Adhyaya 70

Verse 1

। सूत उवाच । तथान्यापि च तत्रास्ति शक्तिः पापप्रणाशिनी । कार्तिकेयेन निर्मुक्ता हत्वा वै तारकं रणे

ସୂତ କହିଲେ—ସେଠାରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ପାପନାଶିନୀ ଶକ୍ତି (ବର୍ଛା) ମଧ୍ୟ ଅଛି; କାର୍ତ୍ତିକେୟ ରଣରେ ତାରକକୁ ବଧ କରି ତାହାକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।

Verse 2

तथास्ति सुमहत्कुण्डं स्वच्छोदकसमावृतम् । तेनैव निर्मितं तत्र यः स्नात्वा तां प्रपूजयेत् । स पापान्मुच्यते सद्य आजन्ममरणांति कात्

ସେହିପରି ସେଠାରେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଅତି ବିଶାଳ କୁଣ୍ଡ ଅଛି, ଯାହା ସେଇ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି। ଯେ ତାହାରେ ସ୍ନାନ କରି ସେହି ଶକ୍ତି (ବର୍ଛା)କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଜନ୍ମରୁ ମୃତ୍ୟୁସନ୍ନିକଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । कस्मिन्काले विनिर्मुक्ता सा शक्तिस्तेन नो वद । किमर्थं स्वामिना तत्र किंप्रभावा वद स्वयम्

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ସେ ଶକ୍ତି (ଭାଲ) କେଉଁ ସମୟରେ ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହେଲା? ଆମକୁ କୁହ। ତାହାର ସ୍ୱାମୀ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେଠାରେ ରଖିଲେ, ଏବଂ ତାହାର ପ୍ରଭାବ କ’ଣ—ତୁମେ ନିଜେ କୁହ।

Verse 4

सूत उवाच । पुरासीत्तारकोनाम दानवोऽतिबलान्वितः । हिरण्याक्षस्य दायादस्त्रैलोक्यस्य भयावहः

ସୂତ କହିଲେ—ପୁରାକାଳରେ ତାରକ ନାମର ଏକ ଦାନବ ଥିଲା, ଅତ୍ୟଧିକ ବଳଶାଳୀ। ସେ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷର ବଂଶଜ ଥିଲା ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକ ପାଇଁ ଭୟାବହ ହୋଇଉଠିଲା।

Verse 5

स ज्ञात्वा जनकं ध्वस्तं विष्णुना प्रभविष्णुना । तपस्तेपे ततस्तीव्रं गोकर्णं प्राप्य पर्वतम्

ପ୍ରଭବିଷ୍ଣୁ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ପିତାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ସେ ଗୋକର୍ଣ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କଲା।

Verse 6

यावद्वर्षसहस्रांतं शीर्णपर्णा शनः स्थितः । ध्यायमानो महादेवं कायेन मनसा गिरा

ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସେଠାରେ ରହିଲା; ଧୀରେ ଧୀରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ, ଦେହ-ମନ-ବାଣୀଦ୍ୱାରା ମହାଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲା।

Verse 7

वरुपूजोपहारैश्च नैवेद्यैर्विविधैस्ततः । ततो वर्षसहस्रांते स दैत्यो दुःखसंयुतः

ସେଠାରେ ସେ ବରପୂଜାର ଉପହାର ଓ ବିଭିନ୍ନ ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି ପୂଜା କଲା; ତଥାପି ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷେ ସେ ଦୈତ୍ୟ ଦୁଃଖସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ରହିଲା।

Verse 8

ज्ञात्वा रुद्रमसंतुष्टं ततो रौद्रं तपोऽकरोत् । विनिष्कृत्त्यात्ममांसानि जुहोतिस्म हुताशने

ରୁଦ୍ର ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ନୁହନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି ସେ ପରେ ଘୋର ରୌଦ୍ର ତପ କଲା। ନିଜ ଦେହର ମାଂସଖଣ୍ଡ କାଟି ହୁତାଶନ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଲା।

Verse 9

ततस्तुष्टो महादेवो वृषारूढ उमापतिः । सर्वैरेव गणैः सार्धं तस्य संदर्शनं ययौ

ତାପରେ ବୃଷାରୂଢ ଉମାପତି ମହାଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଗଣଙ୍କ ସହିତ ତାହାକୁ ଦର୍ଶନ ଦେବାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 10

