Adhyaya 96
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 96

Adhyaya 96

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସୂତ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ରାଜବଂଶବର୍ଣ୍ଣନ, ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର-ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ଲୋକହିତ ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ ଏକ ଖଗୋଳ-ନୈତିକ ଘଟଣା କଥାହୁଏ। ଅଜପାଳ ରସାତଳକୁ ଅବତରଣ କରିବା ପରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜା ହୁଏ; ଦେବସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଓ ଜଗତ୍‌ସ୍ଥିରତା ରକ୍ଷା କରିଥିବାରୁ ସେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଶନୈଶ୍ଚରକୁ ‘ଜିତିଥିବା’ ଭାବ ମଧ୍ୟ ଆସେ। ସେହି ସତ୍କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଷ୍ଣୁ/ନାରାୟଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଭବ୍ୟ ନିର୍ମାଣ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ ଏବଂ ‘ରାଜବାପୀ’ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବାପୀ/କୂଆ ନିର୍ମିତ ହୁଏ। ରାଜବାପୀରେ ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ, ବିଶେଷକରି ପ୍ରେତପକ୍ଷରେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଓ ସାମାଜିକ-ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ମିଳେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପରେ ଋଷିମାନେ ପଚାରନ୍ତି—ରୋହିଣୀର ଶକଟଭେଦ (ଆକାଶୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାଭଙ୍ଗ) ହେବାରୁ ଶନୈଶ୍ଚରକୁ କିପରି ରୋକାଗଲା? ଜ୍ୟୋତିଷୀମାନେ କହିଥିଲେ ଯେ ରୋହିଣୀମାର୍ଗ ଭଙ୍ଗ ହେଲେ ବାରୋ ବର୍ଷ ଭୟଙ୍କର ଅନାବୃଷ୍ଟି-ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ସମାଜବ୍ୟବସ୍ଥାର ପତନ ଓ ବୈଦିକ ଯଜ୍ଞଚକ୍ରର ବିଘ୍ନ ହେବ। ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ ଦଶରଥ (ଅଜଙ୍କ ପୁତ୍ର) ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତିରେ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ଦିବ୍ୟ ବାଣ ନେଇ ଶନୈଶ୍ଚରଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରି, ଧର୍ମ ଓ ଜନହିତ ଆଧାରରେ ରୋହିଣୀପଥ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତି। ଶନି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟିର ଉଗ୍ର ପ୍ରଭାବ କହି ବର ଦିଅନ୍ତି; ଦଶରଥ ଚାହାନ୍ତି ଯେ ଶନିବାର ତେଲାଭ୍ୟଙ୍ଗ କରୁଥିବା, ଯଥାଶକ୍ତି ତିଳ ଓ ଲୋହ ଦାନ କରୁଥିବା, ଏବଂ ସେହି ଦିନ ତିଳହୋମ, ସମିଧ ଓ ଚାଉଳଦାଣା ସହ ଶାନ୍ତିକର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକ ଶନିପୀଡ଼ାରୁ ରକ୍ଷିତ ହେଉନ୍ତୁ। ଶେଷରେ ଫଳଶ୍ରୁତି—ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ନିତ୍ୟ ପାଠ/ଶ୍ରବଣ ଶନୈଶ୍ଚରଜନିତ ଦୁଃଖ ନିବାରଣ କରେ।

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । एवं तस्मिन्गते भूपे ह्यजापाले रसातलम् । तत्पुत्रश्चाभवद्राजा मंत्रिभिस्तु पुरस्कृतः

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ରାଜା ଅଜାପାଳ ରସାତଳକୁ ଗଲେ ପରେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହାୟତାରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜା ହେଲେ।

Verse 2

यो नित्यमगमत्स्वर्गे वासवं रमते सदा । शनैश्चरो जितो येन रोहिणीं परिभेदयन्

ସେ ନିତ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ କରୁଥିଲେ; ରୋହିଣୀକୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶନୈଶ୍ଚର (ଶନି) ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜିତାଗଲେ।

Verse 3

गृहे यस्य स्वयं विष्णुर्भूत्वा चैव चतुर्विधः । रावणस्य विनाशार्थं जन्म चक्रे प्रहर्षितः

ଯାହାର ଗୃହରେ ସ୍ୱୟଂ ବିଷ୍ଣୁ ଚତୁର୍ବିଧ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ରାବଣ-ବିନାଶାର୍ଥେ ହର୍ଷପୂର୍ବକ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 4

तेनागत्यात्र सत्क्षेत्रे तोषितो मधुसूदनः । प्रासादं शोभनं कृत्वा ततश्चैव प्रतिष्ठितः

