରେ।

Verse 2

कृष्णकृष्णेति कृष्णेति कलौ वदत्यहर्निशम् । नित्यं यज्ञायुतं पुण्यं तीर्थकोटिसमुद्भवम्

କଳିଯୁଗରେ ଯେ ମଣିଷ ଦିନରାତି ପୁନଃପୁନଃ “କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ—କୃଷ୍ଣ” ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ନିତ୍ୟ ଦଶହଜାର ଯଜ୍ଞ ସମ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ; ଏହା କୋଟି ତୀର୍ଥର ପବିତ୍ରତାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ।

Verse 3

संपूर्णैकादशी भूत्वा द्वादश्यां वर्द्धते यदि । उन्मीलिनीति विख्याता तिथीनामुत्तमा तिथिः

ଏକାଦଶୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ବ୍ୟାପି ବଢ଼େ, ସେହି ତିଥି ‘ଉନ୍ମୀଲିନୀ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ତିଥିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।

Verse 4

वंजुलीवासरे ये वै रात्रौ कुर्वंति जागरम् । यज्ञायुतायुतं पुण्यं मुहूर्तार्द्धेन जायते

ବଞ୍ଜୁଲୀ-ବାସରରେ ଯେମାନେ ରାତିରେ ଜାଗରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କେବଳ ଅର୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦଶହଜାର ଗୁଣିତ ଦଶହଜାର ଯଜ୍ଞ ସମ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।

Verse 5

संपूर्णा द्वादशी भूत्वा वर्द्धते चापरे दिने । त्रयोदश्यां मुनिश्रेष्ठा वंजुली दुर्ल्लभा कलौ

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଦ୍ୱାଦଶୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଯଦି ପରଦିନ ବଢ଼ି ତ୍ରୟୋଦଶୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚେ, ତେବେ ସେହି ବଞ୍ଜୁଲୀ-ଯୋଗ କଳିଯୁଗରେ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 6

उन्मीलिनीमनुप्राप्य ये प्रकुर्वंति जागरम् । निमिषार्द्धेन तत्पुण्यं गवां कोटिफलप्रदम्

ଉନ୍ମୀଲିନୀ ତିଥି ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ଯେମାନେ ଜାଗରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଧ ନିମିଷରେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଯାହା କୋଟି ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 7

संपूर्णैकादशी भूत्वा प्रत्यऽहं वर्द्धते यदि । दर्शश्च पौर्णमासी च पक्षवृद्धिस्तथोच्यते

ଯଦି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକାଦଶୀ ହୋଇ ପ୍ରତିଦିନ ବଢ଼ିଚାଲେ, ତେବେ ଦର୍ଶ (ଅମାବାସ୍ୟା) ଓ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ—ଉଭୟକୁ ‘ପକ୍ଷବୃଦ୍ଧି’, ଅର୍ଥାତ୍ ପକ୍ଷର ଦୀର୍ଘତା, କୁହାଯାଏ।

Verse 8

पक्षवृद्धिकरीं प्राप्य ये प्रकुर्वंति जागरम् । निमिषार्द्धार्द्धमात्रेण गवां कोटिफलप्रदम्

ପକ୍ଷବୃଦ୍ଧିକାରୀ ତିଥି ଆସିଲେ ଯେମାନେ ଜାଗରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିମିଷର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ମାତ୍ର ସମୟରେ ମଧ୍ୟ କୋଟି ଗୋଦାନର ଫଳଦାୟକ ପୁଣ୍ୟ ପାଆନ୍ତି।

Verse 9

श्रीप्रह्लाद उवाच । चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा मुच्यते सर्व किल्बिषैः । स याति परमं स्थानं दाहप्रलयवर्जितम्

ଶ୍ରୀ ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ଦାହ ଓ ପ୍ରଳୟବର୍ଜିତ ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 10

चक्रं प्रक्षालितं यत्र कृष्णेन स्वयमेव हि । तेन वै चक्रतीर्थं हि पुण्यं च परमं हरेः । भवंति तत्र पाषाणाश्चक्रांका मुक्तिदायकाः

ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଚକ୍ରକୁ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରିଥିଲେ, ସେଇ ସ୍ଥାନ ‘ଚକ୍ରତୀର୍ଥ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ହରିଙ୍କ ପରମ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥ। ସେଠାରେ ଚକ୍ରଚିହ୍ନିତ ପାଷାଣ ଉଦ୍ଭବିତ ହୋଇ ମୁକ୍ତି ଦିଅନ୍ତି।

Verse 11

तत्रैव यदि लभ्यंते चक्रैर्द्वादशभिः सह । द्वादशात्मा स विज्ञेयो मोक्षदः परिकीर्तितः

ସେଠାରେ ଯଦି ବାରଟି ଚକ୍ରଚିହ୍ନ ସହିତ ପାଷାଣ ମିଳେ, ତେବେ ତାହାକୁ ‘ଦ୍ୱାଦଶାତ୍ମା’ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ସେ ମୋକ୍ଷଦାତା ବୋଲି ପରିକୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 12

एकचक्रेण पाषाणो द्वारवत्यां सुशोभनः । सुदर्शनाभिधेयोसौ मोक्षैकफलदायकः

ଦ୍ୱାରବତୀରେ ଏକଚକ୍ର-ଚିହ୍ନାଙ୍କିତ ସୁଶୋଭିତ ଶିଳା ‘ସୁଦର୍ଶନ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେ ଏକମାତ୍ର ଫଳ—ମୋକ୍ଷ—ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 13

लक्ष्मीनारायणौ द्वौ तौ भुक्तिमुक्तिफलप्रदौ । त्रिभिश्चैवाच्युतं देवं सदेन्द्रपददायकम्

ଦୁଇଥର ଜପେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ–ନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ସେମାନେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଉଭୟ ଫଳଦାତା। ତିନିଥର ଜପେ ଅଚ୍ୟୁତ ଦେବ ପ୍ରାପ୍ତ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରପଦ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 14

भूतिदो विघ्नहंता च चतुश्चक्रो जनार्द्दनः । पञ्चभिर्वासुदेवस्तु जन्ममृत्युभयापहः

ଚାରିଥର ଜପେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ—ଚକ୍ରଧାରୀ, ଭୂତିଦାତା ଓ ବିଘ୍ନହନ୍ତା—ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ପାଞ୍ଚଥର ଜପେ ବାସୁଦେବ ପ୍ରାପ୍ତ, ଯିଏ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଭୟ ହରନ୍ତି।

Verse 15

प्रद्युम्नः षड्भिरेवासौ लक्ष्मीं कांतिं ददाति च । सप्तभिर्बलदेवस्तु गोत्रकीर्तिविवर्द्धनः

ଛଅଥର ଜପେ ସେଇ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନରୂପେ ପ୍ରାପ୍ତ, ଯିଏ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ କାନ୍ତି ଦାନ କରନ୍ତି; ସାତଥର ଜପେ ବଳଦେବରୂପେ, ଯିଏ ଗୋତ୍ର ଓ କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼ାନ୍ତି।

Verse 16

वांछितं चाष्टभिर्भक्त्या ददाति पुरुषोत्तमः । सर्वं दद्यान्नवव्यूहो दुर्ल्लभो यः सुरोत्तमैः

ଭକ୍ତିସହ ଆଠଥର ଜପେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦିଅନ୍ତି; ନବ-ବ୍ୟୂହ ସବୁକିଛି ଦାନ କରେ—ସେ ପ୍ରଭୁ ସୁରୋତ୍ତମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 17

राज्यप्रदो दशभिस्तु दशावतार एव च । एकादशभिरैश्वर्य्यमनिरुद्धः प्रयच्छति

ଦଶ ଜପରେ ସେ ରାଜ୍ୟଦାତା ହୁଏ—ଦଶାବତାରଙ୍କ ଈଶ୍ୱର ସେଇ। ଏକାଦଶ ଜପରେ ଅନିରୁଦ୍ଧ ପ୍ରଭୁ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 18