तत्र प्रोवाच संहृष्टस्तारनादेन नादयन् । दिशः सर्वा महादेवो हर्ष गद्गदया गिरा

ସେଠାରେ ମହାଦେବ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ତାରନାଦ ପରି ଗର୍ଜନ କରି କହିଲେ; ହର୍ଷରେ ଗଦ୍ଗଦ ତାଙ୍କ ବାଣୀ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଭରିଦେଲା।

Verse 11

भोभोस्तारक तुष्टोऽस्मि साहसं मेदृशं कुरु । प्रार्थयस्व मनोऽभीष्टं येन ते प्रददाम्यहम्

“ହେ ହେ ତାରକ! ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୋର ସାହସୀ ପ୍ରାର୍ଥନା କହ। ତୋର ମନର ଅଭୀଷ୍ଟ ଯାହା, ତାହା ମାଗ—ମୁଁ ତୋତେ ଦେବି।”

Verse 12

तारक उवाच । अजेयः सर्वदेवानां त्वत्प्रसादादहं विभो । यथा भवामि संग्रामे त्वां विहाय तथा कुरु

ତାରକ କହିଲା—“ହେ ବିଭୋ! ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜେୟ ହେଉ। ଯୁଦ୍ଧରେ କେବଳ ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୋର ଅଜେୟତା ଅଟୁଟ ରହୁ—ଏମିତି ବର ଦିଅନ୍ତୁ।”}]}

Verse 13

भगवानुवाच । मत्प्रसादादसंदिग्धं सर्वमेतद्भविष्यति । त्वया यत्प्रार्थितं दैत्य त्वमेको बलवानिह

ଭଗବାନ କହିଲେ—ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ଏ ସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ। ହେ ଦୈତ୍ୟ, ତୁମେ ଯାହା ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଛ, ତାହା ଅବଶ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ; ଏଠାରେ ତୁମେ ଏକା ଅତିବଳବାନ ହେବ।

Verse 14

एवमुक्त्वा महादेवः स्वमेव भवनं गतः । तारकश्चापि संहृष्टस्तथैवनिज मन्दिरम्

ଏପରି କହି ମହାଦେବ ନିଜ ଧାମକୁ ଗଲେ। ତାରକ ମଧ୍ୟ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସେହିପରି ନିଜ ମନ୍ଦିର-ପ୍ରାସାଦକୁ ଫେରିଗଲା।

Verse 15

ततो दानवसैन्येन महता परिवारितः । गतः शक्रपुरीं योद्धुं विख्याताममरावतीम्

ତାପରେ ବିଶାଳ ଦାନବସେନାରେ ପରିବୃତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଶକ୍ରପୁରୀ—ଲୋକବିଖ୍ୟାତ ଅମରାବତୀ—ଦିଗକୁ ଗଲା।

Verse 16

अथाभवन्महायुद्धं देवानां दानवैः सह । यावद्वर्षसहस्रांते मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्

ତାପରେ ଦେବମାନେ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ହଜାର ବର୍ଷର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହା ଚାଲିଲା—ମୃତ୍ୟୁ-ସଂହାର କରି—ତାପରେ ସେମାନେ ପଛକୁ ହଟି ଫେରିଗଲେ।

Verse 17

तत्राभवत्क्षयो नित्यं देवानां रणमूर्धनि । विजयो दानवानां च प्रसादाच्छूलपा णिनः

ସେଠାରେ ରଣମୁଖରେ ଦେବମାନଙ୍କର ନିତ୍ୟ କ୍ଷୟ ହେଲା; ଏବଂ ଶୂଳପାଣି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ହିଁ ବିଜୟ ମିଳିଲା।

Verse 18

ततश्चक्रुरुपायांस्ते विजयाय दिवौकसः । वर्माणि सुविचित्राणि यन्त्राणि परिखास्तथा

ତେବେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଦେବମାନେ ବିଜୟ ପାଇଁ ଉପାୟ ରଚିଲେ—ଅତିବିଚିତ୍ର କବଚ, ଯୁଦ୍ଧ-ଯନ୍ତ୍ର ଏବଂ ରକ୍ଷାର୍ଥ ପରିଖାମାନେ ମଧ୍ୟ କଲେ।

