Adhyaya 43
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 43

Adhyaya 43

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଧର୍ମାନୁକୂଳ ତୀର୍ଥପରିବେଶରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କିନ୍ତୁ ଗମ୍ଭୀର ଧାର୍ମିକ-ନୈତିକ ସମ୍ବାଦ ଦେଖାଯାଏ। ମେନକା ନିଜକୁ ଦିବ୍ୟଲୋକର ବେଶ୍ୟା/ଅପ୍ସରାଗଣର ଜଣେ ବୋଲି ପରିଚୟ ଦେଇ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ପ୍ରତି କାମନା ପ୍ରକାଶ କରେ; ତାଙ୍କୁ କାମଦେବ ସଦୃଶ କହି ଆକର୍ଷଣର ଶରୀର-ମନ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ। ସେ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରି କହେ—ତପସ୍ବୀ ଗ୍ରହଣ ନ କଲେ ସେ ନଶିଯିବ, ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀହିଂସା ପାପର ଦୋଷ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଲାଗିବ। ତପସ୍ବୀ ଶିବାଜ୍ଞାଧୀନ ବ୍ରତଧାରୀ ସମୁଦାୟର ଧର୍ମ ଉପସ୍ଥାପନ କରି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ-ରକ୍ଷାର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ କହନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ବ୍ରତର ମୂଳ, ବିଶେଷକରି ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ; ପାଶୁପତ ବ୍ରତରେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ କାମସ୍ପର୍ଶ ହେଲେ ବହୁ ତପସ୍ୟା ନଷ୍ଟ ହୋଇପାରେ ବୋଲି ସେ ଜଣାନ୍ତି। ସ୍ତ୍ରୀସଙ୍ଗ—ସ୍ପର୍ଶ, ଦୀର୍ଘ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ, କଥାବାର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ—ବ୍ରତଭଙ୍ଗ ଭୟରେ ଜୋଖିମପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ କରି, ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିନିନ୍ଦା ନୁହେଁ; ବ୍ରତଶୁଦ୍ଧି ରକ୍ଷା ହିଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଶେଷରେ ମେନକାକୁ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି ଅନ୍ୟତ୍ର ନିଜ ଇଚ୍ଛା ସାଧିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତପସ୍ବୀଙ୍କ ନିୟମ ଓ ତୀର୍ଥର ଧାର୍ମିକ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ।

Shlokas

Verse 1

। मेनकोवाच । अन्यास्ता नायिका विप्र यासां धर्मस्त्वयोदितः । स्वेच्छाचारविहारिण्यो वयं वेश्या दिवौकसाम्

ମେନକା କହିଲା—ହେ ବିପ୍ର, ଯାହାଙ୍କ ଧର୍ମ ତୁମେ କହିଲ, ସେ ନାୟିକାମାନେ ଅନ୍ୟ; ଆମେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରିଣୀ, ଦେବମାନଙ୍କର ବେଶ୍ୟା।

Verse 2

स त्वं वद महाभाग कस्माद्देशात्समागतः । मम चित्तहरो वापि तीर्थे धर्मिष्ठसंश्रये

ଏହେତୁ ହେ ମହାଭାଗ, କୁହ—ତୁମେ କେଉଁ ଦେଶରୁ ଆସିଛ? ଏବଂ ଧର୍ମିଷ୍ଠମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଏହି ତୀର୍ଥରେ ମୋ ଚିତ୍ତ କାହିଁକି ହରିନେଲ?

