Adhyaya 11

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ देवं कोटीश्वरं परम् । यं दृष्ट्वा मानवः सम्यक्परां सिद्धिमवाप्नुयात्

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତତଃ ପରମ ଦେବ କୋଟୀଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ। ତାଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଦର୍ଶନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 2

शृणु तत्राभवत्पूर्वं यदाश्चर्यं महीपते । दक्षिणस्या मुनिवराः कोटिसंख्याप्रमाणतः

ହେ ମହୀପତେ! ଶୁଣ—ସେଠାରେ ପୂର୍ବକାଳରେ ଯେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଥିଲା। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ ମୁନିବରମାନେ ସମବେତ ହେଲେ।

Verse 3

अन्योऽन्यं स्पर्धया सर्वे हेलयाऽर्बुदमागताः । अहं पूर्वमहं पूर्वं प्रपश्याम्यचलेश्वरम्

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପରସ୍ପର ସ୍ପର୍ଧାରେ, ଅବହେଳା ଓ ତ୍ୱରାରେ ଅର୍ବୁଦକୁ ଆସିଲେ—“ମୁଁ ପ୍ରଥମେ, ମୁଁ ପ୍ରଥମେ” ବୋଲି ଅଚଲେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ।

Verse 4

आगमिष्यति यः पश्चाद्ब्राह्मणः श्वा भविष्यति । पापीयान्भक्तिरहितः श्रद्धाहीनो भविष्यति

ଯେ ପରେ ଆସିବ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କୁକୁର ହେବ; ସେ ଅଧିକ ପାପୀ, ଭକ୍ତିହୀନ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନ ହେବ।

Verse 5

इत्येवं स्पर्धमानास्ते हेलयाऽर्बुदमागताः । ततः सर्वे यतात्मानः सम्यग्व्रतपरायणाः

ଏଭଳି ସ୍ପର୍ଧା କରି ସେମାନେ ଅବହେଳାଭାବରେ ଅର୍ବୁଦକୁ ଆସିଲେ; ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଆତ୍ମସଂଯମୀ ହୋଇ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ବ୍ରତପରାୟଣ ହେଲେ।

Verse 6

शांतास्तपस्विनः सर्वे वेदविद्याविशारदाः । तेषामीहितमाज्ञाय सम्यक्कामनिषूदनः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତ ତପସ୍ବୀ, ବେଦ ଓ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ। ତାଙ୍କ ଅଭିପ୍ରାୟ ସଠିକ୍ ଜାଣି କାମନିଷୂଦନ ଯଥୋଚିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 7

कृपया परयाविष्टो भक्तिभावान्महेश्वरः । कोटिं कृत्वाऽत्मलिंगानां तस्मिन्स्थाने व्यवस्थितः

ପରମ କୃପାରେ ଆବିଷ୍ଟ ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପ୍ରେରିତ ମହେଶ୍ୱର ନିଜ ଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଏକ କୋଟି ପ୍ରକଟ କରି ସେହି ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ।

Verse 8

एकस्मिन्नेव काले तु सर्वैर्दृष्टो महेश्वरः । मुनिभिश्च नृपश्रेष्ठ कोटिसंख्यैः पृथक्पृथक्

ଏକେ ସମୟରେ ମହେଶ୍ୱର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୋଟିସଂଖ୍ୟକ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 9

अथ ते मुनयः सर्वे समं दृष्ट्वा महेश्वरम् । विस्मयोत्फुल्लनयना साधुसाध्विति चाब्रुवन्

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ମୁନି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଏକସାଥି ଦେଖି, ବିସ୍ମୟରେ ଫୁଲିଥିବା ନୟନରେ ‘ସାଧୁ! ସାଧୁ!’ ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 10

भक्तियुक्ता द्विजाः सर्वेऽस्तुवंस्ते वैदिकैः स्तवैः । तेषां तुष्टस्ततः शंभुर्वाक्यमेतदुवाच ह

ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବୈଦିକ ସ୍ତବଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେମାନଙ୍କରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଶମ୍ଭୁ ତେବେ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 11

श्रीमहादेव उवाच । तुष्टोऽहं मुनयः सर्वे श्रद्धया परया हि वः । वरं वै व्रियतां शीघ्रं सर्वैश्चैव पृथक्पृथक्

ଶ୍ରୀମହାଦେବ କହିଲେ—ହେ ମୁନିଗଣ! ତୁମମାନଙ୍କର ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର ବର ବରଣ କର; ତୁମେ ସମସ୍ତେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ।

Verse 12

ऋषय ऊचुः । एष एव वरोऽस्माकं सर्वेषां हृदि वर्त्तितः । युगपद्दर्शनाद्देव जायतां फलमुत्तमम्

