Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 43

Devanagari script

तच्छ्रुत्वा कोपमापन्नः स राजा शप्तुमुद्यतः । वसिष्ठं स्वकरे कृत्वा जलं सौदासभूपतिः । शापोद्यतं च तं दृष्ट्वा नारदो वाक्यमब्रवीत्

Transliteration

tacchrutvā kopamāpannaḥ sa rājā śaptumudyataḥ | vasiṣṭhaṃ svakare kṛtvā jalaṃ saudāsabhūpatiḥ | śāpodyataṃ ca taṃ dṛṣṭvā nārado vākyamabravīt

Translation

ଏହା ଶୁଣି ରାଜା କ୍ରୋଧାବେଶରେ ଶାପ ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। ସୌଦାସ ଭୂପତି ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ମନେ କରି ନିଜ ହାତରେ ଜଳ ଧରି ଶାପୋଚ୍ଚାରଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ାଇଲେ; ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଦେଖି ନାରଦ କଥା କହିଲେ।

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) = having heard

• कोपम्: anger
• कोपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: kopa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन

• आपन्नः: having become (angered)
• आपन्नः: Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ+पद् (धातु) → āpanna (प्रातिपदिक; √pad क्त)
• Form: क्त (PPP used adjectivally); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'having attained/entered'

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन

• राजा: the king
• राजा: Karta (Apposition/कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: rājan (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शप्तुम्: to curse
• शप्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु)
• Form: तुमुन् (infinitive) = 'to curse'

• उद्यतः: ready, intent
• उद्यतः: Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उद्+यम् (धातु) → udyata (प्रातिपदिक; √yam क्त)
• Form: क्त (PPP used adjectivally); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'ready/intent'

• वसिष्ठम्: Vasiṣṭha
• वसिष्ठम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: vasiṣṭha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन

• स्वकरे: in (his) own hand
• स्वकरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: sva + kara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य करः) = 'in his own hand'

• कृत्वा: having taken/made
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) = having made/done

• जलम्: water
• जलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: jala (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन

• सौदासभूपतिः: Saudāsa, the king
• सौदासभूपतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: saudāsa + bhūpati (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सौदासस्य भूपतिः) = 'king Saudāsa'

• शापोद्यतम्: ready to curse
• शापोद्यतम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: śāpa + udyata (प्रातिपदिक; √yam क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (शापाय उद्यतः/शापे उद्यतः) = 'raised/ready to curse'

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक-निपात)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) = having seen

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: nārada (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वाक्यम्: words, a statement
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: vākya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (परस्मैपद) = Imperfect; प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Narrator (contextual: Purāṇic narrator; Nārada speaks at the end of the verse)

Visual Art Cues

Scene: King Saudāsa, furious, holds water in his palm, mentally invoking Vasiṣṭha, ready to curse; Nārada urgently addresses him to stop or redirect the act.

Characters & Entities

• Saudāsa
• Vasiṣṭha
• Nārada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Anger can push even rulers toward grave adharma; timely counsel from sages restrains destructive speech and action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; it is part of the chapter’s narrative setting within Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse alludes to the ritual act of taking water in hand as a formal prelude to pronouncing a curse.