Adhyaya 53

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेद्ब्रह्मपदं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । यत्र पूर्वं पदं न्यस्तं ब्रह्मणा लोककारिणा

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ତାପରେ ତ୍ରିଲୋକବିଖ୍ୟାତ ବ୍ରହ୍ମପଦ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବେ ଲୋକକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ପଦଚିହ୍ନ ରଖିଥିଲେ।

Verse 2

पुरा ब्रह्मादयो देवास्तत्र सर्वे समाहिताः । अर्बुदे पर्वते रम्य ऋषयश्च सुनिर्मलाः

ପୁରାତନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ସେଠାରେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ସମବେତ ଥିଲେ; ଏବଂ ରମ୍ୟ ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତରେ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ମଳ ଥିଲେ।

Verse 3

अचलेश्वरयात्रायां सुभक्त्या भाविता नृप । अथ ते मुनयः सर्वे प्रोचुर्देवं पितामहम्

ହେ ରାଜନ୍! ଅଚଲେଶ୍ୱର-ଯାତ୍ରାରେ ଉତ୍ତମ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସେ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ତେବେ ଦେବ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 4

ऋषय ऊचुः । प्रभूतनियमैर्होमैर्व्रतस्नानैश्च नित्यशः । उपवासैश्च निर्विण्णा वयं सर्वे पितामह

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ପିତାମହ! ବହୁ ନିୟମ, ହୋମ, ନିତ୍ୟ ବ୍ରତ-ସ୍ନାନ ଓ ଉପବାସରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଛୁ।

Verse 5

तस्मात्सदुपदेशं त्वं किंचिद्दातुमिहार्हसि । तरामो येन देवेश दुर्गं संसारसागरम्

ଏହେତୁ, ହେ ଦେବେଶ! ଏଠାରେ ଆମକୁ କିଛି ସଦୁପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ଏହି ଦୁର୍ଗମ ସଂସାର-ସାଗରକୁ ପାର ହୋଇପାରିବୁ।

Verse 6

अयाचितोपचारैश्च जपहोमैः सुदुष्करैः । मन्त्रैर्व्रतैस्तथा दानैः स्वर्गप्राप्तिं वदस्व नः

ଅଯାଚିତ ଉପଚାର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର ଜପ-ହୋମ, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର, ବ୍ରତ ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗପ୍ରାପ୍ତି କିପରି ହୁଏ—ତାହା ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।

Verse 7

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा तदा देवः कृपान्वितः । चिंतयामास सुचिरमिह किंचित्प्रहस्य च

ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି କୃପାମୟ ଦେବ ତେବେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଏବଂ ମଧ୍ୟେମଧ୍ୟେ ଅଳ୍ପ ହସିଲେ।

Verse 8

ततः स्वकं पदं त्यक्त्वा रम्ये पर्वतरोधसि । अथोवाच मुनीन्सर्वान्ब्रह्मा संश्लक्ष्णया गिरा

ତତଃ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ଆସନ ତ୍ୟାଗ କରି ସେଇ ରମ୍ୟ ପର୍ବତପ୍ରଦେଶରେ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଓ ସୁସମଞ୍ଜସ ବାଣୀରେ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 9

ब्रह्मोवाच । एतन्महापदं रम्यं सर्वपातकनाशनम् । स्पृशंतु ऋषयः सर्वे ततो यास्यथ सद्गतिम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏହି ରମ୍ୟ ମହାପଦ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ। ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଏହାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତୁ; ତେବେ ତୁମେ ସଦ୍ଗତି ପାଇବ।

Verse 10

विना स्नानेन दानेन व्रतहोमजपादिभिः । हितार्थं सर्वलोकानां मया न्यस्तं पदं शुभम्

ସ୍ନାନ, ଦାନ, ବ୍ରତ, ହୋମ, ଜପ ଆଦି ବିନା ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ମୁଁ ଏହି ଶୁଭ ପଦଚିହ୍ନ ସ୍ଥାପନ କରିଛି।

Verse 11

अस्मिन्पदे मया न्यस्ते यांति लोकाः सहस्रशः । स्पृशंतु ऋषयः सर्वे देवाश्चापि पदं मम

ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପଦଚିହ୍ନ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ପ୍ରାଣୀ ଉଚ୍ଚ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଋଷି—ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ—ମୋ ଏହି ପଦକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତୁ।

