Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

यदाश्रित्य नयिष्यामो रौद्रं कलियुगं विभो । अस्पृष्टानि नरैर्म्लेच्छैः प्रभावसहितानि च । पाताले स्वर्गलोके वा मर्त्ये वा सुरसत्तम

Transliteration

yadāśritya nayiṣyāmo raudraṃ kaliyugaṃ vibho | aspṛṣṭāni narairmlecchaiḥ prabhāvasahitāni ca | pātāle svargaloke vā martye vā surasattama

Translation

ହେ ବିଭୋ! ଯାହାର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଆମେ ଭୟଙ୍କର କଲିଯୁଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବୁ—ମ୍ଲେଚ୍ଛ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରୁ ଅସ୍ପୃଷ୍ଟ ଏବଂ ପବିତ୍ର ପ୍ରଭାବଯୁକ୍ତ—ପାତାଳରେ ହେଉ, ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ହେଉ କି ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ, ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ!

Word by Word

• यत्: which/that (place)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; सम्बन्धे (relative)

• आश्रित्य: having resorted to
• आश्रित्य: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: आ+श्रि (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)

• नयिष्यामः: we shall lead/bring
• नयिष्यामः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्काल/Future), उत्तमपुरुष (1st), बहुवचन; परस्मैपद

• रौद्रम्: terrible/fierce
• रौद्रम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रौद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण (कलियुगस्य)

• कलियुगम्: the Kali age
• कलियुगम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कलियुग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कलिः + युगम्)

• विभो: O Lord
• विभो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

• अस्पृष्टानि: untouched
• अस्पृष्टानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अ+स्पृष्ट (स्पृश् धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; क्त-प्रत्यय (past passive participle)

• नरैः: by men
• नरैः: Karana (Instrument/कर्ता-करण)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3/Instrumental), बहुवचन

• म्लेच्छैः: by barbarians/mlecchas
• म्लेच्छैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: म्लेच्छ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; विशेषण-भावे (नरैः)

• प्रभाव: power/splendour
• प्रभाव: Sambandha (Compound member)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; समासे पूर्वपद

• सहितानि: endowed/with
• सहितानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सहित (प्रातिपदिक/कृदन्त from सह + इ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; क्त-प्रत्ययार्थे 'युक्त'

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात

• पाताले: in the netherworld
• पाताले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पाताल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7/Locative), एकवचन

• स्वर्गलोके: in heaven-world
• स्वर्गलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वर्गलोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वर्गस्य लोकः)

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle)

• मर्त्ये: in the mortal world
• मर्त्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-निपात

• सुरसत्तम: O best of gods
• सुरसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुर + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणां सत्तमः)

Speaker

Devas/Tīrthas addressing Indra

Visual Art Cues

Scene: The petitioners describe an ideal sanctuary: a radiant tīrtha-space, sealed from Kali’s shadow, beyond ordinary human defilement, spanning the three worlds.

Characters & Entities

• Kali-yuga
• Pātāla
• Svarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred power is preserved through purity and protection; dharma seeks spaces where sanctity can remain undisturbed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named yet; the verse lists the qualities of the desired refuge-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual; the emphasis is on maintaining ritual purity and safeguarding holy places.