Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

तस्मादत्र स्थितं यच्च तस्मिन्स्नानं करोम्यहम् । स एवं निश्चयं कृत्वा श्रद्धापूतेन चेतसा

Transliteration

tasmādatra sthitaṃ yacca tasminsnānaṃ karomyaham | sa evaṃ niścayaṃ kṛtvā śraddhāpūtena cetasā

Translation

ଏହେତୁ ଏଠାରେ ଯାହା ଅବସ୍ଥିତ, ସେଥିରେ ମୁଁ ସ୍ନାନ କରିବି। ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି ସେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପବିତ୍ର ଚିତ୍ତରେ ତାହା କଲା।

Word by Word

• तस्मात्: from that (therefore)
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• स्थितम्: situated, present
• स्थितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• यत्: whatever (that which)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• करोमि: I do
• करोमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; प्रकारवाचक (adverb of manner)

• निश्चयम्: a decision, resolve
• निश्चयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निश्चय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावः (absolutive/gerund)

• श्रद्धापूतेन: with a mind purified by faith
• श्रद्धापूतेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक) + पूत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (करण-तत्पुरुषः: श्रद्धया पूतः); पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; विशेषणम्

• चेतसा: with (his) mind
• चेतसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Viśvāmitra (embedded resolve reported by Sūta)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tri-Puṣkara (Puṣkara-traya)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at Puṣkara forms a solemn resolve to bathe, hands joined, mind composed, approaching a luminous waterbody with ritual calm.

Characters & Entities

• Viśvāmitra
• śraddhā (faith)
• snāna (bathing)
• Puṣkara-traya (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Faithful resolve sanctifies action; dharma is fulfilled through śraddhā even when ideal conditions (distant pilgrimage) are unavailable.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The nearby, present Puṣkara waters—i.e., the local Puṣkara-traya tīrtha being established in the narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform snāna in the locally available sacred water, undertaken with firm resolve and faith.