Verse 19

अन्यान्यपि शरीरस्य रक्षणार्थं प्रयत्नतः । तथैव योधमुख्यानां विशेषाद्द्विजसत्तमाः

ଶରୀରର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେମାନେ ପ୍ରୟାସପୂର୍ବକ ଆହୁରି ଅନେକ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ—ବିଶେଷକରି ଅଗ୍ରଣୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।

Verse 20

ससृजुस्ते सुराधीशा दानवेभ्यो दिवानिशम्

ସେ ସୁରାଧୀଶମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଦିନରାତି ନିଜ ବଳ ଓ ଶସ୍ତ୍ରମାନେ ପ୍ରେରଣ କଲେ।

Verse 21

मुद्गरा भिंडिपालाश्च शतघ्न्योऽथ वरेषवः । प्रासाः कुन्ताश्च भल्लाश्च तस्मिन्काले विनिर्मिताः । विशेषाहवसंबन्धव्यूहानां प्रक्रियाश्च याः

ସେହି ସମୟରେ ମୁଦ୍ଗର, ଭିଣ୍ଡିପାଳ, ଶତଘ୍ନୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ; ଏବଂ ପ୍ରାସ, କୁନ୍ତ, ଭଲ୍ଲ ଆଦି ନିର୍ମିତ ହେଲା—ବିଶେଷ ଯୁଦ୍ଧପ୍ରକାର ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟୂହରଚନାର ପ୍ରକ୍ରିୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲା।

Verse 22

तथान्यानि विचित्राणि कूटयुद्धान्यनेकशः । भीषिकाः कुहकाश्चैव शक्रजालानि कृत्स्नशः

ଏହିପରି ଅନେକ ବିଚିତ୍ର କୂଟଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ରଚିତ ହେଲା—ଭୟଙ୍କର ଉପକରଣ, ଛଳମୟ ଯନ୍ତ୍ର ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ରଜାଳସଦୃଶ ମାୟାଜାଳମାନେ।

Verse 23

न च ते विजयं प्रापुस्तथापि द्विजसत्तमाः । दानवेभ्यो महायुद्धे प्रहारैर्जर्जरीकृताः

ତଥାପି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ବିଜୟ ପାଇଲେ ନାହିଁ; ସେଇ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ପ୍ରହାରରେ ସେମାନେ ଚୁର୍ଣ୍ଣବିଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

Verse 24

अथ प्राह सहस्राक्षो भयत्रस्तो बृहस्पतिम् । दिनेदिने वयं दैत्यैर्विजयामो द्विजोत्तम

ତେବେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର) ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଦିନକୁ ଦିନ ଆମେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଉଛୁ।”

Verse 25

यथायथा रणार्थाय सदुपायान्करोम्यहम् । तथातथा पराभूतिर्जायते मे महाहवे

ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ମୁଁ ଯେତେ ଯେତେ ଉତ୍ତମ ଉପାୟ କରେ, ସେତେ ସେତେ ଏହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ପାଇଁ ପୁନଃପୁନଃ ପରାଜୟ ହିଁ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।

Verse 26

तदुपायं सुराचार्य स्वबुद्ध्या त्वं प्रचिन्तय । येन मे स्याज्जयो युद्धे तव कीर्तिरनिन्दिता ०

ଏହେତୁ, ହେ ସୁରାଚାର୍ଯ୍ୟ, ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ସେଇ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କର; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋର ବିଜୟ ହେବ ଏବଂ ତୁମ କୀର୍ତ୍ତି ନିନ୍ଦାହୀନ ରହିବ।

Verse 27

सूत उवाच । ततो बृहस्पतिः प्राह चिरं ध्यात्वा शचीपतिम् । प्रहृष्टवदनो ज्ञात्वा जयोपायं महाहवे

ସୂତ କହିଲେ— ତାପରେ ବୃହସ୍ପତି ଶଚୀପତି (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କରି କହିଲେ; ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟର ଉପାୟ ଜାଣି ତାଙ୍କ ମୁଖ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲା।

Verse 28

मया शक्र परिज्ञातः स उपायो महाहवे । जीयन्ते शत्रवो येन लीलयैवापि भूरिशः

ହେ ଶକ୍ର! ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ସେଇ ଉପାୟ ମୁଁ ଜାଣିଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା, ହେ ମହାବଳୀ ପ୍ରଭୁ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଲୀଳାମାତ୍ରେ ଜୟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 29

यदाभीष्टं वरं तेन प्रार्थितस्त्रिपुरांतकः । तदैवं वचनं प्राह प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः

ସେ ଯେତେବେଳେ ଇଚ୍ଛିତ ବର ପାଇଁ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲା, ସେତେବେଳେ ସେ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଣାମ କରି ଏହି ବଚନ କହିଲା।

Verse 30

अजेयः सर्वदेवानां त्वत्प्रसादादहं विभो । यथा भवामि संग्रामे त्वां विहाय तथा कुरु

ହେ ବିଭୋ! ତୁମ ପ୍ରସାଦରୁ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜେୟ; ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ତୁମ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଯଥାତଥା ରହିବି—ତେମିତି କର।

Verse 31

न तं स्वयं महादेवः स्वशिष्यं सूदयिष्यति । विषवृक्षमपि स्थाप्य कश्छिनत्ति पुनः स्वयम्

ମହାଦେବ ନିଜ ଶିଷ୍ୟକୁ ସ୍ୱୟଂ ବଧ କରିବେ ନାହିଁ; ବିଷବୃକ୍ଷ ରୋପି ଆଉ ପୁଣି ନିଜ ହାତରେ କିଏ ତାହା କାଟେ?

Verse 32

यो वै पिता स पुत्रः स्याच्छ्रुतिवाक्यमिदं स्मृतम् । तस्माज्जनयतु क्षिप्रं हरस्तन्नाशकृत्सुतम्

‘ଯେ ପିତା ସେଇ ପୁତ୍ର ହୁଏ’—ଏହା ଶ୍ରୁତିବାକ୍ୟ ବୋଲି ସ୍ମରଣୀୟ; ତେଣୁ ହର ଶୀଘ୍ର ତାହାର ନାଶକାରୀ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 33

येन सेनाधिपत्ये तं विनियोज्य महाहवम् । कुर्मो दैत्यैः समं शस्त्रैः प्राप्नुयाम ततो जयम्

ତାକୁ ସେନାଧିପତି ପଦରେ ନିଯୁକ୍ତ କରି ଆମେ ମହାଯୁଦ୍ଧ କରିବୁ; ଦାନବମାନଙ୍କ ସହ ସମ ଶସ୍ତ୍ରରେ ସମର କରି ପରେ ବିଜୟ ପାଇବୁ।

Verse 34

एष एव उपायोऽत्र मया ते परिकीर्तितः । विजयाय सहस्राक्ष नान्योऽस्ति भुवनत्रये

ହେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ! ବିଜୟ ପାଇଁ ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଥିବା ଏହି ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ; ତ୍ରିଭୁବନରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପଥ ନାହିଁ।

Verse 35

ततो देवगणैः सर्वैः समेतः पाकशासनः । तमर्थं प्रोक्तवाञ्छंभुं विनयावनतः स्थितः

ତାପରେ ପାକଶାସନ ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ସହିତ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ବିନୟରେ ନମି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 36

सुतस्य जननार्थाय कुरु यत्नं वृषध्वज । येन सेनाधिपत्ये तं योजयामि दिवौकसाम्

ହେ ବୃଷଧ୍ୱଜ! ପୁତ୍ରଜନନ ପାଇଁ ଯତ୍ନ କର; ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତାକୁ ଦେବମାନଙ୍କ ସେନାର ସେନାଧିପତି କରିପାରିବି।

Verse 37

प्राप्नोम्यहं च संग्रामे विजयं त्वत्प्रसादतः । निहत्य दानवान्सर्वांस्तारकेण समन्वितान्

ଏବଂ ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ବିଜୟ ପାଇବି; ତାରକ ସହ ଯୁକ୍ତ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି।

Verse 38

नान्यथा विजयो मे स्यात्संग्रामे दानवैः सह । इति मां प्राह देवेज्यो ज्ञात्वा सम्यङ्महामतिः

“ନଚେତ୍ ଦାନବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋର ବିଜୟ ହେବ ନାହିଁ।” ପରିସ୍ଥିତିକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଜାଣି ମହାମତି ଦେବେଜ୍ୟ (ବୃହସ୍ପତି) ମୋତେ ଏହିପରି କହିଲେ।

