
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶ୍ରୀପ୍ରହ୍ଲାଦ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଜଗନ୍ନାଥ/କୃଷ୍ଣ ଓ ବିଶେଷତଃ ରୁକ୍ମିଣୀ—କୃଷ୍ଣପ୍ରିୟା, କୃଷ୍ଣବଲ୍ଲଭା—ଙ୍କ ପୂଜାବିଧି କ୍ରମେ ଉପଦେଶ କରନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ଦେବସ୍ନାନ, ସୁଗନ୍ଧଲେପନ, ତୁଳସୀପୂଜା, ନୈବେଦ୍ୟ, ନୀରାଜନ ଏବଂ ଅନନ୍ତ-ୱୈନତେୟ ଆଦିଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ସମ୍ମାନ; ପରେ କପଟହୀନ ଦାନ ଓ ଆଶ୍ରିତ ଦରିଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ନଦାନ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ତାପରେ ରୁକ୍ମିଣୀ-ଦର୍ଶନ ଓ ପୂଜାର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ—କଳିଯୁଗରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଦେଖି ପୂଜା କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗ୍ରହପୀଡା, ବ୍ୟାଧି, ଭୟ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ, ଗୃହଭଙ୍ଗ ଇତ୍ୟାଦି ଦୁଃଖ ରହିଥାଏ; ଦର୍ଶନ-ପୂଜାରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ନଶିଯାଏ। ଦହି, ଦୁଧ, ମଧୁ, ଶର୍କରା, ଘୃତ, ସୁଗନ୍ଧଦ୍ରବ୍ୟ, ଇଖୁରସ ଓ ତୀର୍ଥଜଳରେ ଅଭିଷେକ; ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡ, କୁଙ୍କୁମ, ମୃଗମଦ ଲେପନ; ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ (ଅଗୁରୁ-ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ), ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣ ଅର୍ପଣର ବିବରଣୀ ଅଛି। ‘ବିଦର୍ଭାଧିପ-ନନ୍ଦିନୀ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅର୍ଘ୍ୟ, ଆରତି ଓ ପବିତ୍ରଜଳ ଗ୍ରହଣର ବିଧି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ପୂଜା, ଅନ୍ନ-ତାମ୍ବୂଳ ଦାନ, ଦ୍ୱାରପାଳ ‘ଉନ୍ମତ୍ତ’ଙ୍କୁ ବଳିସହିତ ପୂଜା, ଯୋଗିନୀ, କ୍ଷେତ୍ରପାଳ, ବୀରୂପସ୍ୱାମିନୀ, ସପ୍ତମାତୃକା ଏବଂ ସତ୍ୟଭାମା-ଜାମ୍ବବତୀ ଆଦି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଷ୍ଟମହିଷୀଙ୍କ ବନ୍ଦନା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଫଳଶ୍ରୁତିରେ ଦ୍ୱାରକାରେ ରୁକ୍ମିଣୀସହ କୃଷ୍ଣଦର୍ଶନ-ପୂଜାକୁ ଯଜ୍ଞ-ବ୍ରତ-ଦାନଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁହାଯାଇ, ଦୀପୋତ୍ସବ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ଅଷ୍ଟମୀ, ଚୈତ୍ର ଦ୍ୱାଦଶୀ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଅଷ୍ଟମୀ, ଭାଦ୍ରପଦ ପୂଜା, କାର୍ତ୍ତିକ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଇତ୍ୟାଦି ତିଥିରେ ସମୃଦ୍ଧି, ଆରୋଗ୍ୟ, ନିର୍ଭୟତା ଓ ମୋକ୍ଷ ଫଳ ଘୋଷିତ। ଶେଷରେ କଳିଯୁଗରେ ଦ୍ୱାରକାର ବିଶେଷ ତାରକତ୍ୱ ଓ ପୁରାଣ ପରମ୍ପରାର ସଂଚାର ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।
Verse 1
श्रीप्रह्लाद उवाच । शृणुध्वं द्विजशार्दूला यथावत्कथयामि वः । स्नापयित्वा जगन्नाथं तथा गंधैर्विलिप्य च । पूजयित्वा तुलस्या तु भूषयित्वा च भूषणैः
ଶ୍ରୀ ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶାର୍ଦୂଳମାନେ, ଶୁଣ; ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି କହୁଛି। ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଲେପନ କରି; ତୁଳସୀଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି ଏବଂ ଭୂଷଣରେ ଅଲଙ୍କୃତ କରି…।
Verse 2