ସେ ଏହି ସତ୍କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସି ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ; ପରେ ଶୋଭନ ପ୍ରାସାଦ ନିର୍ମାଣ କରି ସେଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 5

तस्यापि विश्रुता वापी स्वयं तेन विनिर्मिता । राजवापीति लोकेऽस्मिन्विख्यातिं परमां गता

ସେ ସ୍ୱୟଂ ଏକ ବିଶ୍ରୁତ ବାପୀ (କୁଣ୍ଡ/ପୋଖରୀ) ନିର୍ମାଣ କଲେ; ଏହା ଏହି ଲୋକରେ ‘ରାଜବାପୀ’ ନାମରେ ପରମ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲା।

Verse 6

तस्यां यः कुरुते श्राद्धं संप्राप्ते पञ्चमीदिने । प्रेतपक्षे विशेषेण स नरः स्यात्सतां प्रियः

ସେଠାରେ ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ—ବିଶେଷକରି ପିତୃପକ୍ଷରେ—ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ନର ସତ୍ଜନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଏ।

Verse 7

ऋषय ऊचुः । कथं तेन जितः सौरी रोहिणीशकटं च यत् । भिंदानस्तोषितस्तेन कथं नारायणो वद

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ସେ କିପରି ସୌରୀ (ଶନୈଶ୍ଚର)କୁ ଜିତିଲେ, ଏବଂ ‘ରୋହିଣୀ-ଶକଟ’ କିପରି ଭାଙ୍ଗିଲେ? ତଥା ନାରାୟଣଙ୍କୁ କିପରି ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ? କହନ୍ତୁ।

Verse 8

।सूत उवाच । तस्मिञ्छासति धर्मज्ञे स्वधर्मेण वसुन्धराम् । अतिसौख्यान्वितो लोकः सर्वदैव व्यजायत

ସୂତ କହିଲେ—ସେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଜା ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ, ଲୋକମାନେ ସଦା ଅତିସୁଖସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ନିରନ୍ତର ସମୃଦ୍ଧ ହେଉଥିଲେ।

Verse 9

बहुक्षीरप्रदा गावः सस्यानि गुणवंति च । कामवर्षी च पर्जन्यो यथर्त्तुफलिता द्रुमाः

ଗାଈମାନେ ବହୁତ କ୍ଷୀର ଦେଉଥିଲେ, ଶସ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଗୁଣବତ୍ତାରେ ହେଉଥିଲା; ମେଘ ଇଚ୍ଛାମତେ ବର୍ଷା କରୁଥିଲା ଏବଂ ବୃକ୍ଷମାନେ ଋତୁଯଥା ଫଳ ଦେଉଥିଲେ।

Verse 10

कस्यचित्त्वथ कालस्य दैवज्ञैस्तस्य भूपतेः । कथितं रोहिणीभेदं रविपुत्रः करिष्यति

ତାପରେ ଏକ ସମୟରେ ଦୈବଜ୍ଞମାନେ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—ରବିପୁତ୍ର ଶନୈଶ୍ଚର ‘ରୋହିଣୀଭେଦ’ ନାମକ ଅଶୁଭ ଭଙ୍ଗ ଘଟାଇବ।

Verse 11

तस्यानंतरमेवाशु दुर्भिक्षं संभविष्यति । अनावृष्टिश्च भविता रौद्रा द्वादश वार्षिकी । यया संपत्स्यते सर्वं भूतलं गतमानवम्

ତାହା ପରେ ସହସା ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ହେବ; ବାରୋ ବର୍ଷ ଧରି ରୌଦ୍ର ଅନାବୃଷ୍ଟି ରହିବ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ଭୂତଳ ପୀଡିତ ହୋଇ ମାନବଜୀବନ ନାଶପ୍ରାୟ ହେବ।

Verse 12

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा स राजा कुपितोऽभ्यगात् । शनैश्चरं समुद्दिश्य विमानमधिरुह्य च

ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେ ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ; ଶନୈଶ୍ଚରଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କଲେ।

Verse 13

तस्य तुष्टेन संदत्तं विमानं कामगं पुरा । शक्रेण तत्र संतिष्ठञ्छनैश्चरमुपाद्रवत्

ପୂର୍ବେ ତୁଷ୍ଟ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ତାକୁ କାମଗାମୀ ବିମାନ ଦାନ କରିଥିଲେ। ସେହିଠାରେ ତାହାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ସେ ଶନୈଶ୍ଚରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା।