Verse 39

अथोवाच विहस्योच्चैः शंकरस्त्रिदशेश्वरम् । करिष्यामि वचः क्षिप्रं तव शक्र न संशयः

ତାପରେ ଶଙ୍କର ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ହସି ତ୍ରିଦଶେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ଶକ୍ର, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ତୁମ କଥାକୁ ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ପୂରଣ କରିବି।”

Verse 40

पुत्रमुत्पादयिष्यामि सर्वदैत्यविनाशकम् । यं त्वं सेनापतिं कृत्वा जयं प्राप्स्यसि सर्वदा

“ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ପୁତ୍ରକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବି। ତାହାକୁ ସେନାପତି କରି ତୁମେ ସଦା ବିଜୟ ପାଇବ।”

Verse 41

एवमुक्त्वा महादेवो गत्वा कैलास पर्वतम् । गौर्या समं ततश्चक्रे कामधर्मं यथोचितम्

ଏପରି କହି ମହାଦେବ କୈଲାସ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ ଏବଂ ପରେ ଗୌରୀଙ୍କ ସହ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ କାମଧର୍ମ ଆଚରଣ କଲେ।

Verse 42

हावैर्भावैः समोपेतं हास्यैरन्यैस्तदात्मिकैः । यावद्वर्षसहस्रांतं दिव्यं चैव निमेषवत्

ହାବଭାବ, କୋମଳ ଭାବ ଓ ହାସ୍ୟାଦି ଏପରି ଭାବରେ ଯୁକ୍ତ ସେଇ ଦିବ୍ୟ କାଳ—ହଜାର ବର୍ଷର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ନିମେଷମାତ୍ର ପରି ଅତୀତ ହୋଇଗଲା।

Verse 43

अथ देवगणाः सर्वे भयसंत्रस्तमानसाः । चक्रुर्मंत्रं तदर्थं हि तारकेण प्रपीडिताः

ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ମନ ହୋଇ, ତାରକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଥିବାରୁ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟାର୍ଥେ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ରଚିଲେ।

Verse 44

सहस्रं वत्सराणां तु रतासक्तस्य शूलिनः । अतिक्रांतं न देवानां तेन कृत्यं विनिर्मितम्

ଶୂଲିନ (ଶିବ) ରତି-ସଂଯୋଗରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ଏମିତି ରହିଲେ; ସେ ସମୟରେ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 45

तस्माद्गच्छामहे तत्र यत्र देवो महेश्वरः । संतिष्ठते समं गौर्या कैलासे विजने स्थितः

ଏହେତୁ ଚଳ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବ ମହେଶ୍ୱର ଗୌରୀଙ୍କ ସହ ସମଭାବେ କୈଲାସର ନିର୍ଜନେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେଠାକୁ ଯାଉ।

Verse 46

ततस्तत्रैव संजग्मुः सर्वे देवाः सवासवाः । उद्वहन्तः परामार्तिं तारकारिसमुद्भवाम्

ତେବେ ସେଠାରେ ହିଁ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସହ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଏକତ୍ର ହେଲେ—ତାରକାରି (ସ୍କନ୍ଦ) ସମ୍ବନ୍ଧରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ମହା ଆର୍ତ୍ତିକୁ ବହନ କରି।

Verse 47

अथ कैलासमासाद्य यावद्यांति भवांतिकम् । निषिद्धा नंदिना तावन्न गंतव्यमतः परम्

ତାପରେ କୈଲାସକୁ ପହଞ୍ଚି ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଗେଇଯାଉଥିଲେ, ନନ୍ଦୀ ସେମାନଙ୍କୁ ରୋକିଲେ—“ଏଠାରୁ ଆଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।”

Verse 48

रहस्ये भगवान्सार्धं पार्वत्या समवस्थितः । अस्माकमपि नो गम्यं तस्मात्तावन्न गम्यताम्

ଭଗବାନ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସହ ଗୁପ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ; ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ ଆମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଗମ୍ୟ। ତେଣୁ ଏବେ ଆଗକୁ ଯିଅନି।

Verse 49

ततस्तैर्विबुधैः सर्वैः प्रेषितस्तत्र चानिलः । किं करोति महादेवः शीघ्रं विज्ञायतामिति

