Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

। श्रीगरुड उवाच । ममास्ति दयितं मित्रं ब्राह्मणो भृगुवंशजः । तस्यास्ति माधवीनाम कन्या कमललोचना

Transliteration

| śrīgaruḍa uvāca | mamāsti dayitaṃ mitraṃ brāhmaṇo bhṛguvaṃśajaḥ | tasyāsti mādhavīnāma kanyā kamalalocanā

Translation

ଶ୍ରୀଗରୁଡ କହିଲେ: ମୋର ଏକ ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର ଅଛି—ଭୃଗୁବଂଶଜ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ। ତାଙ୍କର ‘ମାଧବୀ’ ନାମକ କମଳନୟନା କନ୍ୟା ଅଛି।

Word by Word

• श्री-गरुडः: Garuḍa (honored)
• श्री-गरुडः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + गरुड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारय-समास (श्रीमान् गरुडः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन (1st person pronoun)

• अस्ति: there is
• अस्ति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन

• दयितम्: beloved
• दयितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दयित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (to मित्रम्)

• मित्रम्: friend
• मित्रम्: Karta (Subject of अस्ति/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• ब्राह्मणः: a brāhmaṇa
• ब्राह्मणः: Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; apposition to मित्रम् (predicate nominative)

• भृगु-वंश-जः: born in the Bhṛgu lineage
• भृगु-वंश-जः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भृगु (प्रातिपदिक) + वंश (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (भृगुवंशात् जातः) विशेषण (to ब्राह्मणः)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• अस्ति: there is
• अस्ति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• माधवी-नाम: named Mādhavī
• माधवी-नाम: Visheshana (Name qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: माधवी (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नाम-प्रयोगः (indeclinable 'named'), तत्पुरुष-समास (माधवी इति नाम)

• कन्या: a daughter
• कन्या: Karta (Subject of अस्ति/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कमल-लोचना: lotus-eyed
• कमल-लोचना: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कमल (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि-समास (कमलवत् लोचने यस्याः) विशेषण (to कन्या)

Speaker

Garuḍa

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Viṣṇu

Visual Art Cues

Scene: Garuḍa narrates: a Bhṛgu-line brāhmaṇa friend with a lotus-eyed daughter named Mādhavī; the scene suggests a serene āśrama/home with the maiden depicted modestly, embodying auspiciousness.

Characters & Entities

• Garuḍa
• Brāhmaṇa
• Bhṛgu
• Mādhavī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas honor lineage, virtue, and dharmic social bonds; friendship and responsibility motivate righteous action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is named in this verse; it introduces characters for the ensuing episode.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is narrative introduction.