Verse 3

त्वां दृष्ट्वाहं महाभाग कामदेव समाकृतिम् । पुलकांचितसर्वांगी कामबाणप्रपीडिता

ହେ ମହାଭାଗ, କାମଦେବ ସଦୃଶ ତୁମ ରୂପ ଦେଖି ମୋର ସର୍ବାଙ୍ଗ ପୁଲକିତ ହୋଇଛି, ଏବଂ କାମବାଣରେ ପୀଡିତ ହେଉଛି।

Verse 4

तस्माद्भजस्व मां रक्तां नो चेद्यास्यामि संक्षयम् । कामबाणप्रदग्धा वै पुरोऽपि तव तापस । ततः स्त्रीवधपापेन लिप्यसे त्वं न संशयः

ତେଣୁ, ଅନୁରକ୍ତ ହୋଇଥିବା ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ନଚେତ୍ ମୁଁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବି। ହେ ତପସ୍ୱୀ, କାମଦେବଙ୍କ ବାଣରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହିଁ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବି, ତେବେ ନିଃସନ୍ଦେହରେ ଆପଣ ସ୍ତ୍ରୀ-ହତ୍ୟା ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେବେ।

Verse 5

तापस उवाच । वयं व्रतधराः सुभ्रु ब्रह्मचर्यपरायणाः । मूर्खाः कामविधौ भद्रे निरताः शिवशासने

ତପସ୍ୱୀ କହିଲେ: ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଆମ୍ଭେମାନେ ବ୍ରତଧାରୀ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପରାୟଣ ଅଟୁ। ହେ ଭଦ୍ରେ, କାମକ୍ରୀଡ଼ା ବିଷୟରେ ଆମ୍ଭେ ଅଜ୍ଞ, ଆମ୍ଭେ କେବଳ ଶିବଙ୍କ ଶାସନରେ ନିରତ ଅଟୁ।

Verse 6

सर्वेषां व्रतिनां मूलं ब्रह्मचर्यमुदाहृतम् । विशेषाच्छिवभक्तानामेवं भूयो विधास्यसि

ସମସ୍ତ ବ୍ରତଧାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟକୁ ହିଁ ମୂଳ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି, ବିଶେଷକରି ଶିବଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ। ତେଣୁ ତୁମେ ପୁନର୍ବାର ଏପରି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 7

अपि वर्षशतं साग्रं यत्तपः कुरुते व्रती । सकृत्स्त्रीसंगमान्नाशं याति पाशुपतस्य च

ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରତୀ ଶହେ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, ତଥାପି ଥରେ ମାତ୍ର ସ୍ତ୍ରୀ-ସଙ୍ଗ କରିବା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ଏବଂ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

Verse 8

मां च पाशुपतं लुब्धा कस्मात्त्वं भीरु भाषसे । ईदृक्पापतमं कर्म गर्हितं शिवशासने

ହେ ଭୀରୁ, ଲୋଭବଶତଃ ତୁମେ ମୋ ପରି ପାଶୁପତ ସହିତ କାହିଁକି ଏପରି କଥା କହୁଛ? ଏପରି ଘୋର ପାପ କର୍ମ ଶିବଙ୍କ ଶାସନରେ ନିନ୍ଦନୀୟ ଅଟେ।

Verse 9

यः स्त्रीं भजति पापात्मा वृथा पाशुपतव्रती । सोऽतीतान्दश चाधाय पुरुषान्नरके पचेत्

ଯେ ପାପାତ୍ମା ବ୍ୟର୍ଥ ପାଶୁପତବ୍ରତୀ ହୋଇ ସ୍ତ୍ରୀସଙ୍ଗ କରେ, ସେ ଦଶଜଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପତନକୁ ଟାଣି ନରକରେ ଦହିତ ହୁଏ।

Verse 10

आस्तां तावत्समा संगं संस्पर्शं च वरानने । संभाषमपि पापाय स्त्रीभिः पाशुपतस्य च

ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ଦୀର୍ଘ ସଙ୍ଗ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ତ ଦୂରେ ରହୁ—ପାଶୁପତ ଆଚାରୀ ପାଇଁ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ପାପହେତୁ ହୁଏ।

Verse 11

तस्माद् द्रुततरं गच्छ स्थानादस्माद्वरांगने । यत्रावाप्स्यसि चाभीष्टं तत्र त्वं गन्तुमर्हसि

ଏହେତୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗିନୀ, ଏହି ସ୍ଥାନରୁ ଅଧିକ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯାଅ। ଯେଉଁଠାରେ ତୁମ ଅଭୀଷ୍ଟ ମିଳିବ, ସେଠାକୁ ଯିବା ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।