निर्वाणं द्वादशात्मा तु चक्रैर्द्वादशभिः स्मृतम् । अत ऊर्ध्वमनंतोऽसौ सौख्यमोक्षप्रदायकः

ନିର୍ବାଣ ଦ୍ୱାଦଶାତ୍ମକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଦ୍ୱାଦଶ ଚକ୍ରରୂପେ ସ୍ମରଣୀୟ। ଏହାର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱେ ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁ ଆତ୍ମସୁଖ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଦୁହେଁ ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 19

ये केचित्तत्र पाषाणाः कृष्णचक्रेण मुद्रिताः । तेषां स्पर्शनमात्रेण मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

ସେଠାରେ ଯେ କୌଣସି ପାଷାଣ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚକ୍ରମୁଦ୍ରାରେ ଚିହ୍ନିତ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ କେବଳ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ମାତ୍ର ସମସ୍ତ ପାପକଲ୍ମଷରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 20

ब्रह्महत्यादिकं पापं मनोवाक्कायकर्मजम् । तत्सर्वं विलयं याति चक्रांकितप्रपूजनात्

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପ ଓ ମନ-ବାକ୍-କାୟ କର୍ମଜ ସମସ୍ତ ଦୋଷ—ଚକ୍ରାଙ୍କିତ ବସ୍ତୁର ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପୂଜାରେ ସବୁ ଲୟ ପାଏ।

Verse 21

म्लेच्छदेशे शुभे वाऽपि चक्रांको यत्र तिष्ठति । योजनानि दश द्वे च मम क्षेत्रं च सुन्दरि

ମ୍ଲେଚ୍ଛଦେଶରେ ହେଉ କି ପୁଣ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ—ଯେଉଁଠି ଚକ୍ରାଙ୍କ ଅବସ୍ଥିତ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତାହାର ଚାରିପାଖେ ବାରୋ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଅଟେ।

Verse 22

मृत्युकाले च संप्राप्ते हृदये यस्तु धारयेत् । चक्राकं पापदलनं स याति परमां गतिम्

ମୃତ୍ୟୁକାଳ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ ଯେ ହୃଦୟରେ ପାପଦଳନକାରୀ ଚକ୍ରଚିହ୍ନକୁ ଧାରଣ କରେ, ସେ ପରମ ଗତି ପାଏ।

Verse 23

गोमतीसंगमे स्नात्वा भृगुतीर्थे तथैव च । न मातुर्वसते कुक्षौ यद्यपि स्यात्स पातकी

ଗୋମତୀ ସଙ୍ଗମରେ ଏବଂ ସେହିପରି ଭୃଗୁତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ପାପୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପୁଣି ମାତୃଗର୍ଭରେ ବସେ ନାହିଁ।

Verse 24

तामसं राजसं वापि यत्कृतं विष्णुपूजनम् । तत्सात्त्विकत्वमभ्येति निम्नगांभो यथार्णवे

ତାମସ କିମ୍ବା ରାଜସ ଭାବରେ କରାଯାଇଥିବା ବିଷ୍ଣୁପୂଜା ମଧ୍ୟ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଫଳକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ—ଯେପରି ନଦୀଜଳ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି ସମୁଦ୍ରସ୍ୱଭାବ ହୁଏ।

Verse 37

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे चतुर्थे द्वारकामाहात्म्ये द्वारकाक्षेत्रस्थसुदर्शनप्रमुखानन्तान्तचक्रचिह्नांकित पाषाणमाहात्म्यवर्णनपूर्वकतत्पूजनफलादिकथनंनाम सप्तत्रिंशत्तमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାରେ, ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ଚତୁର୍ଥ ଦ୍ୱାରକାମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ‘ଦ୍ୱାରକାକ୍ଷେତ୍ରସ୍ଥ ସୁଦର୍ଶନ ଆଦି ଅନନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚକ୍ରଚିହ୍ନାଙ୍କିତ ପାଷାଣମାନଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ସେମାନଙ୍କ ପୂଜାଫଳାଦିର ବର୍ଣ୍ଣନା’ ନାମକ ସପ୍ତତ୍ରିଂଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।