Adhyaya 75
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 75

Adhyaya 75

ସୂତ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ପୁଣ୍ୟଇତିହାସ କହନ୍ତି—ରୁଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏକ ଅନୁତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ର ଦାନ କଲେ, ସେଠାରେ ‘ହାଟକେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲା। ପରେ କଳିଯୁଗର ଦୋଷରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଶମ୍ଭୁ ସେ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଷଣ୍ମୁଖ (ସ୍କନ୍ଦ/କାର୍ତ୍ତିକେୟ)ଙ୍କ ହସ୍ତେ ଅର୍ପଣ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଓ ପିତୃଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଗାଙ୍ଗେୟ (କାର୍ତ୍ତିକେୟ) ସେଠାରେ ନିବାସ କଲେ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ କୃତ୍ତିକା-ଯୋଗ ସମୟରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ଅନେକ ଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ ଏବଂ ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ—ଏହି କାଳବିଧି କୁହାଯାଇଛି। ପରେ ମହାସେନଙ୍କ ଭବ୍ୟ ପ୍ରାସାଦ/ମନ୍ଦିର ଉଚ୍ଚ ଓ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏହା ଶୁଣି ଦେବତାମାନେ କୌତୁହଳରେ ଆସି ପବିତ୍ର ନଗରୀକୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଯଜ୍ଞ କରି ଯଥାବିଧି ଦକ୍ଷିଣା ଦେଲେ। ସେ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳ ‘ଦେବଯଜନ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା; ସେଠାରେ ଠିକ୍ ଭାବେ କରାଯାଇଥିବା ଗୋଟିଏ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଅନ୍ୟତ୍ର ଶତ ଯଜ୍ଞର ସମାନ—ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଘୋଷିତ।

Shlokas

Verse 1

। सूत उवाच । पुरा कल्पे भगवता एतत्क्षेत्रमनुत्तमम् । रुद्रेण ब्रह्मणे दत्तं तुष्टेन द्विजसत्तमाः

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏହି ଅନୁତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥିଲେ।

Verse 2

यदा तु स्थापितं लिंगं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । देवैः प्रीतेन रुद्रेण प्रदत्तं ब्रह्मणे पुनः

ଯେତେବେଳେ ହାଟକେଶ୍ୱର ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ ରୁଦ୍ର ତାହାକୁ ପୁନର୍ବାର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 3

एतत्क्षेत्रं तदा दत्तं शंभुना षण्मुखस्य ह । रक्षणार्थं हि विप्राणां कलिकालादिदोषतः

ତେବେ ଶମ୍ଭୁ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ—କଳିକାଳାଦି ଦୋଷରୁ ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାର୍ଥେ।

Verse 4

ब्रह्मणा प्रार्थितेनेदं स्वयमादिममुत्तमम् । पित्रादिष्टस्तु गांगेयस्तत्र वासमथाकरोत्

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଏହି ଆଦି ଓ ଉତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ର ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲା; ପରେ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଗାଙ୍ଗେୟ ସେଠାରେ ନିବାସ କଲେ।

Verse 5

कार्तिक्यां कृत्तिकायोगे यः कुर्यात्स्वामिदर्शनम् । सप्तजन्म भवेद्विप्रो धनाढ्यो वेदपारगः

କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ କୃତ୍ତିକା-ଯୋଗ ସମୟରେ ଯେ ଏଠାରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଧନୀ ଓ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ହୁଏ।

Verse 6

महासेनस्य देवस्य प्रासादं सुमनोहरम् । उच्चैः स्थितं सर्वलोके पातुकाममिवांबरम्

ଦେବ ମହାସେନଙ୍କ ସୁମନୋହର ପ୍ରାସାଦ-ମନ୍ଦିର ଉଚ୍ଚରେ ଅବସ୍ଥିତ; ଯେନେ ଆକାଶ ପରି ସମଗ୍ର ଲୋକକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 7

तच्छ्रुत्वा विबुधाः सर्वे कौतुकादेत्य सत्वरम् । वीक्षांचक्रुस्ततो गत्वा दृष्ट्वा मेध्यतमं पुरम्

ଏହା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ କୌତୁହଳରେ ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଆସିଲେ; ଭିତରକୁ ଯାଇ ସେହି ସର୍ବାଧିକ ପବିତ୍ର ପୁଣ୍ୟନଗରକୁ ଦେଖି ସମ୍ୟକ୍ ନିରୀକ୍ଷଣ କଲେ।

Verse 8

प्रासादस्योत्तरे देशे प्राच्ये देशे तथा द्विजाः । यज्ञक्रियासमारंभांश्चकुर्विप्रैर्यथोदितान्

ପ୍ରାସାଦର ଉତ୍ତର ଭାଗରେ ଏବଂ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ବିଧାନାନୁସାରେ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାର ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 9

इष्ट्वा च विबुधाः सर्वे दत्त्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् । जग्मुस्त्रिविष्टपं हृष्टा लब्ध्वा तत्स्थानजं फलम्

ପୂଜା-ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପନ୍ନ କରି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ସେହି ସ୍ଥାନଜନ୍ୟ ଫଳ ଲାଭ କରି ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ (ସ୍ୱର୍ଗ)କୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 10

ततस्तु देवयजनंनाम तस्य बभूव ह । यदन्यत्र शतं कृत्वा क्रतूनां फलमाप्नुयात् । तदत्रैकेन लभते क्रतुना दक्षिणावता

ତେଣୁ ସେ ସ୍ଥାନ ‘ଦେବଯଜନ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଅନ୍ୟତ୍ର ଶତ ଯଜ୍ଞ କଲେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ଏଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଦକ୍ଷିଣାସହିତ ଏକମାତ୍ର ଯଜ୍ଞରେ ସେହି ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।