Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

एतस्मात्कारणाद्रुद्धो मार्गस्ते सूर्यसंभव । रोहिणीं गंतुकामस्य सत्यमेतन्मयोदितम्

Transliteration

etasmātkāraṇādruddho mārgaste sūryasaṃbhava | rohiṇīṃ gaṃtukāmasya satyametanmayoditam

Translation

ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ସୂର୍ୟସମ୍ଭବ! ରୋହିଣୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ତୁମର ପଥ ରୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି। ମୁଁ କହିଥିବା ଏହା ସତ୍ୟ।

Word by Word

• एतस्मात्: from this
• एतस्मात्: Hetu/Apadana (Cause/Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• कारणात्: because of the reason
• कारणात्: Hetu/Apadana (Cause/Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; हेतौ

• रुद्धः: blocked/obstructed
• रुद्धः: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रुध् (धातु) + क्त → रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः; (मार्गः इति विशेष्यस्य)

• मार्गः: the path
• मार्गः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• ते: your
• ते: Shashthi-sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• सूर्यसंभव: O one born of the Sun
• सूर्यसंभव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सूर्य-संभव (प्रातिपदिक; components: सूर्य + संभव)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-एकवचनम्

• रोहिणीम्: Rohiṇī
• रोहिणीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रोहिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• गन्तुकामस्य: of (you) who wish to go
• गन्तुकामस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + तुमुन् (infinitive) → गन्तु + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘गन्तुं कामः यस्य’ इति अर्थे; विशेषणम् (ते इत्यस्य/सम्बोधितस्य)

• सत्यम्: true
• सत्यम्: Predicate (Vidheyabhava)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विधेय-नाम (predicate)

• एतत्: this
• एतत्: Karta/Karma (Contextual)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• मया: by me
• मया: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• उदितम्: said/uttered
• उदितम्: Predicate qualifier
• Type: Adjective
• Root: वद् (धातु) + उद्-उपसर्ग + क्त → उदित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः; (एतत् इति विशेष्यस्य)

Speaker

Unspecified in snippet (context suggests a divine speaker explaining why access is blocked)

Skanda Dialogue

Listener: Sūryasaṃbhava (a solar-descended figure; addressed directly)

Visual Art Cues

Scene: A celestial roadway motif: a radiant ‘Sun-born’ figure halted at a threshold, with Rohiṇī depicted as a star-maiden or star-cluster ahead; a guardian force blocks passage, emphasizing protective restraint.

Characters & Entities

• Sūrya
• Rohiṇī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even powerful beings face restraint when their actions threaten cosmic balance; divine order places limits for the welfare of the world.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse is narrative (Rohiṇī episode) and does not itself name a tīrtha; it belongs to the Tīrthamāhātmya framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a declarative statement explaining an obstruction and its cause.