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅନିଲ (ବାୟୁ)କୁ ସେଠାକୁ ପଠାଇ କହିଲେ—“ମହାଦେବ କ’ଣ କରୁଛନ୍ତି? ଶୀଘ୍ର ଜାଣିଆସ।”

Verse 50

अथ वायुर्गतस्तत्र यत्रास्ते भगवाञ्छिवः । गौर्या सह रतासक्त आनन्दं परमं गतः

ତାପରେ ବାୟୁ ସେଠାକୁ ଗଲା ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନ ଶିବ ଅଛନ୍ତି; ଗୌରୀଙ୍କ ସହ ରତିରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ସେ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ଲୀନ ଥିଲେ।

Verse 51

अथ प्रचलिते शुक्रे स्थानादप्राप्तयोनिके । देवेन वीक्षितो वायुर्नातिदूरे व्यवस्थितः

ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଶୁକ୍ର ଚଳିତ ହେଲା—ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ଯୋନିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇନଥିଲା—ସେତେବେଳେ ଦେବ ନିକଟରେ ଥିବା ବାୟୁକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 52

ततो व्रीडा समोपेतस्तत्क्षणादेव चोत्थितः । भावासक्तां प्रियां त्यक्त्वा मा मोत्तिष्ठेतिवादिनीम्

ତେବେ ଲଜ୍ଜାରେ ଆବୃତ ହୋଇ ସେ ସେହି କ୍ଷଣେ ଉଠିଲେ; “ଉଠନି” ବୋଲି କହୁଥିବା, ଭାବାସକ୍ତ ପ୍ରିୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 53

अब्रवीदथ तं वायुं विनयावनतं स्थितम् । किमर्थं त्वमिहायातः कच्चित्क्षेमं दिवौकसाम्

ତେବେ ସେ ବିନୟରେ ନମ୍ର ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ବାୟୁଙ୍କୁ କହିଲେ— “ତୁମେ କେଉଁ କାରଣରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଦେବମାନେ କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି କି?”

Verse 54

वायुरुवाच । एते शक्रादयो देवा नंदिना विनिवारिताः । तारकेण हतोत्साहास्तिष्ठंति गिरिरोधसि

ବାୟୁ କହିଲେ— “ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଏହି ଦେବମାନେ ନନ୍ଦୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିବାରିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ତାରକ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହ ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ସେମାନେ ପର୍ବତ ଢାଳରେ ଅଟକି ରହିଛନ୍ତି।”

Verse 55

तस्मादेतान्समाभाष्य समाश्वास्य च सादरम् । प्रेषयस्व द्रुतं तत्र यत्र ते दानवाः स्थिताः

“ଏହିହେତୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ସାଦରେ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଦାନବମାନେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେଠାକୁ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରେରଣ କର।”

Verse 56

अथ तानाह्वयामाम तत्क्षणात्त्रिपुरांतकः । संप्राह चविषण्णास्यः कृतांजलिपुटान्स्थितान्

ତାପରେ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସେମାନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ବିଷଣ୍ଣମୁଖ ହୋଇ କରଯୋଡ଼ି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 57

श्रीभगवानुवाच । युष्मत्कृते समारंभः पुत्रार्थं यो मया कृतः । स्वस्थानाच्चलिते शुक्रे कृतो मोघोद्य वायुना

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ— “ତୁମମାନଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ପୁତ୍ରଲାଭ ପାଇଁ ମୁଁ ଯେ ପ୍ରୟାସ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲି, ଆଜି ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଶୁକ୍ର ସ୍ୱସ୍ଥାନରୁ ଚ୍ୟୁତ ହେବାରୁ ସେ ପ୍ରୟାସ ନିଷ୍ଫଳ ହୋଇଗଲା।”

Verse 58

एतद्वीर्यं मया धैर्यात्स्तंभितं लिंगमध्यगम् । अमोघं तिष्ठते सर्वं क्व दधामि निवेद्यताम्

ଧୈର୍ୟବଳେ ମୁଁ ଏହି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବୀର୍ୟକୁ ରୋକି ଲିଙ୍ଗମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିର କରିଛି। ଏହା ସର୍ବଥା ଅମୋଘ—କୁହ, ମୁଁ ଏହାକୁ କେଉଁଠି ସ୍ଥାପନ କରିବି?