नैवेद्येन च सन्तर्प्य तथा नीराजनादिभिः । दुर्वाससं तथा पूज्य पुंडरीकाक्षमेव च
ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ନୀରାଜନ (ଆରତି) ଆଦି ବିଧିରେ ମଧ୍ୟ; ଦୁର୍ବାସା ଋଷିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସେହିପରି ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ (କମଳନୟନ) ଭଗବାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
Verse 3
अनंतं वैनतेयादीन्भक्त्या सम्पूज्य मानवः । दद्याद्दानं स्वशक्त्या च वित्तशाठ्यविवर्जितः
ଅନନ୍ତ, ବୈନତେୟ ଆଦିଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି, ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ଧନ ବିଷୟରେ ଛଳନା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 4
दीनांधकृपणांस्तत्र तर्पयेच्च समाश्रितान्
ସେଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଦୀନ, ଅନ୍ଧ ଓ କୃପଣ-ଦରିଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ କରି, ସେମାନଙ୍କର ପୋଷଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 5
रुक्मिणीं च ततो गच्छेद्विदर्भतनयां नरः । उपहृत्योपहारांश्च बलिभिर्गंधदीपकैः
ତାପରେ ମନୁଷ୍ୟ ଵିଦର୍ଭ-ତନୟା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ବଳି, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଦୀପ ସହିତ ଉପହାର ଅର୍ପଣ କରିବ।
Verse 6
पीडयंति ग्रहास्तावद्व्याधयोऽभिभवंति च । भक्त्या न पश्यति नरो यावत्कृष्णप्रियां कलौ
କଳିଯୁଗରେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ତିସହ କୃଷ୍ଣପ୍ରିୟା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ଶରଣ ନେଇନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗ୍ରହପୀଡା ଓ ରୋଗ ତାକୁ ଆବର୍ତ୍ତିତ କରେ।
Verse 7
उपसर्गभयं तावद्दुःखं च भूतसंभवम् । भक्त्या न पश्यति नरो यावत्कृष्णप्रियां कलौ
କଳିଯୁଗରେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ତିସହ କୃଷ୍ଣପ୍ରିୟା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପସର୍ଗଭୟ ଓ ଭୂତାଦିଜନ୍ୟ ଦୁଃଖ ତାକୁ ଆବର୍ତ୍ତିତ କରେ।
Verse 8
भवेद्दरिद्री दुःखी च तावद्वै परयाचकः । भक्त्या न पश्यति नरो यावत्कृष्णप्रियां कलौ
କଳିଯୁଗରେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ତିସହ କୃଷ୍ଣପ୍ରିୟା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଦରିଦ୍ର ଓ ଦୁଃଖୀ ହୋଇ ପରାଶ୍ରିତ ଯାଚକ ହୁଏ।
Verse 9
तावन्मृतप्रजा नारी दुर्भाग्या दुःखसंयुता । भक्त्या न पश्यति यदा नारीकृष्णप्रियां तथा
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାରୀ ଭକ୍ତିସହ ସେହିପରି କୃଷ୍ଣପ୍ରିୟା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟା, ଦୁଃଖସଂଯୁକ୍ତା ଓ ଜୀବସନ୍ତାନହୀନା ରହେ।
Verse 10
तावच्छत्रुभयं पुंसां गृहभंगं च मूर्खता । भक्त्या न पश्यति नरो यावत्कृष्णप्रियां कलौ
କଳିଯୁଗରେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ତିସହ କୃଷ୍ଣପ୍ରିୟା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଶତ୍ରୁଭୟ, ଗୃହଭଙ୍ଗ ଓ ମୋହଜନିତ ମୂଢତା ରହିଥାଏ।
Verse 11
संपूज्य क्रृष्णं विधिवद्रुक्मिणीं पूजयेत्ततः । स्नापयेद्दधिदुग्धाभ्यां मधुशर्करया तथा
ବିଧିପୂର୍ବକ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି ପରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଦହି-ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ମଧୁ ଓ ଶର୍କରା ଦ୍ୱାରା (ବିଗ୍ରହର) ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ।
Verse 12
घृतेन विविधैर्गन्धैस्तथैवेक्षुरसेन च । तीर्थोदकेन संस्नाप्य सर्वान्कामानवाप्नुयात्
ଘିଅ, ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଏବଂ ଇକ୍ଷୁରସ ଦ୍ୱାରା, ପରେ ତୀର୍ଥଜଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଇଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 13
एवं यः स्नापये द्देवीं रुक्मिणीं क्रृष्णवल्लभाम् । न तस्य दुर्ल्लभं किंचिदिह लोके परत्र च
ଏହିପରି ଯେ ଜଣେ କୃଷ୍ଣବଲ୍ଲଭା ଦେବୀ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଏ, ତାହା ପାଇଁ ଇହଲୋକେ ଓ ପରଲୋକେ କିଛି ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ନୁହେଁ।
Verse 14
श्रीखण्डकुंकुमेनैव तथा मृगमदेन च । विलेपयेदपुत्रस्तु स पुत्रं लभते धुवम्
ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡ (ଚନ୍ଦନ) ଓ କୁଙ୍କୁମ, ଏବଂ ମୃଗମଦ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ (ଦେବୀଙ୍କୁ) ଲେପନ କଲେ, ଯେ ଅପୁତ୍ର ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପୁତ୍ର ପାଏ।
Verse 15
सदा स भोगी भवति रूपवाञ्जनपूजितः । पूजयेन्मालतीपुष्पैः शतपत्रैः सुगन्धिभिः
ଯେ ସଦା ମାଳତୀ ପୁଷ୍ପ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଶତପତ୍ର (ପଦ୍ମ/ଗୋଲାପ) ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରେ, ସେ ନିତ୍ୟ ଭୋଗସମୃଦ୍ଧ, ରୂପବାନ ଓ ଜନପୂଜିତ ହୁଏ।
Verse 16
करवीरैर्मल्लिकाभिश्च चम्पकैस्तु विशेषतः । कमलैर्वारिसंभूतैः केतकीभिश्च पाटलैः
କରବୀର, ମଲ୍ଲିକା ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ଚମ୍ପକ ପୁଷ୍ପରେ; ଜଳଜ କମଳ, କେତକୀ ଓ ପାଟଲା ପୁଷ୍ପରେ (ଦେବୀଙ୍କ) ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 17
धूपेनागुरुणा चैव पूजयेद्गौग्गु लेन च । वस्त्रैः सुकोमलैः शुभ्रैर्नानादेशसमुद्भवैः
ଧୂପ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଅଗୁରୁ ଓ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରୁ ଆସିଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କୋମଳ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 18
भक्त्या संछाद्य वैदर्भीं रुक्मिणीं कृष्णवल्लभाम् । भूषणैर्भूषयेद्देवीं मणिरत्न समन्वितैः
ଭକ୍ତିସହିତ ବୈଦର୍ଭୀ, କୃଷ୍ଣବଲ୍ଲଭା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ରରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି, ମଣି-ରତ୍ନଯୁକ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 19
तस्मिन्कुले नाऽसुखः स्यान्नाऽधर्मो नाऽधनस्तथा । नाऽपुत्रो न विकर्मस्थः कितवो नीचसेवकः
ସେହି କୁଳରେ ଦୁଃଖ ନଥାଏ, ଅଧର୍ମ ନଥାଏ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ମଧ୍ୟ ନଥାଏ; ପୁତ୍ରହୀନତା ନଥାଏ, ନିଷିଦ୍ଧ କର୍ମରେ ଲିପ୍ତ କେହି ନଥାଏ, ଜୁଆଡ଼ି ନଥାଏ, ନୀଚଙ୍କ ସେବକ ମଧ୍ୟ ନଥାଏ।
Verse 20
यैः पूजिता जगन्माता रुक्मिणी मानवैः कलौ । नैवेद्यैर्भक्ष्यभोज्याद्यैर्देवी मे प्रीयतामिति । तांबूलं च सकर्पूरं भावेन विनिवेदयेत्
କଳିଯୁଗରେ ଯେ ମାନବମାନେ ଜଗନ୍ମାତା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଭକ୍ଷ୍ୟ-ଭୋଜ୍ୟାଦି ନୈବେଦ୍ୟରେ ପୂଜି ‘ଦେବୀ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ’ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭାବଭକ୍ତିରେ କର୍ପୂରସହିତ ତାମ୍ବୂଳ ମଧ୍ୟ ନିବେଦନ କରୁନ୍ତୁ।
Verse 21
गृहीत्वा च फलं शुभ्रं ह्यक्षतैश्च समन्वितम् । मन्त्रेणानेन वै विप्रा ह्यर्घ्यं दद्याद्विधानतः
ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଶୁଭ୍ର/ପବିତ୍ର ଫଳକୁ ଅକ୍ଷତ ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରି, ବିଧାନଅନୁସାରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
Verse 22
कृष्णप्रिये नमस्तुभ्यं विदर्भाधिपनंदिनि । सर्वकामप्रदे देवि गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते
ହେ କୃଷ୍ଣପ୍ରିୟେ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ବିଦର୍ଭାଧିପତିଙ୍କ ନନ୍ଦିନୀ! ହେ ଦେବୀ, ସର୍ବକାମପ୍ରଦାୟିନୀ—ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
Verse 23
आरार्तिकं ततः कुर्याज्ज्वलन्तं भावनान्वितः । नीराजनं प्रकर्तव्यं कर्पूरेण विशेषतः
ତାପରେ ଭାବଭକ୍ତିସହିତ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଆରାର୍ତ୍ତିକ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ବିଶେଷତଃ କର୍ପୂରଦ୍ୱାରା ନୀରାଜନ କରିବା ଦରକାର।
Verse 24
शंखे कृत्वा तु पानीयं भ्रामयेद्भावसंयुतः । भ्रामयित्वा च शिरसा धारणीयं विशुद्धये
ଶଙ୍ଖରେ ଜଳ ରଖି ଭାବଭକ୍ତିସହିତ ତାହାକୁ ଘୁରାଇବା ଉଚିତ; ଘୁରାଇ ସାରିଲେ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ତାହାକୁ ଶିରରେ ସ୍ପର୍ଶ/ଧାରଣ କରିବା ଦରକାର।
Verse 25
दण्डवत्प्रणमेद्भूमौ नमः कृष्णप्रियेति च । विप्रपत्नीश्च विप्रांश्च पूजयेच्छक्तितो द्विजाः
ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ‘ନମଃ କୃଷ୍ଣପ୍ରିୟେ’ ବୋଲି କହିବ। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଯଥାଶକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପୂଜା-ସମ୍ମାନ କରିବ।
Verse 26
ग्रीवासूत्रकसिन्दूरैर्वासोभिः कञ्चुकैस्तथा । सुगन्धकुसुमैरर्च्य कुंकुमेन विलिप्य च
ଗ୍ରୀବାସୂତ୍ର, ସିନ୍ଦୂର, ବସ୍ତ୍ର ଓ କଞ୍ଚୁକ ଦ୍ୱାରା (ଭଗବାନଙ୍କୁ) ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବ। ସୁଗନ୍ଧିତ କୁସୁମ ଅର୍ପଣ କରି କୁଙ୍କୁମ/କେଶର ଲେପ ମଧ୍ୟ କରିବ।
Verse 27
कौसुंभकैः कज्जलेन तांबूलेन च तोषयेत् । भक्ष्यैर्भोज्यैमोदकैश्च इक्षुभिर्मधुसर्पिभिः
କୌସୁମ୍ଭବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ରବ୍ୟ, କଜ୍ଜଳ ଓ ତାମ୍ବୂଳ ଦ୍ୱାରା (ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ) ତୋଷ କରିବ। ଏବଂ ଭକ୍ଷ୍ୟ-ଭୋଜ୍ୟ, ମୋଦକ, ଇକ୍ଷୁ, ମଧୁ ଓ ଘୃତ ଅର୍ପଣ କରିବ।
Verse 28
प्रीतो भवति देवेशो रुक्मिण्या सह केशवः । विशेषतः फलानीह दातव्यानि द्विजोत्तमाः
ଏଭଳି ରୁକ୍ମିଣୀ ସହିତ ଦେବେଶ କେଶବ ପ୍ରୀତ ହୁଅନ୍ତି। ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଏଠାରେ ବିଶେଷତଃ ଫଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 29
उन्मत्तकं ततो देवं द्वारपालं प्रपूजयेत् । स्नापयित्वा सुगन्धेन कुंकुमेन विलिप्य च
