
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ଦେବଖାତ ତୀର୍ଥର ମହିମା ଉପଦେଶ କରିଛନ୍ତି। ଦେବଖାତକୁ ପରମ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ସ୍ୱୟଂପ୍ରକାଶିତ ଖ୍ୟାତିସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନମାନେ (ବିବୁଧମାନେ) ସ୍ୱୀକୃତ କରିଥିବା ତୀର୍ଥ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ପରେ ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମର ବିଶେଷ ବିଧାନ ଦିଆଯାଇଛି—ବିଶେଷତଃ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ କନ୍ୟା ରାଶିରେ ଥିବା ସମୟରେ ସେଠାରେ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମହାଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା କର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ପରଲୋକଗତି ମିଳେ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ; ଦୁର୍ଗତିରେ ପତିତ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ଲାଭ ପାଆନ୍ତି। ଶେଷରେ କୋଲୋଫନ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ସ୍କନ୍ଦମହାପୁରାଣର ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡ (ଅର୍ବୁଦଖଣ୍ଡ) ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ଦେବଖାତୋତ୍ପତ୍ତି-ମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ବର୍ଣ୍ଣନା ବୋଲି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି।
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । देवखातं ततो गच्छेत्सुपुण्यं तीर्थमुत्तमम् । यत्ख्यातिर्विबुधैः सर्वैः स्वयमेव व्यधीयत
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ତାପରେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଓ ମହାପୁଣ୍ୟଦାୟକ ‘ଦେବଖାତ’ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଯାହାର ଖ୍ୟାତି ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱୟଂ ହିଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
Verse 2
तत्र यः कुरुते श्राद्धममावास्यां विशेषतः । कन्यागते रवौ राजन्स लभेत्परमं पदम् । पितॄन्स तारयत्येव प्राप्तानपि सुदुर्गतिम्
ଯେ ଲୋକ ସେଠାରେ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ବିଶେଷତଃ—ସୂର୍ଯ୍ୟ କନ୍ୟାରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବାବେଳେ—ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ହେ ରାଜନ୍, ସେ ପରମ ପଦ ପାଏ; ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତାରେ।
Verse 45
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे श्रीदेवखातोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचचत्वारिंशोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ସପ୍ତମ ପ୍ରଭାସଖଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ଅର୍ବୁଦଖଣ୍ଡରେ ‘ଶ୍ରୀଦେବଖାତୋତ୍ପତ୍ତି-ମାହାତ୍ମ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ପଞ୍ଚଚତ୍ୱାରିଂଶତମ (ପଞ୍ଚଚାଳିଶତମ) ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।