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଏହି ଏକମାତ୍ର ବର ଅବସ୍ଥିତ। ହେ ଦେବ! ଏହି ଯୁଗପତ୍ ଦର୍ଶନରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଫଳ ଜନ୍ମ ନେଉ।

Verse 13

श्रीमहादेव उवाच । न वृथा दर्शनं मे स्याद्विशेषाद्ब्राह्मणस्य च । दर्शनं ये करिष्यंति तेषां च तीर्थजं फलम्

ଶ୍ରୀମହାଦେବ କହିଲେ—ମୋର ଦର୍ଶନ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ, ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ। ଯେମାନେ ମୋର ଦର୍ଶନ କରିବେ, ସେମାନେ ତୀର୍ଥଜ ଫଳ ମଧ୍ୟ ପାଇବେ।

Verse 14

मुनय ऊचुः । अवश्यं यदि दातव्यो वरोऽस्माकं महेश्वर । एकं कोटिमयं लिंगं क्रियतां वृषभध्वज

ମୁନିମାନେ କହିଲେ—ହେ ମହେଶ୍ୱର! ଯଦି ଆମକୁ ନିଶ୍ଚୟ ବର ଦେବାକୁ ହେବ, ତେବେ ହେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ! ‘କୋଟିଲିଙ୍ଗ’ ସମ ଏକମାତ୍ର କୋଟିମୟ ଲିଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତୁ।

Verse 15

यस्मिन्दृष्टे फलं नृणां जायते कोटिलिंगजम् । एवमेष वरोऽस्माकं दीयतां वृषभध्वज

ଯାହାର ଦର୍ଶନରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ କୋଟିଲିଙ୍ଗଜ ଫଳ ସମାନ ଫଳ ଜନ୍ମ ନେଉ—ଏହି ହେଉଛି ଆମର ବର। ହେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ! ଏହା ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 16

पुलस्त्य उवाच । एवं सप्रार्थमानानां मुनीनां भावितात्मनाम् । निर्भिद्य पर्वतश्रेष्ठं सहसा लिंगमुद्गतम्

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଏଭଳି ଭାବିତାତ୍ମା ମୁନିମାନେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିବାବେଳେ, ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠକୁ ଭେଦି ସହସା ଏକ ଶିବଲିଙ୍ଗ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 17

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । कृपया परया सर्वांस्तानृषीन्वसुधाधिप

ସେହି ସମୟରେ, ହେ ବସୁଧାଧିପ, ପରମ କୃପାରେ ପ୍ରେରିତ ଏକ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ ସେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲା।

Verse 18

वागुवाच । कोटीश्वराख्यं मे लिंगं लोके ख्यातिं गमिष्यति । माघकृष्णचतुर्द्दश्यां यश्चैनं पूजयिष्यति

ବାଣୀ କହିଲା—‘ମୋର ଲିଙ୍ଗ “କୋଟୀଶ୍ୱର” ନାମରେ ଲୋକେ ଖ୍ୟାତି ପାଇବ। ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଯେ ଏହାକୁ ପୂଜିବ…’

Verse 19

सर्वं कोटिगुणं तस्य फलं विप्रा भविष्यति । दाक्षिणात्यो नरो यस्तु श्राद्धमत्र करिष्यति

…ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ତାହାର ସମସ୍ତ ଫଳ କୋଟିଗୁଣ ହେବ। ଏବଂ ଯେ ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶର ନର ଏଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବ…

Verse 20

फलं कोटिगुणं तस्य गयाश्राद्धसमं भवेत् । तस्माद्विशेषतः पूज्यं मम लिंगं च मानवैः

…ତାହାର ଫଳ କୋଟିଗୁଣ ହୋଇ ଗୟା-ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମାନ ହେବ। ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୋର ଲିଙ୍ଗକୁ ବିଶେଷ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

Verse 21

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा तु सा वाणी विरराम महीपते । ततस्ते मुनयः सर्वे गंधधूपानुलेपनैः

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ମହୀପତେ! ଏପରି କହି ସେଇ ବାଣୀ ନିରବ ହେଲା। ତାପରେ ସମସ୍ତ ମୁନି ଗନ୍ଧ, ଧୂପ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଅନୁଲେପନ ନେଇ (ପୂଜାର୍ଥେ) ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 22

तल्लिंगं पूजयामासुः श्रद्धया परया नृप । पूजयित्वा गताः सिद्धिं सर्वे लिंगप्रसादतः

ହେ ନୃପ! ସେମାନେ ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସେଇ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କଲେ। ପୂଜା କରି ସମସ୍ତେ ଲିଙ୍ଗପ୍ରସାଦରେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ।