Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 31

Devanagari script

तस्यैवं ध्यायमानस्य तृतीयनयनात्ततः । श्वेतांबरधरा शुभ्रा निर्गता कन्यका शुभा

Transliteration

tasyaivaṃ dhyāyamānasya tṛtīyanayanāttataḥ | śvetāṃbaradharā śubhrā nirgatā kanyakā śubhā

Translation

ସେ ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ତୃତୀୟ ନୟନରୁ ଶ୍ୱେତବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ, ଶୁଭ୍ର ଓ ପବିତ୍ର ଏକ ମଙ୍ଗଳ କନ୍ୟା ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति, एकवचन (Genitive singular)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण

• ध्यायमानस्य: of (him) meditating
• ध्यायमानस्य: Sambandha (Genitive absolute-like relation/सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: ध्यै (धातु) + शानच् (वर्तमानकृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शानच्), आत्मनेपदी; पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति, एकवचन (Genitive singular: “while meditating”)

• तृतीयनयनात्: from the third eye
• तृतीयनयनात्: Apādāna (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक) + नयन (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय समास (तृतीयं नयनम्); नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति, एकवचन (Ablative singular: from the third eye)

• ततः: then, thereupon
• ततः: Kāla-adhikaraṇa (Temporal adverb/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनन्तरवाचक (thereupon)

• श्वेताम्बरधरा: wearing white garments
• श्वेताम्बरधरा: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier of kanyakā/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्वेत (प्रातिपदिक) + अम्बर (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (श्वेतम् अम्बरं धारयति इति); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• शुभ्रा: bright, pure
• शुभ्रा: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• निर्गता: came forth
• निर्गता: Kriyā (Predicative participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: निर् + गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (having come out)

• कन्यका: a maiden
• कन्यका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्यका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)

• शुभा: auspicious
• शुभा: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कन्यकायाः विशेषण

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Frame listener(s) of the tīrtha-māhātmya

Visual Art Cues

Scene: From Śiva’s forehead (third eye) emerges a radiant maiden in white garments, luminous and auspicious, appearing as a personified power born of meditation.

Characters & Entities

• Third eye (tṛtīya-nayana)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Deep meditation can culminate in divine revelation; purity and auspiciousness arise from concentrated inner worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The episode occurs within Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya and connects to Hāṭakeśvara-kṣetra and the Pādukā-sthāna described immediately after.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite is prescribed here; the verse sets the scene for later mantras and pūjā-vidhi taught to the maiden.