Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

सूत उवाच । नास्माकं विभ्रमो जातो युष्माकं तु द्विजोत्तमाः । परं यत्कारणं कृत्स्नं तद्ब्रवीमि निबोध्यताम्

Transliteration

sūta uvāca | nāsmākaṃ vibhramo jāto yuṣmākaṃ tu dvijottamāḥ | paraṃ yatkāraṇaṃ kṛtsnaṃ tadbravīmi nibodhyatām

Translation

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ମୋ ପାଖରେ କୌଣସି ଭ୍ରମ ହୋଇନାହିଁ; ସନ୍ଦେହ ତ ତୁମମାନଙ୍କ ମନେ ଉଠିଛି। ତାହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଯଥାର୍ଥ କାରଣ ମୁଁ କହୁଛି—ଶୁଣି ବୁଝ।

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Case 1), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation)

• अस्माकम्: of us/our
• अस्माकम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Case 6), बहुवचन (Plural)

• विभ्रमः: confusion
• विभ्रमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विभ्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Case 1), एकवचन (Singular)

• जातः: has arisen
• जातः: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: जन् (धातु) → जात (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), प्रथमा (Case 1), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग

• युष्माकम्: of you (pl.)/your
• युष्माकम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Case 6), बहुवचन (Plural)

• तु: but
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक अव्यय (but/however)

• द्विज-उत्तमाः: O best of Brahmins
• द्विज-उत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Case 8), बहुवचन (Plural); कर्मधारय (उत्तमा द्विजाः)

• परम्: rather/only
• परम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणरूपेण (adverb: rather/only)

• यत्: which/that
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Case 1/2), एकवचन (Singular); सम्बन्धसूचक

• कारणम्: reason/cause
• कारणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Case 1/2), एकवचन (Singular)

• कृत्स्नम्: entire/complete
• कृत्स्नम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत्स्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Case 1/2), एकवचन (Singular)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Case 2), एकवचन (Singular)

• ब्रवीमि: I tell
• ब्रवीमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• निबोध्यताम्: let it be understood
• निबोध्यताम्: Kriya (Injunctive/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि- बुध् (धातु) → निबोध्य (कृदन्त)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive): ‘let it be understood’

Speaker

Sūta

Skanda Dialogue

Listener: dvijottamas (assembled brāhmaṇas/ṛṣis)

Visual Art Cues

Scene: Sūta, composed and confident, raises a hand in assurance while addressing the assembled brāhmaṇas, promising a complete explanation of the cause behind the tradition.

Characters & Entities

• Sūta
• Ṛṣis (dvijottamāḥ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic teaching proceeds by resolving doubts through authoritative explanation and attentive listening.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it introduces an explanatory section about the previously mentioned sacred locations and events.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an invitation to hear the complete explanation.