Verse 59

येन संजायते पुत्रो दानवांतकरः परः । सेनानाथश्च युष्माकं दुर्द्धरः समरे परैः

ଏହାରୁ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିବ—ପରମ, ଦାନବାନ୍ତକ। ସେ ତୁମମାନଙ୍କର ସେନାନାଥ ହେବ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଧର ହେବ।

Verse 60

एतत्कल्पाग्निसंकाशं धर्तुं शक्नोति नापरः । विना वैश्वानरं तस्माद्दधात्वेष सनातनम्

ଏହା କଳ୍ପାନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ; ଅନ୍ୟ କେହି ଏହାକୁ ଧାରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ବୈଶ୍ୱାନର (ଅଗ୍ନି) ଏହି ସନାତନ ଶକ୍ତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଧାରଣ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 61

येन तत्र प्रमुञ्चामि सुताय विजयाय च । एतद्वीर्यं महातीव्रं द्वादशार्कसमप्रभम्

ଯେପରି ମୁଁ ସେଠାରେ ପୁତ୍ରଜନ୍ମ ଓ ବିଜୟ ପାଇଁ ଏହାକୁ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବି। ଏହି ବୀର୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର, ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 62

अथ प्राहुः सुराः सर्वे वह्निं संश्लाघ्य सादराः । त्वं धारयाग्ने वक्त्रांते वीर्यमेतद्भवोद्भवम्

ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆଦରସହ ଵହ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି କହିଲେ—“ହେ ଅଗ୍ନେ, ଭବ (ଶିବ) ଉଦ୍ଭବ ଏହି ବୀର୍ୟକୁ ତୁମ ମୁଖାନ୍ତରେ ଧାରଣ କର।”

Verse 63

ततः प्रसारयामास स्ववक्त्रं पावको द्रुतम् । कुर्वञ्छक्रसमादेशमविकल्पेन चेतसा

ତେବେ ପାବକ (ଅଗ୍ନି) ଶୀଘ୍ର ନିଜ ମୁଖ ପ୍ରସାରିଲେ ଏବଂ ଅବିକଳ ଚିତ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କଲେ।

Verse 64

शंकरोऽप्यक्षिपत्तत्र कामबाणप्रपीडितः । गौरीं भगवतीं ध्यायन्नानन्दं परमं गतः

ସେଠାରେ କାମବାଣରେ ପୀଡିତ ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ନିକ୍ଷେପ କଲେ; ଭଗବତୀ ଗୌରୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ପରମ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 65

पावकोऽपि भृशं तेन कल्पाग्निसदृशेन च । दह्यमानोऽक्षिपद्भूमौ शरस्तंबे सुविस्तरे

ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ସେହି କଳ୍ପାନ୍ତାଗ୍ନି ସଦୃଶ ତେଜରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଦହିତ ହୋଇ, ପୃଥିବୀରେ ବିସ୍ତୃତ ନଳ-ଝାଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ ତାହାକୁ ପକେଇଦେଲେ।

Verse 66

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता भ्रममाणा इतस्ततः । भार्यास्तत्र मुनीनां ताः षण्णां षट्कृत्तिकाः शुभाः

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଏଠି-ସେଠି ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା, ସେଠାରେ ଛଅ ମୁନିଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଶୁଭ ଷଟ୍କୃତ୍ତିକାମାନେ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 67

तासां निदेशयामास स्वयमेव शतक्रतुः । एतद्बीजं त्रिनेत्रस्य परिपाल्यं प्रयत्नतः

ତାପରେ ସ୍ୱୟଂ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସେମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ—“ତ୍ରିନେତ୍ର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ବୀଜକୁ ସର୍ବ ପ୍ରୟାସରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ।”

Verse 68

अत्र संपत्स्यते पुत्रो द्वादशार्कसमप्रभः । भवतीनामपि प्रायः पुत्रत्वं संप्रयास्यति

ଏଠାରେ ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ତେଜସ୍ବୀ ପୁତ୍ର ଲଭ୍ୟ ହେବ; ଏବଂ ତୁମମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ଭାବେ ମାତୃତ୍ୱ ପ୍ରକଟିତ ହେବ।