Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

Devanagari script

तस्माद्भूमिर्मया दत्ता शंभुहर्म्यकृते तव । अस्मिन्स्थाने द्विजश्रेष्ठ प्रासादं कर्तुमर्हसि

Transliteration

tasmādbhūmirmayā dattā śaṃbhuharmyakṛte tava | asminsthāne dvijaśreṣṭha prāsādaṃ kartumarhasi

Translation

ଏହିହେତୁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ମନ୍ଦିର-ପ୍ରାସାଦ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଭୂମି ଦାନ କରିଛି। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସ୍ଥାନରେ ହିଁ ପ୍ରାସାଦ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତୁ।

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी एकवचन-रूपेण अव्ययीभाव (ablative used adverbially): therefore/from that reason

• भूमिः: land
• भूमिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• मया: by me
• मया: Karana (Agent-instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया विभक्ति, एकवचन (instrumental: by me)

• दत्ता: given
• दत्ता: Kriya (Predicate in passive/क्रिया-भाव)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु) (क्त कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; भूमिः इति विशेषण (given)

• शंभुहर्म्यकृते: for (building) Śambhu’s mansion/temple
• शंभुहर्म्यकृते: Sampradana (Purpose/recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: शंभु + हर्म्य + कृते (कृ (धातु) क्त कृदन्त/निपातित)
• Form: तत्पुरुषसमास (शंभोः हर्म्यकृते); नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी विभक्ति, एकवचन (for the purpose of Śambhu’s mansion/temple)

• तव: for you/your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति, एकवचन (your)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (in this) — स्थान इति विशेषण

• स्थाने: place
• स्थाने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन

• द्विजश्रेष्ठ: O best of the twice-born
• द्विजश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (द्विजानां श्रेष्ठः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• प्रासादम्: a palace/temple
• प्रासादम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रासाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• कर्तुम्: to build
• कर्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive): to make/build

• अर्हसि: you should/are worthy
• अर्हसि: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (you are fit/ought)

Speaker

Suśīla

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Suśīla gestures to a marked plot of land while addressing the muni; in the background, artisans begin laying a foundation for a Śiva prāsāda, with a liṅga-shrine envisioned at the center.

Characters & Entities

• Suśīla
• Śambhu (Śiva)
• Durvāsā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Restoring dharma after offense includes constructive atonement—supporting Śiva-worship through charity and temple-building.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse points to “this place” as a sacralized spot for a Śiva-prāsāda within the Nāgara-khaṇḍa narrative, but does not name the tīrtha in this excerpt.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bhūmi-dāna (donation of land) and constructing a Śambhu-prāsāda (Śiva temple) are explicitly prescribed.