Verse 14

ततः सूर्यपथं मुक्त्वा ततश्चंद्रस्य पार्थिवः । नक्षत्रसरणिं प्राप्य सज्यं कृत्वा महद्धनुः

ତାପରେ ସେ ରାଜା ସୂର୍ଯ୍ୟପଥକୁ ଛାଡ଼ି, ପୁଣି ଚନ୍ଦ୍ରପଥକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ନକ୍ଷତ୍ରସରଣିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା; ଏବଂ ମହାଧନୁକୁ ସଜ୍ଜ କରି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ରହିଲା।

Verse 15

तत्र बाणं समारोप्य शनैश्चरमुपाद्रवत् । प्रोवाच पुरतः स्थित्वा सूर्यपुत्रमधोमुखम्

ସେଠାରେ ସେ ବାଣ ଚଢ଼ାଇ ଶନୈଶ୍ଚରଙ୍କ ଦିଗକୁ ଧାଇଲା। ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଅଧୋମୁଖ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସେ କହିଲା।

Verse 16

त्यजैनं रोहिणीमार्गं सांप्रतं त्वं शनैश्चर । मद्वाक्यादन्यथाऽहं त्वां नयिष्यामि यमक्षयम्

“ହେ ଶନୈଶ୍ଚର, ଏହି ରୋହିଣୀମାର୍ଗକୁ ଏଇମହୁର୍ତ୍ତେ ତ୍ୟାଗ କର। ମୋ ବଚନର ବିରୋଧ କଲେ ମୁଁ ତୋତେ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।”

Verse 17

एतेन निशिताग्रेग शरेणा नतपर्वणा । दिव्यास्त्रमंत्रयुक्तेन सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

“ଏହି ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ର, ସୁସଂଯୁକ୍ତ (ନତପର୍ବ) ଶରଦ୍ୱାରା—ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ରଯୁକ୍ତ—ମୁଁ ଏହାକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି କହୁଛି।”

Verse 18

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तादृग्रौद्रतमं महत् । मन्दो विस्मयमापन्नस्ततश्चेदमभाषत

ସେହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବଚନ ଶୁଣି ମନ୍ଦ (ଶନୈଶ୍ଚର) ବିସ୍ମିତ ହେଲା, ତାପରେ ଏଭଳି କହିଲା।

Verse 19

कस्त्वं ब्रूहि महाभाग मम मार्गं रुणत्सि यः । अगम्यं केनचिल्लोके सर्वैरपि सुरासुरैः

ହେ ମହାଭାଗ! ତୁମେ କିଏ? କୁହ—ଏହି ଲୋକରେ ଦେବାସୁର ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗମ୍ୟ ମୋର ମାର୍ଗକୁ ତୁମେ କାହିଁକି ରୋକୁଛ?

Verse 20

राजोवाच । अहं दशरथो नाम सूर्यवंशोद्भवो नृपः । अजस्य तनयः प्राप्तः कामं वारयितुं क्रुधा

ରାଜା କହିଲେ—ମୁଁ ଦଶରଥ ନାମର ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶଜ ନୃପ, ଅଜଙ୍କ ପୁତ୍ର। ତୋର ଅଭିପ୍ରାୟ ରୋକିବାକୁ କ୍ରୋଧରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।

Verse 21

मंद उवाच । न त्वया सह संबंधः कश्चिदस्ति महीपते । मम यत्त्वं प्रकोपाढ्यो मन्मार्गं हंतुमिच्छसि

ମନ୍ଦ କହିଲା—ହେ ମହୀପତେ! ତୁମ ସହିତ ମୋର କୌଣସି ସମ୍ବନ୍ଧ ନାହିଁ; ତେବେ କ୍ରୋଧରେ ଭରି ମୋର ମାର୍ଗକୁ କାହିଁକି ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?

Verse 22

राजोवाच । रोहिणीसंभवं त्वं हि शकटं भेदयिष्यसि । सांप्रतं मम दैवज्ञैर्वाक्यमेतदुदाहृतम्

ରାଜା କହିଲେ—ରୋହିଣୀସମ୍ଭବ ସେହି ଶକଟକୁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଭେଦିଦେବ। ଏହି କଥା ଏମାତ୍ରେ ମୋର ଦୈବଜ୍ଞମାନେ ମୋତେ କହିଛନ୍ତି।

Verse 23

तस्मिन्मन्द त्वया भिन्ने न वर्षति शतक्रतुः । एतद्वदति दैवज्ञा ज्योतिःशास्त्रविचक्षणाः

