Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

तस्माद्ब्रह्मादयो देवाः सोमं प्राप्य क्रमाद्द्विजाः । तृप्तिं यांति परां हृष्टा यतस्तस्माद्वरोऽत्र सः

Transliteration

tasmādbrahmādayo devāḥ somaṃ prāpya kramāddvijāḥ | tṛptiṃ yāṃti parāṃ hṛṣṭā yatastasmādvaro'tra saḥ

Translation

ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବଗଣ କ୍ରମେ ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ପରମ ତୃପ୍ତିକୁ ପହଞ୍ଚି ହର୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି; ତେଣୁ ଏଠାରେ ସେ ମହାବର ଅଟନ୍ତି।

Word by Word

• तस्मात्: therefore; from that (reason)
• तस्मात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तस्मात् इति सर्वनाम-रूपं; पञ्चमी-एकवचन (Ablative singular) अर्थे अव्ययीभावेन—‘तस्मात्/अतः’ (causal adverb)

• ब्रह्मादयः: Brahmā and others
• ब्रह्मादयः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘ब्रह्मा-आदयः’ = ब्रह्मा च अन्ये च (Brahmā and others)

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• सोमम्: Soma
• सोमम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: Kriyāviśeṣaṇa (Converb; prior action)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; ‘having obtained/reached’

• क्रमात्: in due order; gradually
• क्रमात्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया/पञ्चमी-एकवचन-रूपेण अव्ययवत् प्रयोगः; ‘क्रमात्’ = क्रमशः (adverb)

• द्विजाः: the twice-born (Brahmins)
• द्विजाः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• तृप्तिम्: satisfaction
• तृप्तिम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तृप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• यान्ति: go/attain
• यान्ति: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन

• पराम्: supreme; great
• पराम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तृप्तिम् इति विशेषणम्

• हृष्टाः: delighted
• हृष्टाः: Karta-viśeṣaṇa (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: हृष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तृ-विशेषणम्

• यतः: because; since
• यतः: Hetu (Cause marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (relative adverb) ‘यतः’ = यस्मात् कारणात् (because/whence)

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu/Upasaṃhāra (Conclusion marker)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (correlative adverb) ‘तस्मात्’ = अतः (therefore)

• वरः: excellent; best
• वरः: Karta/Pratijñā (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of place)

• सः: he/that (Soma)
• सः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Soma-tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas (dvijāḥ)

Visual Art Cues

Scene: A radiant Soma presides over a sanctified tīrtha; Brahmā and other devas arrive in orderly procession, receive Soma’s grace, and become visibly satisfied and joyous; the landscape glows with cool lunar light.

Characters & Entities

• Brahmā
• Devas
• Soma
• Dvijas (brāhmaṇas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Approaching Soma brings deep fulfillment; sacred places are praised because they mediate divine nourishment and joy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The locale of Soma’s presence/āyatana in this Nāgarakhaṇḍa tīrtha-region, praised as a special boon to the worlds.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; it emphasizes the spiritual ‘phala’ (benefit) of attaining/approaching Soma.