Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 29›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

। सूत उवाच । एवं सर्वेषु तीर्थेषु संस्थितेषु द्विजोत्तमाः । तत्क्षेत्रं ख्यातिमापन्नं समस्ते धरणीतले

Transliteration

| sūta uvāca | evaṃ sarveṣu tīrtheṣu saṃsthiteṣu dvijottamāḥ | tatkṣetraṃ khyātimāpannaṃ samaste dharaṇītale

Translation

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାପିତ ହେବା ପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ସେଇ କ୍ଷେତ୍ର ସମଗ୍ର ଧରଣୀତଳରେ ଖ୍ୟାତିଲାଭ କଲା।

Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (masculine nominative singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (परोक्षभूत); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष-एकवचनम् (perfect; 3rd person singular)
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारार्थक-अव्ययम् (adverb: thus)
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-बहुवचनम् (locative plural; qualifying tīrtheṣu)
तीर्थेषुin the tīrthas
तीर्थेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-बहुवचनम् (neuter locative plural)
संस्थितेषुbeing established; situated
संस्थितेषु:
Adhikarana (Circumstance/अधिकरण)
TypeVerb
Rootसम्+स्था (धातु) → संस्थित (क्त)
Formस्था-धातोः क्त-प्रत्ययान्तः; सप्तमी-बहुवचनम् (locative plural; absolute/qualifying: 'when/while situated')
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज+उत्तम (प्रातिपदिक)
Formसमासः: द्विजानाम् उत्तमाः (षष्ठी-तत्पुरुष); पुल्लिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (masculine nominative plural; संबोधनार्थे)
तत्that
तत्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; क्षेत्रम् इति विशेषणम् (neuter nominative singular)
क्षेत्रम्the sacred field/region
क्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (neuter nominative singular)
ख्यातिम्fame; renown
ख्यातिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootख्याति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (feminine accusative singular)
आपन्नम्having attained; having become
आपन्नम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+पद् (धातु) → आपन्न (क्त)
Formपद्-धातोः क्त-प्रत्ययान्तः; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्, क्षेत्रम् इति विशेषणम् (past participle; neuter nominative singular)
समस्तेentire; whole
समस्ते:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-एकवचनम्, धरणीतले इति विशेषणम् (neuter locative singular)
धरणीतलेon the surface of the earth
धरणीतले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरणी+तल (प्रातिपदिक)
Formसमासः: धरण्याः तलम् (षष्ठी-तत्पुरुष); नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-एकवचनम् (neuter locative singular)
Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvija-uttamāḥ (Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages implied by genre)

Visual Art Cues

Scene: A map-like vision of Bhārata with a radiant point marking the kṣetra; pilgrims from many directions converge; above, tīrtha-deities hover as guardians, signifying establishment and worldwide renown.

Characters & Entities
S
Sūta

FAQs

A place becomes universally revered when it is saturated with tīrtha-presence and sustained by tradition.

The same kṣetra associated with Hāṭakeśvara is said to have become famous throughout the world.

None; the verse describes the outcome—universal renown—resulting from the establishment of tīrthas.

←Previous Verse
Next Verse→