Adhyaya 39
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 39

Adhyaya 39

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସୂତଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁସାରେ ଧୁନ୍ଧୁମାରେଶ୍ୱରର ଉତ୍ତରେ ଚମତ୍କାରପୁର ନାମକ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ଯୟାତି ତାଙ୍କ ରାଣୀ ଦେବୟାନୀ ଓ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସହ “ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗ” ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ସର୍ବକାମଫଳପ୍ରଦ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି—ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କଲେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଭୋଗରେ ତୃପ୍ତ ହୋଇ ଯୟାତି ରାଜ୍ୟ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇ ପରମ ଶ୍ରେୟ ଖୋଜି ବିନୟରେ ଋଷି ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ-କ୍ଷେତ୍ରମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବପ୍ରଧାନ ଓ ସର୍ବାଧିକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ବିବେକପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣନା ଚାହିଲେ। ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଚମତ୍କାରପୁରକୁ “ସର୍ବତୀର୍ଥାଲଙ୍କୃତ” କ୍ଷେତ୍ର ବୋଲି କହି, ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁପଦୀ ଗଙ୍ଗା ପାପହାରିଣୀ ଓ ଦିବ୍ୟ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ନିବାସ କରେ ବୋଲି ଜଣାଇଲେ। ଏଠାରେ ପିତାମହ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦାର୍ଥେ ଛାଡ଼ିଥିବା ବାଉନ ହସ୍ତ ପରିମାଣର ଶିଳାଖଣ୍ଡ ଏକ ପବିତ୍ର ଚିହ୍ନ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଏବଂ ବିଶେଷତା—ଅନ୍ୟତ୍ର ଯାହା ଏକ ବର୍ଷରେ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ, ଏଠାରେ ଏକ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ। ଏହା ଶୁଣି ଯୟାତି ରାଣୀମାନଙ୍କ ସହ ଯାଇ ଶୂଳଧାରୀ ଶିବଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜା କଲେ; ଶେଷରେ କିନ୍ନର-ଚାରଣମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତି ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣ ପାଇଲେ—ଏହିଏ ଫଳଶ୍ରୁତି।

Shlokas

Verse 1

। सूत उवाच । तस्यैवोत्तरदिग्भागे धुन्धुमारेश्वरस्य च । ययातिना नरेंद्रेण स्थापितं लिंगमुत्तमम्

ସୂତ କହିଲେ—ତାହାର ଉତ୍ତର ଦିଗଭାଗରେ, ଧୁନ୍ଧୁମାରେଶ୍ୱରଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ, ନରେନ୍ଦ୍ର ଯୟାତି ଉତ୍ତମ ଶିବଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 2

देवयान्या तथान्यच्च तथा शर्मिष्ठया द्विजाः । भार्यया भूपतेस्तस्य सर्वकामफलप्रदम्

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଦେବୟାନୀ ମଧ୍ୟ ଏବଂ ସେହିପରି ଶର୍ମିଷ୍ଠା ମଧ୍ୟ—ସେ ଭୂପତିଙ୍କ ରାଣୀଦ୍ୱୟ—ସର୍ବକାମଫଳପ୍ରଦ (ସେ ଲିଙ୍ଗ) ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 3

स यदा सर्वभोगानां तृप्तिं प्राप्तो द्विजोत्तमाः । तदा पुत्रस्य राज्यं स्वं वपुश्चैव न्यवेदयत्

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ସେ ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଭୋଗରେ ତୃପ୍ତି ପାଇଲେ, ସେତେବେଳେ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କଲେ ଏବଂ ନିଜ ଦେହକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗପଥେ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 4

जरामादाय तद्गात्राद्भार्याभ्यां सहितस्तदा । पप्रच्छ विनयोपेतो मार्कंडं मुनिसत्तमम्

ତେବେ ନିଜ ଅଙ୍ଗରେ ଜରାକୁ ଧାରଣ କରି, ଦୁଇ ରାଣୀ ସହିତ, ବିନୟଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 5

