Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

एतस्मात्कारणाजात क्षेत्रं पुण्यतमं हि तत् । हाटकेश्वरदेवस्य महापातकनाशनम्

Transliteration

etasmātkāraṇājāta kṣetraṃ puṇyatamaṃ hi tat | hāṭakeśvaradevasya mahāpātakanāśanam

Translation

ଏହି କାରଣରୁ ସେହି କ୍ଷେତ୍ର ସର୍ବାଧିକ ପୁଣ୍ୟମୟ ହେଲା। ଏହା ହାଟକେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କ ଧାମ, ଯାହା ମହାପାତକକୁ ମଧ୍ୟ ନାଶ କରେ।

Word by Word

• एतस्मात्: from this
• एतस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• कारणात्: from the cause/reason
• कारणात्: Apadana (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• जात: arisen
• जात: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘arisen/produced’

• क्षेत्रम्: the sacred region
• क्षेत्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पुण्यतमम्: most holy
• पुण्यतमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तमप्-प्रत्ययान्त (superlative)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हाटकेश्वरदेवस्य: of Lord Hāṭakeśvara
• हाटकेश्वरदेवस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हाटकेश्वर-देव (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हाटकेश्वरः देवः)

• महापातकनाशनम्: destroyer of great sins
• महापातकनाशनम्: Karta (Predicate nominative/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महापातक-नाशन (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महापातकस्य नाशनम्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the Ṛṣis (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Hāṭakeśvara shrine blazing with purifying light; devotees approach with bowed heads; dark stains/symbolic chains of sin dissolve into the radiance; surrounding stations of gathered tīrthas shimmer like a haloed mandala.

Characters & Entities

• Hāṭakeśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion and pilgrimage to a Śiva-kṣetra can uproot even severe karmic burdens (mahāpātakas).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Hāṭakeśvara-kṣetra, explicitly praised as exceptionally meritorious and sin-destroying.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is named; the verse states the general fruit (phala) of the kṣetra: destruction of great sins.