Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

तस्य पुत्रः सुविख्यातः सुवर्चा इति विश्रुतः । एको बभूव वृद्धत्वे कथंचिद्द्विजसत्तमाः

Transliteration

tasya putraḥ suvikhyātaḥ suvarcā iti viśrutaḥ | eko babhūva vṛddhatve kathaṃciddvijasattamāḥ

Translation

ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ‘ସୁବର୍ଚ୍ଚା’ ନାମରେ ଅତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; ରାଜା ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ କିପରି ଯେ ସେ ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର ହେଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମମାନେ।

Word by Word

• तस्य: of him/of that (king)
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी; एकवचन

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• सुविख्यातः: very famous
• सुविख्यातः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग) + वि + ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुल्लिङ्ग; प्रथमा; एकवचन (well-renowned)

• सुवर्चाः: Suvarcā (name)
• सुवर्चाः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुवर्चस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा; एकवचन (नाम)

• इति: thus/‘called’
• इति: Sambandha (Marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण-चिह्न (quotative particle)

• विश्रुतः: was renowned
• विश्रुतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + श्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुल्लिङ्ग; प्रथमा; एकवचन (well-known)

• एकः: alone/only one
• एकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा; एकवचन (qualifying पुत्रः)

• बभूव: became/was
• बभूव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट् (perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• वृद्धत्वे: in old age
• वृद्धत्वे: Adhikarana (State/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वृद्धत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन

• कथंचित्: somehow
• कथंचित्: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: कथंचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/अनिश्चितता (somehow/by some means)

• द्विजसत्तमाः: O best of the twice-born
• द्विजसत्तमाः: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुष-समास (श्रेष्ठा द्विजाः); पुल्लिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; सम्बोधनार्थे (address)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gomukha (contextual)

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: ṛṣayaḥ

Visual Art Cues

Scene: An aged king and queen receive or behold their famed son Suvarcā—an only child—suggesting a hard-won boon; sages narrate the rarity and renown of the birth.

Characters & Entities

• Ambarīṣa
• Suvarcā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic tīrtha narratives often root sacred geography in human lineage and life-events, showing how personal destiny intersects with holy places.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same setting of Ambarīṣa’s story that culminates in the Gomukha-tīrtha māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it provides background for the tīrtha’s origin account.