Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तत्रागत्य ततो देवीं पित्रा संस्थापिता पुरा । पूजयित्वाऽथ सद्भक्त्या स्नात्वा कुण्डे शुभोदके

Transliteration

tatrāgatya tato devīṃ pitrā saṃsthāpitā purā | pūjayitvā'tha sadbhaktyā snātvā kuṇḍe śubhodake

Translation

ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ପୂର୍ବେ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ଦେବୀଙ୍କୁ ସଦ୍ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କଲେ; ପରେ ଶୁଭଜଳଭରା କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କଲେ।

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक (there)

• आगत्य: having come
• आगत्य: Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: आ-उपसर्गपूर्वक; क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया

• ततः: then
• ततः: Kāla-adhikarana (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक (then)

• देवीम्: the Goddess
• देवीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पित्रा: by the father
• पित्रा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• संस्थापिता: installed, established
• संस्थापिता: Kriya (Predicate participle/कृदन्त-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: सम्-उपसर्गपूर्वक; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘देवी’ इत्यस्य विशेषणम्

• पुरा: formerly
• पुरा: Kāla-adhikarana (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (formerly)

• पूजयित्वा: having worshipped
• पूजयित्वा: Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया; धातुः—पूज्

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Sequencer/अनन्तर)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तर/प्रारम्भसूचक (then/thereafter)

• सद्भक्त्या: with true devotion
• सद्भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सत्-भक्ति (प्रातिपदिक; सत् + भक्ति)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (सती भक्ति: true devotion)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया; धातुः—स्ना (to bathe)

• कुण्डे: in the pond
• कुण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• शुभोदके: with auspicious water
• शुभोदके: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ-उदक (प्रातिपदिक; शुभ + उदक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास; ‘कुण्डे’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Sūta (continuing narration, implied)

Characters & Entities

• Daśaratha
• Goddess (Devī)
• Śrī Hāṭakeśvara Kṣetra
• Kuṇḍa (sacred tank)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In a holy place, devotion expressed through pūjā and tīrtha-snānā is portrayed as purifying and merit-bestowing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The sacred kuṇḍa and shrine within Śrī Hāṭakeśvara Kṣetra are highlighted.

What ritualistic prescription is mentioned?

Devī-pūjā (worship of the Goddess) and bathing (snāna) in the auspicious kuṇḍa.