ତାପରେ ଉନ୍ମତ୍ତକ ନାମକ ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବ। ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ସ୍ନାନ କରାଇ କୁଙ୍କୁମ/କେଶର ଲେପ ମଧ୍ୟ କରିବ।
Verse 30
धूपेन धूपयित्वा तु पुष्पाद्यैः संप्रपूजयेत । नैवेद्यैर्भक्ष्यभोज्यैश्च मांसेन सुरया तथा
ଧୂପ ଅର୍ପଣ କରି ପରେ ପୁଷ୍ପାଦିଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରିବ; ନୈବେଦ୍ୟରେ ଭକ୍ଷ୍ୟ-ଭୋଜ୍ୟ, ତଥା ମାଂସ ଓ ସୁରା ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବ।
Verse 31
प्रभूतबलिभिश्चैव पिष्टेन विविधेन च । योगिनीनां चतुःषष्टिं तस्मिन्पीठे प्रपूजयेत्
ପ୍ରଚୁର ବଲି-ନିବେଦନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପିଷ୍ଟ-ପ୍ରସାଦ ଦ୍ୱାରା, ସେହି ପବିତ୍ର ପୀଠରେ ଚଉଷଠି ଯୋଗିନୀଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବ।
Verse 32
अर्चयेद्धरसिद्धिं च क्षेत्रपालं च सर्वशः । विरूपस्वामिनीं तत्र तथा वै सप्तमातरः
ଧରସିଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷେତ୍ରପାଳଙ୍କୁ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବ; ଏବଂ ସେଠାରେ ବିରୂପସ୍ୱାମିନୀ ଓ ନିଶ୍ଚୟ ସପ୍ତମାତୃକାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବ।
Verse 33
अष्टमूर्तीः कृष्णपत्नीः पीठे तस्मिन्प्रपूजयेत् । रुक्मिणीं सत्यभामां च शुभां जांबवतीं तथा
ସେହି ପୀଠରେ କୃଷ୍ଣପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବ—ରୁକ୍ମିଣୀ, ସତ୍ୟଭାମା, ଶୁଭା ଓ ଜାମ୍ବବତୀ ମଧ୍ୟ।
Verse 34
मित्रविन्दां च कालिन्दीं भद्रां नाग्नजितीं तथा । अष्टमीं लक्ष्मणां तत्र पूजयेत्कृष्णवल्लभाः
ମିତ୍ରବିନ୍ଦା, କାଲିନ୍ଦୀ, ଭଦ୍ରା ଓ ନାଗ୍ନଜିତୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ; ଏବଂ ସେଠାରେ ଅଷ୍ଟମୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ—ଏମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବଲ୍ଲଭା।
Verse 35
एताः संपूज्य विधिवत्संतर्प्य दधिपायसैः । गीतवादित्रघोषेण दीपैर्जागरणेन च
ଏହି ଦେବୀମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, ଦହି ଓ ପାୟସରେ ସନ୍ତର୍ପିତ କରି, ଗୀତ-ବାଦ୍ୟର ଘୋଷ, ଦୀପ ଓ ରାତିଭରି ଜାଗରଣ ସହ ଉତ୍ସବ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 36
पुत्र पौत्रसमायुक्तो धनधान्यसमन्वितः । सर्वान्कामानवाप्नोति तस्य विष्णुः प्रसीदति
ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର ସହିତ ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ତାହାପରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 37
किं तस्य वहुदानैस्तु किं व्रतैर्नियमैस्तथा । येन दृष्टा जगन्माता रुक्मिणी कृष्णवल्लभा
ଯେ ଜଗନ୍ମାତା, କୃଷ୍ଣବଲ୍ଲଭା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିଛି, ତାହାପାଇଁ ବହୁ ଦାନ, ବ୍ରତ ଓ ନିୟମର କି ଆବଶ୍ୟକ?
Verse 38
किं यज्ञैर्बहुभिस्तस्य संपूर्णवरदक्षिणैः । येन दृष्टा जगन्माता रुक्मिणी कृष्णवल्लभा
ଯେ ଜଗନ୍ମାତା, କୃଷ୍ଣବଲ୍ଲଭା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିଛି, ତାହାପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଦକ୍ଷିଣାସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନେକ ଯଜ୍ଞର କି ଆବଶ୍ୟକ?
