Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

ततोऽस्य सप्तमे वर्षे संप्राप्ते बलवर्धनः । पंचत्वं समनुप्राप्तः संग्रामे शत्रुभिर्हतः

Transliteration

tato'sya saptame varṣe saṃprāpte balavardhanaḥ | paṃcatvaṃ samanuprāptaḥ saṃgrāme śatrubhirhataḥ

Translation

ତାହାପରେ ତାଙ୍କର ସପ୍ତମ ବର୍ଷ ଆସିଲେ ସେ ବଳବର୍ଧକ (ରକ୍ଷକ) ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ହାତରେ ହତ ହୋଇ ପଞ୍ଚତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रमवाचक-अव्यय

• अस्य: of him
• अस्य: Sambandha
• Type: Noun
• Root: इदम्/तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन (Genitive)

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी, एकवचन; विशेषण (of ‘वर्षे’)

• वर्षे: year
• वर्षे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• संप्राप्ते: when (it) had come
• संप्राप्ते: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: सम्+√प्राप् (धातु) → संप्राप्त (क्त)
• Form: भूतकृदन्त, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (with वर्षे)

• बलवर्धनः: Balavardhana (strength-increaser)
• बलवर्धनः: Karta
• Type: Noun
• Root: बल+वर्धन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: बलस्य वर्धनः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम/विशेषण (person’s epithet)

• पंचत्वम्: death (state of being five elements)
• पंचत्वम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पञ्चत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• समनुप्राप्तः: having reached, having met with
• समनुप्राप्तः: Karta-anvaya
• Type: Adjective
• Root: सम्+अनु+√प्राप् (धातु) → समनुप्राप्त (क्त)
• Form: भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियापूरक (predicate)

• संग्रामे: in battle
• संग्रामे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: संग्राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• शत्रुभिः: by enemies
• शत्रुभिः: Karana (Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• हतः: killed
• हतः: Karta-anvaya
• Type: Adjective
• Root: √हन् (धातु) → हत (क्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of बलवर्धनः)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Nāgarakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A guardian/strengthener falls in battle, struck by enemies; the scene shifts from martial vigor to the stillness of death (pañcatva).

Characters & Entities

• enemies
• battle

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the mighty and protective are impermanent; dharma requires wise counsel and sacred recourse when fate overturns worldly supports.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not named in this verse; the storyline soon turns toward Sārasvata Tīrtha in Hāṭakeśvara-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None here; it narrates death in battle.