ହେ ମନ୍ଦ! ତୁମେ ଯଦି ସେଇ ଶକଟ/ରଥକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଉ, ତେବେ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ବର୍ଷା ପଠାଇବେ ନାହିଁ। ଜ୍ୟୋତିଷଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଦୈବଜ୍ଞମାନେ ଏହିପରି କହନ୍ତି।

Verse 24

जाते वृष्टिनिरोधेऽथ जायंतेऽन्नानि न क्षितौ । अन्नाभावात्क्षयं यांति ततो भूभितले जनाः

ବର୍ଷା ରୋକାଯାଇଲେ ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ। ଅନ୍ନାଭାବରୁ ଭୂତଳରେ ଲୋକେ କ୍ଷୟ ପାଇ ନଶିଯାନ୍ତି।

Verse 25

जनोच्छेदे ततो जाते अग्निष्टोमादिकाः क्रियाः । न भवंति धरा पृष्ठे ततः स्यादेव संक्षयः

ଲୋକମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଛେଦ ହେଲେ ପୃଥିବୀପୃଷ୍ଠରେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଆଦି କ୍ରିୟାମାନ ହୁଏ ନାହିଁ। ତାହାରୁ ନିଶ୍ଚୟ ଆଉ ଅଧିକ ସଂକ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 26

एतस्मात्कारणाद्रुद्धो मार्गस्ते सूर्यसंभव । रोहिणीं गंतुकामस्य सत्यमेतन्मयोदितम्

ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ସୂର୍ୟସମ୍ଭବ! ରୋହିଣୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ତୁମର ପଥ ରୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି। ମୁଁ କହିଥିବା ଏହା ସତ୍ୟ।

Verse 27

शनिरुवाच । गच्छ पुत्र निजं गेहं ममापि त्वं च रोचसे । तुष्टोऽहं तव वीर्येण न त्वन्येन महीपते

ଶନି କହିଲେ—ପୁତ୍ର, ନିଜ ଘରକୁ ଯାଅ; ତୁମେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ। ହେ ମହୀପତେ! ତୁମର ବୀର୍ୟ-ପରାକ୍ରମରେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଅନ୍ୟ କିଛିରେ ନୁହେଁ।

Verse 28

न केनचित्कृतं कर्म यदेतद्भवता कृतम् । न करिष्यति चैवान्यो देवो वा मानवोऽथ वा

ତୁମେ କରିଥିବା ଏହି କର୍ମ ପରି କର୍ମ କେହି କେବେ କରିନାହାନ୍ତି; ଆଗାମୀରେ ଦେବ ହେଉ କି ମନୁଷ୍ୟ—ଅନ୍ୟ କେହି ମଧ୍ୟ ଏହା କରିବେ ନାହିଁ।

Verse 29

नाहं पश्यामि भूपाल कथंचिदपि तूर्ध्वतः । यतो दृष्टिविनिर्दग्धं भस्मसाज्जायतेऽखिलम्

ହେ ଭୂପାଳ, ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମଧ୍ୟ ଉପରକୁ ଦେଖେନି; କାରଣ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସବୁକିଛି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଏ।

Verse 30

जातमात्रेण बालेन मया पादौ निरीक्षितौ । तातस्य सहसा दग्धौ ततोऽहं वारितोंऽबया

ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ନବଜାତ ଶିଶୁ ଥିଲି, ସେତେବେଳେ ପିତାଙ୍କ ପାଦଦ୍ୱୟକୁ ଦେଖିଲି; ସେଗୁଡ଼ିକ ତୁରନ୍ତ ଦଗ୍ଧ ହେଲା, ତାପରେ ମା ମୋତେ ରୋକିଲେ।

Verse 31

न त्वया पुत्र द्रष्टव्यं किंचिदेव कथंचन । प्रमाणं यदि ते धर्मो मातृवाक्यसमुद्भवः

ହେ ପୁତ୍ର, କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ କିଛି ମଧ୍ୟ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଯଦି ତୁମ ପାଇଁ ଧର୍ମ ମାତୃବାକ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ପ୍ରମାଣ ହୁଏ।

Verse 32

तस्मात्त्वया महत्कर्म कृतमीदृक्सुदुष्करम् । प्रजानां पार्थिवश्रेष्ठ त्यक्त्वा दूराद्भयं मम

ଏହିହେତୁ, ହେ ପାର୍ଥିବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ମୋର ଭୟକୁ ଦୂରେ ତ୍ୟାଗ କରି ତୁମେ ଏପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର ମହତ୍ କର୍ମ ସାଧନ କରିଛ।