Verse 39
तेन दत्तं हुतं तेन जप्तं तेन सनातनम् । येन दृष्टा जगन्माता रुक्मिणी कृष्णवल्लभा
ଯେ ଜଗନ୍ମାତା, କୃଷ୍ଣବଲ୍ଲଭା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିଛି, ତାହାପାଇଁ ଦାନ ଦିଆ, ହୋମ କରା ଓ ସନାତନ ଜପ—ସବୁ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ।
Verse 40
हेलया तेन संप्राप्ताः सिद्धयोऽष्टौ न संशयः । गत्वा द्वारवतीं येन दृष्टा केशववल्लभा
ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ସହଜରେ ଦ୍ୱାରବତୀକୁ ଯାଇ କେଶବବଲ୍ଲଭା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଅଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି ପାଏ।
Verse 41
सफलं जीवितं तस्य सफलाश्च मनोरथाः । कलौ कृष्णपुरीं गत्वा दृष्ट्वा माधववल्लभाम्
କଳିଯୁଗରେ ଯେ କୃଷ୍ଣପୁରୀକୁ ଯାଇ ମାଧବବଲ୍ଲଭା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ, ତାହାର ଜୀବନ ସଫଳ ହୁଏ ଓ ମନୋରଥ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
Verse 42
देव राज्येन किं तस्य तथा मुक्तिपदेन च । न दृष्टा चेज्जगन्माता रुक्मिणी कृष्णवल्लभा
ଯଦି ଜଗନ୍ମାତା କୃଷ୍ଣବଲ୍ଲଭା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହୋଇନାହିଁ, ତେବେ ତାହାକୁ ଦେବରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ମୁକ୍ତିପଦରୁ କ’ଣ ଲାଭ?
Verse 43
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रुक्मिणी कृष्णवल्लभा । सदाऽर्चनीया मनुजैर्द्रष्टव्या सर्वकामदा
ଏହିହେତୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସର୍ବ ପ୍ରୟତ୍ନରେ କୃଷ୍ଣବଲ୍ଲଭା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସର୍ବକାମଦା ଭାବେ ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଖୋଜିବା ଉଚିତ।
Verse 45
स्नानगन्धादि वस्त्रैस्तु प्रभूतबलिभिस्तथा । गीतवादित्रघोषेण दीपजागरणेन च । तोषिता भीष्मकसुता सर्वान्कामान्प्रयच्छति
ସ୍ନାନ, ସୁଗନ୍ଧାଦି ଉପଚାର, ବସ୍ତ୍ର, ପ୍ରଚୁର ବଳି-ନୈବେଦ୍ୟ, ଗୀତ-ବାଦ୍ୟର ଘୋଷ ଓ ଦୀପଜାଗରଣରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଭୀଷ୍ମକସୁତା ରୁକ୍ମିଣୀ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।
Verse 46
तथा दीपोत्सवदिने चतुर्द्दश्यां समाहितः । पूजयित्वा यथाशास्त्रमीप्सितं लभते फलम्
ସେହିପରି ଦୀପୋତ୍ସବ ଦିନ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଯେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତେ ଶାସ୍ତ୍ରବିଧିଅନୁସାରେ ପୂଜା କରେ, ସେ ଇଷ୍ଟଫଳ ପାଏ।
Verse 47
माघमासे सिताष्टम्यां कन्दर्प्पजननी तु यैः । पूजिता गन्धपुष्पाद्यैरुपहारैरनेकशः । सफलं जीवितं तेषां सफलाश्च मनोरथाः
ମାଘମାସର ଶୁକ୍ଳ ଅଷ୍ଟମୀରେ ଯେମାନେ ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଆଦି ଓ ନାନା ଉପହାରରେ କନ୍ଦର୍ପଜନନୀ (କାମଦେବଙ୍କ ଜନନୀ)ଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ସଫଳ ହୁଏ ଏବଂ ମନୋରଥ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
Verse 48
द्वादश्यां चैत्रमासे तु कृष्णेन सह रुक्मिणीम् । ये पश्यंति नरा देवीं रुक्मिणीं मधुमाधवे । कृष्णेन सह गच्छन्तीं धन्यास्ते मानवा भुवि
ଚୈତ୍ରମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଯେ ଲୋକେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଦେବୀ ରୁକ୍ମିଣୀ—ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ପ୍ରିୟା—କୃଷ୍ଣସହିତ ଗମନ କରୁଥିବା ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଧନ୍ୟ।
Verse 49
पुत्रपौत्रसमायुक्ता धनधान्यसमन्विताः । जीविते व्याधिनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम्
