Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 95

Devanagari script

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽजापालेश्वरीमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चनवतितमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe śrīhāṭakeśvarakṣetramāhātmye'jāpāleśvarīmāhātmyavarṇanaṃnāma pañcanavatitamo'dhyāyaḥ

Translation

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ଶ୍ରୀହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟାନ୍ତର୍ଗତ ‘ଅଜାପାଲେଶ୍ୱରୀମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ପଞ୍ଚନବତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Word by Word

• इति: thus / end of quotation
• इति: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-समाप्तिसूचक (quotative/closure particle)

• श्रीस्कान्दे: in the Śrī Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कान्दे: Adhikaraṇa (Locative: in the Śrī Skanda...)
• Type: Noun
• Root: श्री+स्कान्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कर्मधारय-समास (श्रीमान् स्कान्दः)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikaraṇa (Locative)
• Type: Noun
• Root: महापुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कर्मधारय-समास (महत् च तत् पुराणम्)

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the (collection) of eighty-one thousand (verses)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Viśeṣaṇa (Qualifier of संहितायाम्)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति+साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; द्विगु-समास (एकाशीतिः सहस्राणि यस्याः)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikaraṇa (Locative)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• षष्ठे: in the sixth
• षष्ठे: Viśeṣaṇa (Qualifier of नागरखण्डे)
• Type: Adjective
• Root: षष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (ordinal)

• नागरखण्डे: in the Nāgara-khaṇḍa
• नागरखण्डे: Adhikaraṇa (Locative)
• Type: Noun
• Root: नागरखण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुष-समास (नागरस्य खण्डः)

• श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये: in the Māhātmya of the Śrī Hāṭakeśvara-kṣetra
• श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikaraṇa (Locative)
• Type: Noun
• Root: श्री+हाटकेश्वर+क्षेत्र+माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष-समास (हाटकेश्वरस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यम्)

• अजापालेश्वरीमाहात्म्यवर्णनम्: the description of the glory of Ajāpāleśvarī
• अजापालेश्वरीमाहात्म्यवर्णनम्: Karta (Title-noun)
• Type: Noun
• Root: अजापालेश्वरी+माहात्म्य+वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समास (अजापालेश्वर्याः माहात्म्यस्य वर्णनम्)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Naming marker)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः शीर्षकनिर्देशक (indeclinable: 'named/called')

• पञ्चनवतितमः: ninety-fifth
• पञ्चनवतितमः: Viśeṣaṇa (Qualifier of अध्यायः)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चनवति+तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्रमवाचक; द्विगु-आधारित संख्या-समास (पञ्चनवतिः) + तम-प्रत्यय

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject of colophon statement)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Colophon / Editorial closure (not a dialogue speaker)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śrī Hāṭakeśvara-kṣetra (Ajāpāleśvarī-māhātmya adhyāya-samāpti)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and other ṛṣis at Naimiṣāraṇya (standard frame, implied)

Visual Art Cues

Scene: A manuscript colophon scene: palm-leaf/folio with ornate script; a reciter (paurāṇika) concluding the chapter before an audience of pilgrims.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Nāgara Khaṇḍa
• Śrīhāṭakeśvara-kṣetra
• Ajāpāleśvarī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

As a colophon, it seals the tīrtha narrative, emphasizing the authority and completeness of the māhātmya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śrīhāṭakeśvara-kṣetra and the Ajāpāleśvarī tradition within it.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is a textual closing statement (iti-vākya).