Adhyaya 63
Prabhasa KhandaArbudha KhandaAdhyaya 63

Adhyaya 63

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତର ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ସମାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସେ କହନ୍ତି ଯେ ସେଠାରେ ଋଷିମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିବା ଅସଂଖ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଓ ପୁଣ୍ୟଧାମ ଅଛି; ତେଣୁ ତାହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଣନା ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି କହିଲେ ମଧ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହେବ ନାହିଁ। ଅର୍ବୁଦରେ ପବିତ୍ରତା ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତ—ତୀର୍ଥ, ସିଦ୍ଧି, ବୃକ୍ଷ, ନଦୀ, ଦେବସାନ୍ନିଧ୍ୟ କିଛି ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଭାବ ନୁହେଁ। “ସୁନ୍ଦର ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତ”ର ନିବାସୀମାନେ ପୁଣ୍ୟଧାରୀ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଯେ ଲୋକ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅର୍ବୁଦ ଦର୍ଶନ କରେ ନାହିଁ, ସେ ଜୀବନ, ଧନ ଓ ତପସ୍ୟାର ବ୍ୟବହାରିକ ଫଳ ହାରାଏ—ଏମିତି ଦୃଢ଼ ମତ ଦିଆଯାଇଛି। ପରେ ମୋକ୍ଷପ୍ରଭାବ ମନୁଷ୍ୟରେ ସୀମିତ ନ ରହି କୀଟ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଚତୁର୍ବିଧ ଜନ୍ମର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ। ଅର୍ବୁଦରେ ମୃତ୍ୟୁ—ନିଷ୍କାମ ହେଉ କି ସକାମ—ଜରାମରଣରହିତ ଶିବସାୟୁଜ୍ୟ ଦିଏ। ଶେଷରେ ଫଳଶ୍ରୁତି: ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ପୁରାଣବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣିଲେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଫଳ ମିଳେ; ତେଣୁ ଇହ-ପର ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ।

Shlokas

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । अर्बुदस्य महाराज माहात्म्यं हि समासतः

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ମହାରାଜ! ତୁମେ ଯାହା ମୋତେ ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଅର୍ବୁଦର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା।

Verse 2

विस्तरेण च संख्या स्यादपि वर्षशतैरपि । असंख्यानीह तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च । पदेपदे गृहाण्येव निर्मितानि महर्षिभिः

ବିସ୍ତାରରେ ତାହାଙ୍କ ଗଣନା କଲେ ଶତବର୍ଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଅସଂଖ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଆୟତନ ଅଛି; ପଦେପଦେ ମହର୍ଷିମାନେ ନିର୍ମିତ ଆଶ୍ରମ ଓ ଗୃହ ରହିଛି।

Verse 3

न तत्तीर्थं न सा सिद्धिर्न स वृक्षो महीपते । न सा नदी न देवेशो यस्य तत्रास्ति न स्थितिः

ହେ ମହୀପତି! ସେଠାରେ ନଥିବା କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ, କୌଣସି ସିଦ୍ଧି ନାହିଁ, କୌଣସି ବୃକ୍ଷ ନାହିଁ, କୌଣସି ନଦୀ ନାହିଁ, ଏବଂ କୌଣସି ଦେବେଶ ନାହିଁ—ଯାହାଙ୍କ ସ୍ଥିତି ସେଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ନୁହେଁ।

Verse 4

ये वसंति महाराज सुरम्येऽर्बुदपर्वते । नूनं ते पुण्यकर्माणो न वसंति त्रिविष्टपे

ହେ ମହାରାଜ! ଯେମାନେ ସୁରମ୍ୟ ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀ; ସେମାନଙ୍କୁ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ) ରେ ବାସ କରିବାର ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।

Verse 5

किं तस्य जीवितेनार्थः किं धनैः किं जपैर्नृप । यो न पश्यति मन्दात्मा समन्तादर्बुदाचलम्

ହେ ନୃପ! ଯେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବିସ୍ତୃତ ଅର୍ବୁଦାଚଳକୁ ଦର୍ଶନ କରେ ନାହିଁ, ତାହାର ଜୀବନର କି ଅର୍ଥ? ଧନର କି ମୂଲ୍ୟ? ଜପର କି ଫଳ?

Verse 6

अपि कीटपतंगा ये पशवः पक्षिणो मृगाः । स्वेदजाश्चाण्डजाश्चापि ह्युद्भिज्जाश्च जरायुजाः

କୀଟପତଙ୍ଗ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ମୃଗ—ସ୍ୱେଦଜ, ଅଣ୍ଡଜ, ଉଦ୍ଭିଜ୍ଜ ଓ ଜରାୟୁଜ—ସମସ୍ତେ ଏହି ପବିତ୍ର ପରିଧିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

Verse 7

तस्मिन्मृता महाराज निष्कामाः कामतोऽपि वा । ते यान्ति शिवसायुज्यं जरा मरणवर्जितम्

ହେ ମହାରାଜ, ସେଠାରେ ଯେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି—ନିଷ୍କାମ ହେଉନ୍ତୁ କି କାମଯୁକ୍ତ—ସେମାନେ ଜରା-ମରଣବର୍ଜିତ ଶିବ-ସାୟୁଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

Verse 8

यश्चैतच्छुणुयान्नित्यं पुराणं श्रद्धयान्वितः । अर्बुदस्य महाराज स यात्राफलमश्नुते

ହେ ମହାରାଜ, ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଅର୍ବୁଦ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏହି ପୁରାଣକୁ ନିତ୍ୟ ଶୁଣେ, ସେ ଯାତ୍ରାଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 9

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन यात्रां तत्र समाचरेत् । य इच्छेदात्मनः सिद्धिमिह लोके परत्र च

ଏହିପରି ଯେ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ନିଜ ସିଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ସର୍ବପ୍ରୟାସରେ ସେଠାରେ ଯାତ୍ରା କରୁ।

Verse 63

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखंडेऽर्बुदखण्डमाहात्म्यफलश्रुतिवर्णनंनाम त्रिषष्टितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ଅର୍ବୁଦଖଣ୍ଡରେ ‘ଅର୍ବୁଦଖଣ୍ଡମାହାତ୍ମ୍ୟ-ଫଳଶ୍ରୁତି-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ତ୍ରିଷଷ୍ଟିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।