Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

इष्ट्वा च विबुधाः सर्वे दत्त्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् । जग्मुस्त्रिविष्टपं हृष्टा लब्ध्वा तत्स्थानजं फलम्

Transliteration

iṣṭvā ca vibudhāḥ sarve dattvā tebhyaśca dakṣiṇām | jagmustriviṣṭapaṃ hṛṣṭā labdhvā tatsthānajaṃ phalam

Translation

ପୂଜା-ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପନ୍ନ କରି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ସେହି ସ୍ଥାନଜନ୍ୟ ଫଳ ଲାଭ କରି ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ)କୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Word by Word

• इष्ट्वा: having performed sacrifice
• इष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: यज् (धातु) → इष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund); having sacrificed/worshipped

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक-अव्यय; conjunction

• विबुधाः: the gods/wise beings
• विबुधाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विबुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; nominative plural (m.)

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; adjective agreeing with विबुधाः

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund); having given

• तेभ्यः: to them
• तेभ्यः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी/पञ्चमी-विभक्ति, बहुवचन; here dative plural; to them

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक-अव्यय; conjunction

• दक्षिणाम्: fee/gift (to priests)
• दक्षिणाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दक्षिणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular (f.)

• जग्मुः: they went
• जग्मुः: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; they went

• त्रिविष्टपम्: Triviṣṭapa (heaven)
• त्रिविष्टपम्: Karma (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिविष्टप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular (m.)

• हृष्टाः: delighted
• हृष्टाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (प्रातिपदिक; PPP from हृष् धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; agreeing with विबुधाः

• लब्ध्वा: having obtained
• लब्ध्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: लभ् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund); having obtained

• तत्-स्थान-जम्: born of/produced by that place
• तत्-स्थान-जम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (तस्मिन् स्थाने जातम्) adjective agreeing with फलम्; accusative singular (n.)

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular (n.)

Speaker

Sūta (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahāsena-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: After completing rites, devas offer dakṣiṇā to brāhmaṇas; their faces brighten; then they ascend toward Triviṣṭapa, carrying the subtle radiance of the kṣetra’s fruit.

Characters & Entities

• Vibudhas (Devas)
• dakṣiṇā (ritual fee)
• Triviṣṭapa (heaven)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Merit is perfected by completeness—worship joined with proper dakṣiṇā yields ‘place-born’ spiritual fruit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Chapter 75 kṣetra whose ‘tat-sthānaja phala’ is so potent that even the gods rejoice after worship there.

What ritualistic prescription is mentioned?

Give dakṣiṇā to the officiants after the rite; this completes the yajña and secures its fruit.