Verse 33

तस्मा त्तव कृते नाहं भेदयिष्यामि रोहिणीम् । कथंचिदपि भूपाल युगांतररशतेष्वपि

ଏହେତୁ, ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ରୋହିଣୀଙ୍କୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ପୀଡ଼ା ଦେବି ନାହିଁ—କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ନୁହେଁ, ଲକ୍ଷ ଯୁଗାନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ।

Verse 34

वरं वरय चास्माकं तस्मादद्य भविष्यति । हृतत्स्थितं दुर्लभं भूप सर्वेषामिह देहिनाम्

ମୋ ପାଖରୁ ଏକ ବର ଚାହ; ତେଣୁ ଆଜି ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ହେବ। ହେ ଭୂପାଳ, ଏହି ଲୋକର ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହୃଦୟକୁ ସ୍ଥିର ଓ ଅଚଳ ରଖିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 35

राजोवाच । तव यो वासरे प्राप्ते तैलाभ्यंगं करोति वै । तस्याऽन्यदिवसं यावत्पीडा कार्या न च त्वया

ରାଜା କହିଲେ—ତୁମ ଦିନ ଆସିଲେ ଯେ କେହି ସତ୍ୟସତ୍ୟ ତୈଲାଭ୍ୟଙ୍ଗ କରେ, ତାହାକୁ ପରଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ କୌଣସି ପୀଡ଼ା କରିବ ନାହିଁ।

Verse 36

तिलदानं करोत्येवं लोहदानं च यस्तव । करोति दिवसे शक्त्या यावद्वर्षं त्वया हि सः

ସେହିପରି, ତୁମ ଦିନରେ ଯେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ତିଳଦାନ ଓ ଲୋହଦାନ କରି, ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲୁ ରଖେ—ତାହାକୁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 37

रक्षणीयः सुकृच्छ्रेषु संकटेषु सदैव हि । त्वयि गोचरपीडायां संस्थिते चार्कसंभव

ସେ ଭୟଙ୍କର କଷ୍ଟ ଓ ସଙ୍କଟରେ ସଦା ରକ୍ଷଣୀୟ; ବିଶେଷକରି, ହେ ଅର୍କସମ୍ଭବ, ଯେତେବେଳେ ତୁମ ଗୋଚର-ପୀଡ଼ା ରହିଥାଏ।

Verse 38

यः कुर्याच्छांतिकं सम्यक्तिलहोमं च भक्तितः । वासरे तव संप्राप्ते समिद्भिश्च तथाऽक्षतैः

ତୁମର ଦିନ ଆସିଲେ ଯେ କେହି ଭକ୍ତିରେ ଯଥାବିଧି ଶାନ୍ତିକର୍ମ କରି, ସମିଧା ଓ ଅକ୍ଷତ ସହିତ ତିଳହୋମ କରେ—

Verse 39

तस्य सार्धानि वर्षाणि सप्त कार्या प्रयत्नतः । त्वया रक्षा महाभाग वरं चेन्मम यच्छसि

ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ସାଡେ ସାତ ବର୍ଷ ତୁମେ ପ୍ରୟତ୍ନରେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ହେ ମହାଭାଗ, ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ମୋତେ ଏହି ବର ଦେଉଛ।

Verse 40

सूत उवाच । एवमित्येव संप्रोच्य विरराम ततः परम् । शनैश्चरो महीपालवचनाद्द्विजसत्तमाः

ସୂତ କହିଲେ—‘ଏବମ୍’ ଏତିକି କହି ସେ ପରେ ମୌନ ହେଲେ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ରାଜବଚନାନୁସାରେ ଶନୈଶ୍ଚର ତେଣୁହି କଲେ।

Verse 41

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं सुविस्तरात् । भवद्भिः सूर्यपुत्रस्य राज्ञा दशरथेन हि । संवादं रोहिणीभेदे सञ्जातं समुपस्थिते

ତୁମେ ଯାହାକୁ ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ ମୁଁ କହିଦେଲି—ରୋହିଣୀଭେଦ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପସ୍ଥିତ ହେବାବେଳେ ସୂର୍ୟପୁତ୍ର ଶନୈଶ୍ଚର ଓ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେ ସମ୍ବାଦ ହୋଇଥିଲା।

Verse 42

यश्चैतत्पठते नित्यं शृणुयाद्यो विशेषतः । शनैश्चरकृता पीडा तस्य नाशं प्रगच्छति

ଯେ ଏହାକୁ ନିତ୍ୟ ପଢ଼େ, କିମ୍ବା ବିଶେଷତଃ ଯେ ଏହାକୁ ଶୁଣେ—ତାହାର ଶନୈଶ୍ଚରକୃତ ପୀଡା ନାଶ ପାଏ।