भगवन्सर्वतीर्थानां क्षेत्राणां च वदस्व मे । यत्प्रधानं पवित्रं यत्तदस्माकं प्रकीर्तय

ହେ ଭଗବନ୍! ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଟି ପ୍ରଧାନ ଓ ସର୍ବାଧିକ ପବିତ୍ର, ତାହା ଆମକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତୁ।

Verse 6

श्रीमार्कंडेय उवाच । क्षेत्राणामिह सर्वेषां तीर्थैः सर्वैरलंकृतम् । चमत्कारपुरं क्षेत्रं सांप्रतं प्रतिभाति नः

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ— ଏଠାରେ ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ‘ଚମତ୍କାରପୁର’ ନାମକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରଟି ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ପ୍ରତୀତ ହୁଏ।

Verse 7

यत्र विष्णुपदी गंगा जंतूनां पापनाशिनी । स्वयं स्थिता नृपश्रेष्ठ तथा देवा हरादयः

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁପଦୀ ଗଙ୍ଗା ସ୍ୱୟଂ ବିରାଜମାନ, ଯାହା ଜୀବମାନଙ୍କ ପାପ ନାଶ କରେ; ଏବଂ ହର (ଶିବ) ଆଦି ଦେବଗଣ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ବସନ୍ତି।

Verse 8

तथान्यानि च तीर्थानि यानि संति धरातले । तेषां यत्र च सांनिध्यं सर्वदा नृपसत्तम

ହେ ନୃପସତ୍ତମ! ଧରାତଳରେ ଯେ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସଦା ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ରହେ।

Verse 9

शिला यत्र द्विपञ्चाशद्धस्तानां परिसंख्यया । पितामहेन निर्मुक्ता प्रमोदाय द्विजन्मनाम्

ସେଠାରେ ବାଉନ ହସ୍ତ ପରିମାଣର ଏକ ଶିଳା ଅଛି; ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ତାହାକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।

Verse 10

यदन्यत्र शुभं कर्म वर्षेणैकेन सिध्यति । तत्तत्र दिवसेनापि सिद्धिं याति क्षितीश्वर

ହେ କ୍ଷିତୀଶ୍ୱର! ଅନ୍ୟତ୍ର ଯେ ଶୁଭ କର୍ମ ଏକ ବର୍ଷରେ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ, ସେହି କର୍ମ ସେଠାରେ ଏକ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 11

तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा तपः कुरु महीपते । येन प्राप्स्यसि चित्तस्थांल्लोकान्भार्यासमन्वितः

ଏହେତୁ, ହେ ମହୀପତେ! ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଯାଇ ତପ କର; ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପତ୍ନୀସହିତ ହୃଦୟସ୍ଥ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 12

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स राजा नहुषात्मजः । चमत्कारपुरे क्षेत्रे भार्याभ्यां सहितो ययौ

ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ନହୁଷପୁତ୍ର ସେ ରାଜା, ଦୁଇ ପତ୍ନୀ ସହିତ, ଚମତ୍କାରପୁରର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲା।

Verse 13

ततः संस्थाप्य तल्लिंगं देवदेवस्य शूलिनः । सम्यगाराधयामास श्रद्धया परया युतः

ତାପରେ ଦେବଦେବ ଶୂଳିନଙ୍କ ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କଲା।

Verse 14

ततस्तस्य प्रभावेन भार्याभ्यां सहितो नृपः । विमानवरमारूढो जगाम त्रिदिवालयम्

ସେହି ପ୍ରଭାବରେ ସେ ନୃପ ଦୁଇ ପତ୍ନୀ ସହିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆରୂଢ଼ ହୋଇ, ତ୍ରିଦିବାଳୟକୁ ଗଲା।

Verse 15

किन्नरैर्गीयमानश्च स्तूयमानश्च चारणैः । स्पर्द्धमानः समं देवैर्द्वादशार्कसमप्रभः

କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଗୀତରେ ଗୀତ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ସ୍ତୁତ ହୋଇ, ସେ ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ପ୍ରଭାରେ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ସମସ୍ପର୍ଧା କରି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।