Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 184

Devanagari script

सर्प उवाच । कस्मिन्काले मुनिश्रेष्ठ शापो मेऽस्तमुपैष्यति । प्रसादं कुरु दीनस्य शापस्याज्ञानिनस्तथा

Transliteration

sarpa uvāca | kasminkāle muniśreṣṭha śāpo me'stamupaiṣyati | prasādaṃ kuru dīnasya śāpasyājñāninastathā

Translation

ସର୍ପ କହିଲା—ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୋର ଶାପ କେବେ ଅସ୍ତମିତ ହେବ? ମୁଁ ଦୀନ; ଶାପର ସ୍ୱରୂପ ନ ଜାଣିଥିବା—ମୋପରେ କୃପା କରନ୍ତୁ।

Word by Word

• सर्पः: the serpent
• सर्पः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; धातुः: वच् (to speak)

• कस्मिन्: in which
• कस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचकः

• काले: time
• काले: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• मुनिश्रेष्ठ: O best of sages
• मुनिश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः: 'मुनिषु श्रेष्ठः' (best among sages)

• शापः: curse
• शापः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-रूप (Genitive/Dative), एकवचन; अत्र षष्ठी (my)

• अस्तम्: to an end
• अस्तम्: Gati/Desha (Goal/गति)
• Type: Indeclinable
• Root: अस्तम् (अव्यय/संज्ञा-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; 'अस्तम्' = नाशं/अन्तं (to an end), क्रियाविशेषण-रूपेण

• उपैष्यति: will go / will come
• उपैष्यति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप + इ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; धातुः: इ (to go)

• प्रसादम्: grace / favor
• प्रसादम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कुरु: grant / do
• कुरु: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन

• दीनस्य: of the miserable (one)
• दीनस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: दीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (of the wretched)

• शापस्य: of the curse
• शापस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अज्ञानिनः: of the ignorant (one)
• अज्ञानिनः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अज्ञानिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; 'अज्ञानिन्' (ignorant person)

• तथा: also / likewise
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/उपपत्ति-सूचक (so/also/likewise)

Speaker

Sarpa (the serpent)

Skanda Dialogue

Listener: Suvrata (muniśreṣṭha)

Visual Art Cues

Scene: A nāga speaks with folded-hood posture (as if añjali), eyes pleading; the sage stands or sits composed, embodying compassion; the air is heavy with pathos yet hopeful.

Characters & Entities

• Sarpa
• Suvrata (muniśreṣṭha)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility and seeking grace from the righteous opens the path for release from karmic bondage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is embedded in a Tīrthamāhātmya setting; the site is contextual, while the verse foregrounds the seeker’s plea for prasāda.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it is a supplication that leads into instructions about japa and conduct connected with Śiva worship.