Verse 12

एकैवात्र प्रकर्त्तव्या श्रद्धा वाऽव्यभिचारिणी । यश्च श्रद्धान्वितः सम्यक्पदमेतन्मुनीश्वराः

ଏଠାରେ କରିବାକୁ ଥିବା ଏକମାତ୍ର କଥା—ଅବ୍ୟଭିଚାରିଣୀ, ଅଚଳ ଶ୍ରଦ୍ଧା। ଏବଂ ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଯଥାବିଧି ଏହି ପଦକୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ, ହେ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ…

Verse 13

पूजयिष्यति संप्राप्ते कार्तिके पूर्णिमादिने । तोयैः फलैश्च विविधैर्गंधमाल्यानुलेपनैः

କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଆସିଲେ ସେ ଏହି ପବିତ୍ର ପଦଚିହ୍ନକୁ ଜଳରେ, ବିଭିନ୍ନ ଫଳରେ ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧ, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନାଦି ଲେପନରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ପୂଜା କରିବ।

Verse 14

ब्राह्मणान्भोजयित्वा तु मिष्टान्नेन स्वशक्तितः । स यास्यति न सन्देहो मम लोकं सुदुर्लभम्

ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମିଷ୍ଟ ଓ ଶୁଭ୍ର ଅନ୍ନରେ ଭୋଜନ କରାଇଲେ ସେ—ନିଶ୍ଚୟ—ମୋର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 15

पुलस्त्य उवाच । ततो मुनिगणाः सर्वे सम्यक्छ्रद्धासमन्विताः । पूजयित्वा पदं तत्र ब्रह्मलोकं समागताः

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ତାପରେ ସମ୍ୟକ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ସମସ୍ତ ମୁନିଗଣ ସେଠାରେ ସେହି ପଦଚିହ୍ନକୁ ପୂଜା କରି, ପରେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 16

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पदं पूज्यं नरोत्तम । पितामहपदं सम्यक्छ्रद्धया स्वर्गदायकम्

ଏହେତୁ, ହେ ନରୋତ୍ତମ! ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି ପଦଚିହ୍ନକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ସ୍ୱର୍ଗଦାୟକ।

Verse 17

अन्यत्कौतूहलं राजन्महद्दृष्टं महाद्भुतम् । पदस्य तस्य यच्छ्रुत्वा जायते विस्मयो महान्

ଆଉ ଏକ କୌତୁହଳ, ହେ ରାଜନ୍—ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ଓ ମହାଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି; ସେହି ପଦଚିହ୍ନ ବିଷୟ ଶୁଣିଲେ ମାତ୍ରେ ଗଭୀର ବିସ୍ମୟ ଜନ୍ମେ।

Verse 18

आयामविस्तरेणाऽपि प्राप्ते कृतयुगे नृप । न संख्या जायते राजञ्छुक्लवर्णस्य मानवैः

ହେ ନୃପ! କୃତଯୁଗ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ଆୟାମ-ବିସ୍ତାରରେ ମାପିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଶୁକ୍ଳବର୍ଣ୍ଣ ରୂପର ସଂଖ୍ୟା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ରାଜନ।

Verse 19

ततस्त्रेतायुगे प्राप्ते रक्तवर्णं प्रदृश्यते । सुव्यक्तं संख्यया युक्तं सर्वलोकनमस्कृतम्

ତାପରେ ତ୍ରେତାଯୁଗ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ତାହା ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ—ସୁସ୍ପଷ୍ଟ, ସଂଖ୍ୟାରେ ପରିମେୟ ଏବଂ ସର୍ବଲୋକନମସ୍କୃତ।

Verse 20

द्वापरे कपिलं तच्च लघुमात्रं प्रदृश्यते । कलौ कृष्णं सुसूक्ष्मं च रम्ये पर्वतरोधसि

ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ତାହା କପିଲବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଲଘୁମାତ୍ର ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ; କଳିଯୁଗରେ ତାହା କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅତିସୂକ୍ଷ୍ମ ହୋଇ ସେଇ ରମ୍ୟ ପର୍ବତ-ଚୁରାଣିରେ ଦେଖାଯାଏ।

Verse 53

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखंडे ब्रह्मपदोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ଅର୍ବୁଦଖଣ୍ଡରେ ‘ବ୍ରହ୍ମପଦୋତ୍ପତ୍ତି-ମାହାତ୍ମ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ତ୍ରିପଞ୍ଚାଶତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।