ସେମାନେ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରସହିତ, ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଜୀବନକାଳରେ ରୋଗମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶେଷେ ନିରାମୟ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 50
ज्येष्ठाष्टम्यां नरैर्यैस्तु पूजिता कुष्णवल्लभा । तेषां मनोरथावाप्तिर्जायते नात्र संशयः
ଜ୍ୟେଷ୍ଠମାସର ଅଷ୍ଟମୀରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କୃଷ୍ଣବଲ୍ଲଭା (ରୁକ୍ମିଣୀ)ଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମନୋରଥ ପ୍ରାପ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 51
तथा भाद्रपदे मासि मातुः पूजा कृता तु यैः । सर्वपापविनिर्मुक्ता यांति विष्णुपदे नराः
ସେହିପରି ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ ଯେମାନେ ମାତୃଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁପଦକୁ ଯାଆନ୍ତି।
Verse 52
कार्त्तिके मासि द्वादश्यां रुक्मिणीं कृष्णसंयुताम् । ये पश्यंति नरास्तेषां न भयं विद्यते क्वचित्
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ କୃଷ୍ଣସହିତ ଯୁକ୍ତ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଯେ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଭୟ ନାହିଁ।
Verse 53
यस्त्वेकत्र स्थितां पश्येद्रुक्मिणीं कृष्णसंयुताम् । सफलं जीवितं तस्य ह्यक्षया पुत्रसंततिः । अक्षयं धनधान्यं च कदा नैव दरिद्रता
ଯେ କେହି ଏକେ ସ୍ଥାନରେ କୃଷ୍ଣସହିତ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ତାହାର ଜୀବନ ସଫଳ ହୁଏ; ପୁତ୍ରସନ୍ତତି ଅକ୍ଷୟ ରହେ; ଧନଧାନ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ; ଦାରିଦ୍ର୍ୟ କେବେ ଆସେ ନାହିଁ।
Verse 54
य एवं रुक्मिणीं पश्येत्पूजयेत्कृष्णवल्लभाम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति
ଏହିପରି ଯେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି କୃଷ୍ଣବଲ୍ଲଭାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ସର୍ବପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯାଏ।
Verse 55
यः स्नायात्सर्वतीर्थेषु दानं शक्त्या ददाति यः । तस्य पुण्यफलं चैव लोके यज्जायते द्विजाः । कथितं तदशेषेण कलौ कृष्णस्य संस्थितौ
ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଯେ ସର୍ବତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରେ ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ ଦିଏ, ତାହାର ନିମିତ୍ତ ଏହି ଲୋକରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଜନ୍ମେ—କଳିଯୁଗରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସଂସ୍ଥିତି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କଥିତ ହୋଇଛି।
Verse 56
द्वारावतीं विना विप्रा मुक्तिर्न प्राप्यते कलौ । पुराणसंहितामेतां कृतवान्बलिबन्धनः । ददौ स तु प्रसादेन पूर्वं मह्यं द्विजोत्तमाः
ହେ ବିପ୍ରମାନେ, କଳିଯୁଗରେ ଦ୍ୱାରାବତୀ (ଦ୍ୱାରକା) ବିନା ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହି ପୁରାଣ-ସଂହିତା ବଲିବନ୍ଧନ (ବିଷ୍ଣୁ) ରଚିଥିଲେ, ଏବଂ କୃପାପ୍ରସାଦରେ ପୂର୍ବେ ମୋତେ ଦାନ କରିଥିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ।
Verse 57
इहार्थे च पुरा प्रोक्तं इतिहासो द्विजोत्तमाः । प्रद्युम्नेन सुसंवादे मार्कण्डेन महात्मना
ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ପୂର୍ବେ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ପବିତ୍ର ଇତିହାସ କୁହାଯାଇଥିଲା—ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ମହାତ୍ମା ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଋଷିଙ୍କ ଉତ୍ତମ ସଂବାଦରେ।