Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

Devanagari script

वीरसेनसुतः पूर्वं नलोनाम महीपतिः । आसीत्सर्वगुणोपेतः सर्व शत्रुक्षयावहः

Transliteration

vīrasenasutaḥ pūrvaṃ nalonāma mahīpatiḥ | āsītsarvaguṇopetaḥ sarva śatrukṣayāvahaḥ

Translation

ପୂର୍ବକାଳରେ ବୀରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ନଳ ନାମକ ଏକ ମହୀପତି ଥିଲେ; ସେ ସର୍ବଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଓ ସର୍ବଶତ୍ରୁନାଶକ ଥିଲେ।

Word by Word

• वीरसेनसुतः: son of Vīrasena
• वीरसेनसुतः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वीरसेन + सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (वीरसेनस्य सुतः)

• पूर्वम्: formerly
• पूर्वम्: Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (temporal adverb)

• नलः: Nala
• नलः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• नाम: by name
• नाम: Sambandha (सम्बन्ध/निर्देश)
• Type: Indeclinable
• Root: नामन् (अव्यय-प्रयोग)
• Form: अव्ययम्; नाम-निर्देशकः (particle meaning 'by name')

• महीपतिः: king
• महीपतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मही+पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (महीयाः पतिः)

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• सर्वगुणोपेतः: endowed with all virtues
• सर्वगुणोपेतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व+गुण+उपेत (कृदन्त-प्रातिपदिक; उप+√इ (धातु) क्त)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् 'नलः/महीपतिः'

• सर्व: all
• सर्व: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे अव्ययवत् प्रयोगः; अत्र विशेषणम् 'शत्रुक्षयावहः' इत्यस्य (all)

• शत्रुक्षयावहः: bringing destruction of enemies
• शत्रुक्षयावहः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शत्रु+क्षय+आवह (प्रातिपदिक; आ+√वह् धातु)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् 'नलः'

Speaker

Sūta

Skanda Dialogue

Listener: brāhmaṇas (implied by subsequent address 'viprāḥ')

Visual Art Cues

Scene: A regal portrait-like scene: King Nala, youthful and composed, seated on a throne with emblems of sovereignty; courtiers and warriors around; aura of virtue and strength.

Characters & Entities

• Nala
• Vīrasena

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas anchor tīrtha-glories in exemplary lives: virtue and kingship are presented as dharmic foundations even before trials arise.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly, the Carmamuṇḍā Devī locale; Nala’s story is introduced to explain the site’s sanctity and origins.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this verse provides narrative background (Nala’s lineage and qualities).