
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ରାଜାଙ୍କୁ ଶୁଭ ରୁଦ୍ରହ୍ରଦ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ଭକ୍ତିସହିତ ସ୍ନାନ କରିବାର ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଏହି ପବିତ୍ର ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାବନ ହୋଇ ଶିବଗଣଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଲାଭ କରେ ଏବଂ ‘ଗଣାଧୀଶତ୍ୱ’ ପରି ଉଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା ପାଏ। ତାପରେ ଉତ୍ପତ୍ତିକଥା ବର୍ଣ୍ଣିତ—ଅନ୍ଧକ ଦାନବବଧ ପରେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ ଶିବ ନିଜ ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଏକ ହ୍ରଦ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ; ତେଣୁ ଏହା ‘ରୁଦ୍ରହ୍ରଦ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଆଉ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥସଙ୍ଗମ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଶେଷରେ ଏହାକୁ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡାନ୍ତର୍ଗତ ଅର୍ବୁଦଖଣ୍ଡର ୫୫ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ବୋଲି କୋଲୋଫନରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ସମାପ୍ତ କରାଯାଇଛି।
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ पुण्यं रुद्रह्रदं शुभम् । यत्र स्नातो नरो भक्त्या गणाधीशत्वमाप्नुयात्
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତାପରେ ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ଶୁଭ ରୁଦ୍ରହ୍ରଦକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଭକ୍ତିସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଶିବଗଣମଧ୍ୟରେ ଗଣାଧୀଶତ୍ୱ ପାଏ।
Verse 2
पुरा हत्वांऽधकं दैत्यं सगणो वृषभध्वजः । ततः स्नातो ह्रदं कृत्वा ततो रुद्रह्रदोऽभवत्
ପୁରାତନ କାଳରେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ ଶିବ ଗଣସହିତ ଅନ୍ଧକ ଦୈତ୍ୟକୁ ବଧ କରି ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ। ଏଭଳି ହ୍ରଦ ଗଠିତ ହେବାରୁ ସେ ସ୍ଥାନ ‘ରୁଦ୍ରହ୍ରଦ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
Verse 3
चतुर्द्दश्यां महाराज यस्तत्र कुरुते नरः । स्नानं तस्य भवेत्पुण्यं सर्वतीर्थसमुद्भवम्
ହେ ମହାରାଜ! ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟର ସ୍ନାନପୁଣ୍ୟ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ସଂଯୁକ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ସମାନ ହୁଏ।
Verse 55
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे रुद्रह्रदमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ଅର୍ବୁଦଖଣ୍ଡରେ ‘ରୁଦ୍ରହ୍ରଦ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।